Σαν σήμερα, στις 11 Φλεβάρη 1979, η Ιρανική Επανάσταση κορυφώνεται με την οριστική κατάρρευση του φιλοαμερικανικού καθεστώτος του Σάχη Μοχάμεντ Ρεζά Παχλαβί. Ένα καθεστώς που επί δεκαετίες υπήρξε βασικός πυλώνας των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών των Ηνωμένες Πολιτείες στη Μέση Ανατολή, καταρρέει κάτω από την ορμή ενός μαζικού λαϊκού ξεσηκωμού.

Η 11η Φλεβάρη δεν ήταν απλώς μια «αλλαγή φρουράς» στην εξουσία. Ήταν το αποτέλεσμα χρόνων κοινωνικής καταπίεσης, ταξικής ανισότητας και πολιτικής τρομοκρατίας.

Ο Παχλαβί, τοποθετημένος και διατηρούμενος στην εξουσία με τη στήριξη των ΗΠΑ και των δυτικών μυστικών υπηρεσιών – ιδιαίτερα μετά το πραξικόπημα του 1953 που ανέτρεψε τον Μοσαντέκ – οικοδόμησε ένα αυταρχικό κράτος με βιτρίνα τον «εκσυγχρονισμό».

Η λεγόμενη «Λευκή Επανάσταση» προώθησε καπιταλιστικές αναδιαρθρώσεις στην ύπαιθρο, άνοιξε διάπλατα τον δρόμο στο ξένο κεφάλαιο και ενίσχυσε μια στενή, διεφθαρμένη οικονομική ελίτ.

Την ίδια στιγμή η διαβόητη μυστική αστυνομία SAVAK φυλάκιζε, βασάνιζε και δολοφονούσε αντιφρονούντες. Εργατικά και λαϊκά κινήματα καταπνίγονταν, κομμουνιστές, αριστεροί και δημοκρατικοί αγωνιστές πλήρωναν βαρύ τίμημα.

Η κοινωνική δυσαρέσκεια συσσωρευόταν.

Το 1978-79, απεργίες, διαδηλώσεις και συγκρούσεις παρέλυσαν το καθεστώς. Καθοριστικό ρόλο έπαιξαν οι πετρελαϊκοί εργάτες, τα φοιτητικά κινήματα καθώς και ευρύτερα λαϊκά στρώματα των πόλεων.

Στις 16 Γενάρη 1979 ο Σάχης εγκαταλείπει τη χώρα. Στις 1 Φλεβάρη επιστρέφει θριαμβευτικά στην Τεχεράνη ο εξόριστος αγιατολάχ Ρουχολάχ Χομεϊνί.

Στις 11 Φλεβάρη, μονάδες του στρατού δηλώνουν ουδετερότητα. Το παλιό καθεστώς καταρρέει.

Μια επανάσταση με αντιφάσεις

Η ανατροπή του Σάχη αποτέλεσε σαφές πλήγμα στην αμερικανική ηγεμονία στην περιοχή. Το Ιράν έπαψε να είναι «χωροφύλακας» των δυτικών συμφερόντων στον Περσικό Κόλπο.

Ωστόσο, η επανάσταση δεν εξελίχθηκε σε σοσιαλιστική κατεύθυνση. Οι θρησκευτικές δυνάμεις υπό τον Χομεϊνί επικράτησαν πολιτικά και συγκρότησαν την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ακολούθησαν εκκαθαρίσεις της αριστεράς, περιορισμοί πολιτικών και κοινωνικών ελευθεριών, ιεοκρατική αναδιάρθρωση του κράτους.

Η δυναμική του λαϊκού ξεσηκωμού δεν μετατράπηκε σε εξουσία των εργαζομένων.

Η ιστορική σημασία της 11ης Φλεβάρη

Η Ιρανική Επανάσταση υπενθυμίζει ότι κανένα καθεστώς, όσο ισχυρό κι αν φαίνεται, δεν είναι άτρωτο, οι λαοί μπορούν να ανατρέψουν στηρίγματα του ιμπεριαλισμού και το ζήτημα της ηγεμονίας μέσα σε μια επανάσταση είναι καθοριστικό για την έκβασή της.

Σήμερα, σχεδόν μισό αιώνα μετά, οι κοινωνικές αντιθέσεις στο Ιράν παραμένουν οξυμένες. Οι εργατικοί και λαϊκοί αγώνες συνεχίζονται, αποδεικνύοντας ότι η ιστορία δεν τελειώνει με την ανατροπή ενός καθεστώτος. Συνεχίζεται μέσα από τις νέες μορφές πάλης.

Η 11η Φλεβάρη 1979 αποτελεί μια ημερομηνία-σταθμό. Μια στιγμή όπου οι λαϊκές μάζες απέδειξαν ότι μπορούν να ρίξουν έναν «ακλόνητο» μονάρχη. Το ερώτημα που παραμένει επίκαιρο είναι ποια κοινωνική δύναμη θα καθορίσει το μέλλον κάθε επανάστασης.