Με αφορμή το πρόσφατο μεγάλο αφιέρωμα των New York Times στη χαμένη παιδική ηλικία στη Γάζα, μεταφέρουμε αποσπάσματα και εικόνες που φωτίζουν τη ζωή των παιδιών μέσα στον πόλεμο. Δεν πρόκειται για αριθμούς ή στατιστικές, αλλά για ιστορίες με ονόματα και πρόσωπα· ιστορίες που μαρτυρούν πώς μια ολόκληρη γενιά μεγαλώνει με την πείνα, τον φόβο και την απώλεια.

Για να ξεχάσει τα τραύματα της ζωής στην εμπόλεμη Γάζα, η 12χρονη Ράχμα Άμπου Άμπεντ παίζει με τους φίλους της ένα παράξενο παιχνίδι:
– Τι έτρωγες πριν από τον πόλεμο;
– Πώς ήταν το σπίτι σου;
– Τι θα φορούσες αν είχες καινούρια ρούχα;

Οι απαντήσεις της δεν έχουν τίποτα παρηγορητικό. Δεν έχει φάει κρέας εδώ και μήνες. Το σπίτι της ισοπεδώθηκε. Τα ρούχα της θάφτηκαν στα ερείπια. Στην παραλία όπου πήγαινε βόλτα με τους γονείς της, τώρα ζει μόνιμα με την οικογένειά της, σε μια αποθήκη γεμάτη εκτοπισμένους.

Το φαγητό τους είναι ένα γεύμα τη μέρα. Για να θυμηθεί την αίσθηση του «καλού φαγητού», πλάθει με την άμμο φανταστικά γεύματα. «Αν κάποιος μου έδινε να διαλέξω ανάμεσα σε ξυλομπογιές και ψωμί», λέει, «θα διάλεγα το ψωμί».

Η μικρότερη αδελφή της, η Ριτάλ, μόλις δύο ετών, έχει μάθει το λεξιλόγιο της απόγνωσης. Όταν τη ρώτησαν «πού είναι ο μπαμπάς σου;», απάντησε: «Μπαμπά βοήθεια!».

Η Ράχμα στέκεται κάθε μέρα σε ουρές με δοχεία για να φέρει νερό από βυτία ανθρωπιστικών οργανώσεων. Στα παζάρια, το αλεύρι κοστίζει δέκα φορές περισσότερο από πριν. Όταν βλέπει τα αεροπλάνα που ρίχνουν πακέτα βοήθειας με αλεξίπτωτα, ονειρεύεται: «Φαντάζομαι ότι επιβιβάζομαι, σαν να είναι αερόστατο, και πηγαίνω σε μια χώρα χωρίς πόλεμο — μόνο με φαγητό, σχολείο και παιχνίδια».

Ένας κόσμος χωρίς σχολείο

Η 10χρονη Χάλα Άμπου Χιλάλ παίζει πως είναι δασκάλα για τις μικρότερες αδελφές της. «Δύο και τέσσερα κάνουν;» ρωτά. «Έξι!» απαντούν. Είναι το πιο κοντινό σε μάθημα που έχουν εδώ και δύο χρόνια. Το σχολείο τους στη Ράφα καταστράφηκε, όπως και σχεδόν όλα στη Γάζα.

Η μητέρα τους προσπαθεί να τους διδάξει γραμματική και γεωμετρία με ένα τηλέφωνο σπασμένο, χωρίς ίντερνετ και χωρίς μπαταρία. Τα παιδιά έχουν χάσει τέσσερα εξάμηνα. Η μικρή Μπισάν δεν μπήκε ποτέ σε τάξη.

Η 8χρονη Τάλα παίζει παιχνίδια βγαλμένα από τη βία που βλέπει γύρω της. «Αυτό είναι πύραυλος F-16», είπε μια μέρα, κρατώντας μια πέτρα, και την εκτόξευσε προς μια σκηνή. Κι ύστερα ομολόγησε: «Ήθελα να γίνω γιατρός. Ήθελα να φτιάξω ένα νοσοκομείο, να θεραπεύω όλους δωρεάν. Ο μπαμπάς μου είναι τώρα στον παράδεισο». Ο πατέρας της σκοτώθηκε ψάχνοντας να βρει λίγα πράγματα για να τα πουλήσει και να φέρει φαγητό.

Παιδική ηλικία χωρίς γονείς

Ο 10χρονος Σάτζεντ αλ-Γκαλμπάν ζωγραφίζει τους γονείς του, που σκοτώθηκαν σε βομβαρδισμό. Στις σελίδες του τετραδίου του ξαναφτιάχνει το σπίτι, τη μητέρα να τον κρατάει από το χέρι, τον πατέρα δίπλα του στον πάγκο με λαχανικά.

Επέζησε χωρίς σωματικά τραύματα, αλλά η αδελφή του Άλμα και ο αδελφός του Αμπντάλα χτυπήθηκαν στο κεφάλι. Για σχεδόν δύο χρόνια τα τρία παιδιά φρόντιζε μια θεία — ώσπου κι εκείνη σκοτώθηκε σε επίθεση. Τώρα ζουν με μια άλλη θεία, σε καταυλισμό για ορφανά. Εκεί, μόνο σε αυτόν τον χώρο, φιλοξενούνται 1.200 παιδιά που έχασαν τους γονείς τους.

Ο Σάτζεντ ισορροπεί ανάμεσα στην παιδική ηλικία και την πρόωρη ενηλικίωση. Σκουπίζει τη σκηνή κάθε πρωί. Στέκεται ώρες στις ουρές για νερό. Φτιάχνει χαρταετούς από σκουπίδια και τους πουλάει για λίγα κέρματα. «Εγώ είμαι τώρα ο άντρας», είπε κάποτε στη θεία του.

Κι όμως, μέσα του, θέλει απλώς να είναι παιδί. Του λείπουν τα γλυκά, η κουζίνα της μητέρας, ο περίπατος με τον πατέρα. «Γιατί όλα τα παιδιά πρέπει να περιμένουν στην ουρά για νερό;» ρωτά. «Θέλω απλώς να πάω σπίτι, να πάω σχολείο. Θέλω απλώς να σταματήσει ο πόλεμος».

Δεν είναι αριθμοί. Είναι η Ράχμα που πλάθει με την άμμο φανταστικά γεύματα. Η Ριτάλ που φωνάζει «βοήθεια» αντί να λέει παραμύθια. Η Χάλα που παριστάνει τη δασκάλα μέσα σε μια σκηνή. Η Τάλα που πετάει πέτρες σαν πυραύλους. Ο Σάτζεντ που ζωγραφίζει γονείς που δεν θα ξαναδεί.

Η παιδική ηλικία στη Γάζα δεν χάνεται αργά· ξεριζώνεται βίαια. Και μαζί της ξεριζώνεται η ίδια η ανθρωπιά.

Βασισμένο στο μεγάλο αφιέρωμα της εφημερίδας New York Times για την παιδική ηλικία στη Γάζα.