Ο Βασίλης Ραφαηλίδης είχε περιγράψει εδώ και δεκαετίες, με σχεδόν χειρουργική ακρίβεια, τον μηχανισμό λειτουργίας της «ελεύθερης» ενημέρωσης στα αστικά ΜΜΕ:
«Όταν εργάζεσαι σαν δημοσιογράφος στα αστικά ΜΜΕ δεν χρειάζεται το αφεντικό σου να σου υποβάλλει το πώς θα προσεγγίσεις ένα θέμα… Αν ξεπεράσεις αυτά τα όρια τότε το αφεντικό σου σε πετάει σαν τρίχα απ’ το ζυμάρι».
Του Γιώργη Γιαννακέλλη
Αν κάποιος αναζητά σύγχρονη επιβεβαίωση αυτής της διαπίστωσης, του Ραφαηλίδη δεν χρειάζεται να ψάξει πολύ. Η πρόσφατη απόλυση του Μάριου Διονέλλη από την Εφημερίδα των Συντακτών λειτουργεί ως σχολικό παράδειγμα.
Ο Διονέλλης δεν κατηγορήθηκε για «αντιεπαγγελματισμό», ούτε για λάθη στη δουλειά του. Το «πρόβλημά» του ήταν ότι ξεπέρασε τα άτυπα όρια. Διαφώνησε δημόσια με τη νέα πολιτική κατεύθυνση της εφημερίδας, κατήγγειλε την ολοένα και πιο απροκάλυπτη στήριξη προς τον Αλέξη Τσίπρα και την ευθυγράμμιση με συγκεκριμένα κεντροαριστερά συμφέροντα.
Και τότε ενεργοποιήθηκε ο δεύτερος κανόνας που περιγράφει ο Ραφαηλίδης: η αποβολή από το ζυμάρι.
Δεν χρειάστηκε να του υπαγορεύσει κανείς άρθρα. Δεν του επιβλήθηκε γραπτή λογοκρισία. Η αυτολογοκρισία είναι ο βασικός μηχανισμός πειθαρχίας στα αστικά ΜΜΕ. (Υπακούοντας σ’ αυτόν τον κανόνα μπορούν και εργάζονται αριστεροί δημοσιογράφοι όπως ο Μπογιόπουλος και οι συντελεστές της Ελληνοφρένειας). Όποιος αρνηθεί να τηρήσει αυτόν τον άγραφο κανόνα, όποιος μιλήσει πιο καθαρά απ’ όσο «επιτρέπεται», απλώς δεν χωράει πια στα αστικά ΜΜΕ.
Η υπόθεση Διονέλλη δεν είναι εξαίρεση. Είναι ο κανόνας. Είναι το τίμημα της ψευδαίσθησης ότι μπορεί να υπάρξει πραγματικά ανεξάρτητη δημοσιογραφία μέσα σε μέσα που ανήκουν σε αφεντικά, χρηματοδότες και πολιτικά δίκτυα. Όσο «προσφέρεις» εντός πλαισίου, είσαι χρήσιμος. Όταν το πλαίσιο σπάσει, γίνεσαι αναλώσιμος.
Ο Ραφαηλίδης δεν μιλούσε θεωρητικά. Μιλούσε από εμπειρία. Και σήμερα, μέσα από τέτοιες απολύσεις, μας θυμίζει ότι στα αστικά ΜΜΕ η ελευθερία του λόγου δεν καταργείται με απαγορεύσεις. Καταργείται με μισθούς, φόβο και πόρτες εξόδου.
Η μνήμη αυτών των λόγων δεν είναι φιλολογική άσκηση. Είναι πολιτική ανάγκη. Γιατί όσο οι δημοσιογράφοι πετιούνται έξω «σαν τρίχα απ’ το ζυμάρι», τόσο επιβεβαιώνεται ότι το πρόβλημα δεν είναι τα πρόσωπα.
Είναι το σύστημα που τους ταΐζει – και τους πετάει.
0 Comments