Η εικόνα -από τον λογαριασμό του JoDo στο f.b– που συνοδεύει το κείμενο είναι αποκαλυπτική. Μέσα σε μόλις οκτώ χρόνια, από το 2018 μέχρι το 2026, ο συνολικός τζίρος των αλυσίδων σούπερ μάρκετ σχεδόν διπλασιάζεται, από 8,5 δισ. ευρώ σε πάνω από 17 δισ. ευρώ. Την ίδια περίοδο ο κατώτατος μισθός αυξάνεται από τα 600 στα 900 ευρώ. Με μια πρώτη ματιά, κάποιος θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι πρόκειται για μια φυσιολογική εξέλιξη: αυξήθηκαν οι μισθοί, αυξήθηκε και η κατανάλωση. Η πραγματικότητα όμως είναι πολύ διαφορετική.

Αν οι εργαζόμενοι ζούσαν πραγματικά καλύτερα, αν το διαθέσιμο εισόδημά τους αυξανόταν ουσιαστικά, τότε η αύξηση των μισθών θα μεταφραζόταν σε βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, σε περισσότερες δυνατότητες για στέγαση, ψυχαγωγία, πολιτισμό, αποταμίευση. Αντί γι’ αυτό, εκατομμύρια νοικοκυριά διαπιστώνουν κάθε μήνα ότι το μεγαλύτερο μέρος των εισοδημάτων τους καταλήγει στο ταμείο του σούπερ μάρκετ.

Η εκτίναξη του τζίρου των μεγάλων αλυσίδων δεν αποτελεί ένδειξη ευημερίας. Αποτελεί ένδειξη της ακραίας ακρίβειας που έχει μετατρέψει την αγορά βασικών ειδών διατροφής σε έναν τεράστιο μηχανισμό μεταφοράς πλούτου από τα λαϊκά στρώματα προς τα επιχειρηματικά μεγαθήρια του κλάδου.

Οι κυβερνητικοί παράγοντες επιμένουν να προβάλλουν τις αυξήσεις του κατώτατου μισθού ως απόδειξη οικονομικής προόδου. Αποφεύγουν όμως να απαντήσουν σε ένα απλό ερώτημα: γιατί, παρά τις αυξήσεις αυτές, οι εργαζόμενοι αδυνατούν να καλύψουν τις βασικές τους ανάγκες; Γιατί ολοένα και περισσότερες οικογένειες περιορίζουν τις αγορές τους, κυνηγούν προσφορές, κόβουν ακόμη και στοιχειώδη είδη διατροφής από το τραπέζι τους;

Η απάντηση βρίσκεται στην ίδια την πολιτική που ακολουθείται. Η απελευθέρωση της αγοράς, η συγκέντρωση του λιανεμπορίου σε λίγους επιχειρηματικούς ομίλους, η ανυπαρξία ουσιαστικών ελέγχων και η συστηματική προστασία της κερδοφορίας του μεγάλου κεφαλαίου δημιούργησαν ένα περιβάλλον όπου οι τιμές ανεβαίνουν πολύ γρηγορότερα από τα εισοδήματα.

Τα σούπερ μάρκετ δεν είναι απλώς χώροι εμπορίου. Στο σημερινό οικονομικό μοντέλο λειτουργούν ως κρίσιμος κρίκος μιας αλυσίδας αναδιανομής εισοδήματος υπέρ των ισχυρών. Κάθε επίσκεψη του καταναλωτή μετατρέπεται σε μια νέα αφαίμαξη του οικογενειακού προϋπολογισμού. Ο εργαζόμενος παίρνει μια μικρή αύξηση στον μισθό και μέσα σε λίγες εβδομάδες τη βλέπει να εξαφανίζεται στα ράφια των πολυεθνικών τροφίμων και στα ταμεία των αλυσίδων λιανεμπορίου.

Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος φτωχοποίησης. Οι μισθοί αυξάνονται ονομαστικά, αλλά η πραγματική αγοραστική δύναμη συρρικνώνεται. Τα εταιρικά κέρδη διογκώνονται, ενώ η κοινωνία βυθίζεται στην ανασφάλεια. Οι αριθμοί που παρουσιάζονται ως επιτυχία της οικονομίας αποτυπώνουν στην πραγματικότητα την όξυνση των κοινωνικών ανισοτήτων.

Ο διπλασιασμός του τζίρου των σούπερ μάρκετ δεν είναι θρίαμβος της ανάπτυξης. Είναι η στατιστική αποτύπωση μιας καθημερινής λεηλασίας που βιώνουν οι εργαζόμενοι, οι συνταξιούχοι και τα λαϊκά νοικοκυριά. Είναι το μέτρο μιας πολιτικής που μετατρέπει ακόμη και το δικαίωμα στη διατροφή σε πεδίο αχαλίνωτης κερδοσκοπίας.

Και όσο τα κυβερνητικά επιτελεία πανηγυρίζουν για τους μακροοικονομικούς δείκτες, η κοινωνική πραγματικότητα φωνάζει το ακριβώς αντίθετο: η ακρίβεια δεν είναι μια παροδική στρέβλωση της αγοράς. Είναι ένας μηχανισμός αναδιανομής πλούτου από τους πολλούς προς τους λίγους. Και τα σούπερ μάρκετ αποτελούν έναν από τους βασικούς του μοχλούς.