Σαν σήμερα, 20 Αυγούστου 1858, δημοσιεύεται για πρώτη φορά το έργο του Κάρολου Δαρβίνου σχετικά με την εξέλιξη μέσω φυσικής επιλογής, φέρνοντας τα πάνω–κάτω στον επιστημονικό κόσμο.

Η αρχική παρουσίαση έγινε στη Linnean Society του Λονδίνου, τον Αύγουστο του 1858, με κείμενα τόσο του Δαρβίνου όσο και του Άλφρεντ Ράσελ Ουάλας. Έναν χρόνο μετά, τον Νοέμβρη του 1859, εκδόθηκε το έργο που έμελλε να αλλάξει την ιστορία: «Η Καταγωγή των Ειδών».

Η πρώτη έκδοση τυπώθηκε σε μόλις 1.250 αντίτυπα και εξαντλήθηκε την ίδια μέρα. Η απήχησή της ήταν τεράστια: για πρώτη φορά, η ιδέα ότι η ζωή είναι αποτέλεσμα ιστορικής εξέλιξης και όχι στατικής θεϊκής δημιουργίας, γινόταν πλατιά γνωστή.

Αντιδράσεις και συγκρούσεις

Η θεωρία του Δαρβίνου:

Ανέτρεψε την κυρίαρχη θεολογική αντίληψη περί «αμετάβλητων ειδών».

Εισήγαγε την έννοια της φυσικής επιλογής – ότι δηλαδή επιβιώνουν τα καλύτερα προσαρμοσμένα όντα.

Προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων από την Εκκλησία και τους υπερασπιστές της παραδοσιακής κοσμολογίας.

Ο απόηχος στον Μαρξισμό

Ανάμεσα στους πρώτους που διάβασαν την Καταγωγή των Ειδών ήταν και ο Φρίντριχ Ένγκελς, στο Μάντσεστερ. Τρεις εβδομάδες μετά τη μελέτη του, έγραφε στον Μαρξ:

«Ο Δαρβίνος, τον οποίο διαβάζω αυτή την περίοδο, είναι εντυπωσιακός. Υπήρχε μια πλευρά της τελεολογίας που έπρεπε ήδη να έχει καταρριφθεί και αυτό έγινε τώρα. Ποτέ προηγούμενα δεν είχε γίνει μια τόσο μεγαλόπνοη προσπάθεια να παρουσιαστεί η ιστορική εξέλιξη στη Φύση και οπωσδήποτε ποτέ με τόσο καλό αποτέλεσμα».

Η θεωρία του Δαρβίνου αποτέλεσε, έτσι, μια ιστορική τομή όχι μόνο στην επιστήμη αλλά και στη μαρξιστική κοσμοθεωρία: όπως ο ιστορικός υλισμός έδειξε την εξέλιξη της κοινωνίας, έτσι ο δαρβινισμός έδειξε την εξέλιξη της φύσης.

Κληρονομιά

Σήμερα, η θεωρία της εξέλιξης αποτελεί θεμέλιο της σύγχρονης βιολογίας, εμπλουτισμένη με τις γνώσεις της γενετικής και της μοριακής βιολογίας. Όμως η ιστορική σημασία της υπερβαίνει την επιστήμη: ήταν τομή στη σκέψη για τον κόσμο, την κοινωνία και τον άνθρωπο.