Γράφει ο kokkiniotis

Για δεύτερη φορά το τελευταίο διάστημα, το εμβληματικό τραγούδι της «Επανάστασης των Γαρυφάλλων» τραγουδήθηκε μέσα στο πορτογαλικό κοινοβούλιο.

Αυτή τη φορά από ομάδα συνταξιούχων της Associação Apre! που διέκοψαν την προ ημερησίας συζήτηση για να διαμαρτυρηθούν έτσι κατά των νέων περικοπών στις συντάξεις που εξάγγειλε την Παρασκευή ο πρωθυπουργός Πάσους Κοέλιου.
Η κατώτατη σύνταξη ήταν στα 400 ευρώ ενώ ο πορτογάλος πρωθυπουργός εξαπέλυσε νέα σκληρά μέτρα λιτότητας κατά των εργαζομένων και των συνταξιούχων.

Ο πρόεδρος της βουλής Εστέβες Ασουνσιάο διέκοψε τη συνεδρίαση, διέταξε την απομάκρυνση των διαδηλωτών από την αίθουσα και, απευθυνόμενος προς αυτούς,  είπε πως αυτό που κάνουν ‘δε βοηθάει τη δημοκρατία’. Προφανώς εννοούσε πως οι σκληρές περικοπές της μνημονιακής κυβέρνησης τη βοηθάνε…

Το ίδιο τραγούδι είχε ακουστεί ξανά μέσα στη βουλή τον περασμένο Φλεβάρη όταν τριάντα περίπου διαδηλωτές του κινήματος των πορτογάλων indignados διέκοψαν την ομιλία του πρωθυπουργού Πάσους Κοέλιου για να του υπενθυμίσουν, όπως δήλωσαν, «ότι σε αυτή τη χώρα ο λαός κάνει κουμάντο».

Το τραγούδι αυτό έχει την ιστορία του. Στη Γκράντολα, μια πόλη στη νότια Πορτογαλία, είχε ιδρυθεί ένας από τους πρώτους συνεταιρισμούς εργαζομένων που γνώρισε την άγρια καταστολή από το φασιστικό καθεστώς του Σαλαζάρ.
Πρόκειται για την Sociedade Musical Fraternidade Operária Grandolense (Μουσική Εταιρία του Εργατικού Συνεταιρισμού Γκράντολας) Ο συνθέτης του τραγουδιού Ζοζέ (Ζέκα) Αφόνσου, είχε δώσει μια συναυλία στη Γκράντολα με τους μελαψούς κατοίκους στις 17 Μάη 1964 και, εντυπωσιασμένος από τον συνεταιρισμό εμπνεύστηκε το τραγούδι:

Το μνημείο στη Γκράντολα με τους στίχους και την παρτιτούρα του τραγουδιού

Γκράντολα, μελαψή πόλη,
χώρα της αδελφοσύνης
είν’ ο λαός ο αφέντης
μέσ’ απὸ ‘σένα, ω πόλη.

 

Μέσ’ απὸ ‘σένα, ω πόλη
είν’ ο λαός ο αφέντης,
χώρα της αδελφοσύνης
Γκράντολα, μελαψή πόλη,

 

 

Σε κάθε γωνιὰ ένας φίλος,
ομόνοια σὲ κάθε πρόσωπο
Γκράντολα, μελαψή πόλη,
χώρα της αδελφοσύνης.
Χώρα της αδελφοσύνης

 

Γκράντολα, μελαψή πόλη,
ομόνοια σε κάθε πρόσωπο
σε κάθε γωνιὰ ένας φίλος.
στη σκιὰ μιας βελανιδιάς
που δὲ ξέρεις την ηλικία της.
ο όρκος μου· νἆναι γιὰ μένα
σύντροφος το θέλημά σου.

 

Σύντροφος τὸ θέλημά σου
ο όρκος μου, νάναι για μένα,
στη σκιὰ μιας βελανιδιάς
που δὲ ξέρεις την ηλικία της.

Απαγορευμένος καθώς ήταν ο συνεταιρισμός, απαγορεύτηκε και το τραγούδι. Έτσι ο Ζέκα Αφόνσου γνώρισε διώξεις από το καθεστώς και συλλήψεις από την μισητή PIDE επειδή το είχε τραγουδήσει δημόσια.

Στις 25 Απρίλη του 1974, η «Επανάσταση των Γαρυφάλλων», όπως ονομάστηκε από τα γαρύφαλλα που έβαζε στις κάνες των όπλων των στρατιωτών ο λαός, ανέτρεψε το φασιστικό καθεστώς της Πορτογαλίας.

Η κίνηση του στρατού απελευθέρωσε λαϊκές δυνάμεις και ένα πρωτοφανές κίνημα ανατροπής σάρωσε την Πορτογαλία.

Ηγετική μορφή του MFA (ΚΕΔ, Κίνημα Ενόπλων Δυνάμεων) και εκπρόσωπος της αριστερής τάσης ήταν ο Οτέλο Σαράϊβα ντε Καρβάλιο.

Ο Οτέλο Καρβάλιο είχε έρθει και στην Ελλάδα  το 1980. Εκτός από την ομιλία του σε εκδήλωση στο θέατρο Γκλόρια, είχε επισκεφθεί και τα γραφεία όλων των οργανώσεων της επαναστατικής αριστεράς, χωρίς διακρίσεις, αφήνοντας τις καλύτερες εντυπώσεις στους συνομιλητές του. Δεν έδινε την εντύπωση στρατιωτικού καριέρας και, λόγω ίσως της απλότητάς του, δυσκολευόσουν να πιστέψεις ότι συνομιλείς με έναν άνθρωπο που είχε διαδραματίσει τόσο σημαντικό ρόλο στην πορτογαλική επανάσταση. Αργότερα δικάστηκε και φυλακίστηκε.

Το σύνθημα για την έναρξη της κίνησης του στρατού είχε δοθεί με δύο τραγούδια που μεταδόθηκαν από το ραδιόφωνο. Το ένα από αυτά, ήταν το ποπ ερωτικό τραγουδάκι E depois do adeus (‘Και μετά το αντίο’), με το οποίο το ίδιο βράδυ η Πορτογαλία συμμετείχε στο διαγωνισμό της Eurovision.

Το δεύτερο, που ήταν και το κυρίως σύνθημα, μεταδόθηκε από τον καθολικό ραδιοσταθμό Ράδιο Αναγέννηση και ήταν το απαγορευμένο Grândola vila morena.

Το ίδιο τραγούδι, που είναι το δημοφιλέστερο και συμβολικότερο πολιτικό τραγούδι στην Πορτογαλία, συνοδεύει τα βίντεο που παραθέτουμε.

Στην πόλη της Γκράντολα υπάρχει το εικονιζόμενο μνημείο όπου αναγράφονται οι στίχοι και η παρτιτούρα του τραγουδιού.