Συναγωνιστής: Έλληνες Εβραίοι στην Εθνική Αντίσταση

Έκθεση παρουσιάζεται στο Εβραϊκό Μουσείο Ελλάδας στη Θεσσαλονίκη, με θέμα “Συναγωνιστής: Έλληνες Εβραίοι στην Εθνική Αντίσταση”.

 

Του Στέλιου Κούκου

συναγωνιστήςΗ ξεχωριστή αυτή έκθεση αποτελεί καρπό έρευνας του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδος (ΕΒΜ). Στη χθεσινή συνέντευξη Τύπου (σ. στις 16 Σεπτεμβρίου) για την παρουσίασή της, η διευθύντρια του ΕΒΜ Ζανέτ Μπαττινού ανέφερε πως η μεγάλη αυτή έρευνα διήρκεσε πέντε χρόνια, περιείχε πολλές εκπλήξεις και έφερε αναπάντεχα συμπεράσματα. Όπως είπε χαρακτηριστικά, “δεν φανταζόμασταν πως θα βρεθούν τόσοι άνθρωποι, που ως νεαροί τότε -αγόρια και κορίτσια- ανέβηκαν στο βουνό και πολέμησαν”. Και διευκρίνισε πως η έκθεση αυτή αφορά τον ένοπλο αγώνα. Μαρτυρίες για τη συμμετοχή τους έδωσαν αγωνιστές που σήμερα ζουν στην Ελλάδα, στο Ισραήλ και στην Ιταλία. Η έκθεση αυτή, όπως είπε η κ. Μπαττινού, περιέχει “ένα δυνατό μήνυμα για τους νέους ανθρώπους, ιδιαίτερα χρήσιμο στον καιρό που διαβαίνουμε. Μιλά για προσωπική και κοινωνική ευθύνη, για δύσκολες αποφάσεις σε ώρες σκληρές και άτεγκτες και για το ότι ένας άνθρωπος μπορεί να κάνει τη διαφορά, μπορεί να αντιδράσει σ’ αυτά που δεν του αρέσουν, τον καταπιέζουν και τον τρομοκρατούν”.
Ο επιμελητής της έκθεσης, ιστορικός Ιάσων Χανδρινός, ανέφερε πως η λέξη “συναγωνιστής” του τίτλου αποτελεί “ένα είδος κώδικα. Κωδικοποιεί την εμπειρία της συμμετοχής της πλέον κατατρεγμένης ομάδας του ελληνικού πληθυσμού την περίοδο της ναζιστικής κατοχής και την ένταξή της στον αντιφασιστικό αγώνα. Συναγωνιστής είναι ένας ακριβής τίτλος ο οποίος δηλώνει ένα μήνυμα συναδέλφωσης ανθρώπων από διαφορετικές αφετηρίες, θρησκείες, πολιτική και κοινωνική προέλευση, σε έναν αγώνα εναντίον ενός κοινού εχθρού.
Συναγωνιστής, η λέξη με την οποία οι έλληνες αντάρτες αποκαλούσαν ο ένας τον άλλο, γίνεται ένα σύμβολο αλληλεγγύης. Όχι όμως της αλληλεγγύης που έχουμε συνηθίσει να αποδίδουμε εκείνα τα χρόνια σε σχέση με τη σωτηρία των Εβραίων. Υπάρχει ατομική αλληλεγγύη, θεσμική, υπάρχουν άνθρωποι που βοηθούσαν τους φίλους, τους γείτονές τους, τους συναδέλφους τους που καταδιώκονταν από τους ναζί, αλλά η αντίσταση είναι κάτι παραπάνω. Είναι το είδος της αγωνιστικής αλληλεγγύης το οποίο μπορούμε να πούμε πως έχει ένα μεγάλο μέρος επικαιρότητας στην εποχή μας.
Βασικό μέλημα στην έρευνά μας ήταν να διερευνήσουμε τον τρόπο της υποδοχής αυτών των ανθρώπων από την αντίσταση, τη συμμετοχή τους, τη θυσία τους, τον τρόπο που προσέλαβαν την συγκεκριμένη εμπειρία και πώς την έχουν διατηρήσει στη μνήμη τους.
Η Θεσσαλονίκη ήταν η μεγαλύτερη εβραϊκή κοινότητα εκείνη την εποχή και είναι μάλλον αυτονόητο πως γνωρίζει στην πλήρη τους έκταση τα φαινόμενα που συνδέονται με το ολοκαύτωμα, τον διωγμό, τη διάσωση, την αντίσταση. Οι περισσότεροι εβραίοι αντάρτες ήταν Θεσσαλονικείς”.

ΠΟΛΕΜΗΣΑΝ ΩΣ ΕΛΛΗΝΕΣ
Ο πρόεδρος της Ισραηλιτικής Κοινότητας Θεσσαλονίκης Δαυίδ Σαλτιέλ στη δική του παρέμβαση είπε πως “αυτό που έκαναν οι Εβραίοι το έκαναν για την Ελλάδα, γιατί πολέμησαν ως Έλληνες και πέθαναν ως Έλληνες”.

Ακολούθως ο Δαυίδ Σαλτιέλ αναφέρθηκε σε μια αντίστοιχη νεοελληνική ιστορική πτυχή, λέγοντας πως “πριν από μερικά χρόνια φέραμε τα οστά του Μαρδοχαίου Φριζή και πραγματοποιήσαμε με λαμπρότητα τελετή για την ταφή των οστών του. Εκεί για πρώτη φορά έγινε καταφανές πως 13.000 Έλληνες Εβραίοι πολέμησαν στην Αλβανία. Και μάλιστα οι 370 ήταν αξιωματικοί, εξ ων και ο Φριζής. Σ’ αυτές τις μάχες της Αλβανίας ένα μεγάλο ποσοστό Εβραίων σκοτώθηκε ή τραυματίστηκε, ενώ στη συνέχεια όσοι έζησαν οδηγήθηκαν στο Άουσβιτς. Θέλω να πω πως οι Έλληνες Εβραίοι ήταν ένα κομμάτι αναπόσπαστο της Ελλάδας και πολέμησαν κι αυτοί σαν λιοντάρια, όπως τραγουδούσε η Βέμπο ‘Παιδιά, της Ελλάδος παιδιά…’. Βεβαίως στην αντίσταση δεν πρόλαβαν να πάνε όλοι οι Εβραίοι διότι οδηγήθηκαν στο Άουσβιτς. Υπήρχαν όμως πολλοί οι οποίοι κατάφεραν μέσα από διασυνδέσεις να βγουν στα βουνά. Αυτό δεν ήταν εύκολο”. Δεν παρέλειψε μάλιστα να αναφερθεί στον θείο του, “που τότε ήταν παιδάκι 17 χρονών και φυγαδεύτηκε στα βουνά και πολέμησε τους Γερμανούς από εκεί. Αυτά όλα τα γεγονότα δεν ήταν γνωστά. Αντίθετα κυριαρχεί το σλόγκαν πως οι Εβραίοι δεν πολέμησαν, δεν προσπάθησαν, οδηγήθηκαν σαν πρόβατα στη σφαγή. Οι νέες έρευνες όμως αποδεικνύουν το αντίθετο και η έκθεση αυτή προβάλλει ακριβώς το σκέλος της αντίστασης”.
Το Εβραϊκό Μουσείο βρίσκεται στην Αγίου Μηνά 13.
Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος κατάλογος και ντοκιμαντέρ.

 

Πηγή: makthes.gr

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Current ye@r *