Κάθε φορά που η κυβέρνηση και τα στελέχη της Νέας Δημοκρατίας μιλούν για «αριστεία», «αξιοκρατία» και «ίσες ευκαιρίες», η πραγματικότητα έρχεται να τους διαψεύσει με τον πιο εκκωφαντικό τρόπο. Πίσω από τα μεγάλα λόγια κρύβεται ένα γνώριμο μοντέλο εξουσίας: οι συγγενείς, τα παιδιά, οι κουμπάροι και οι ημέτεροι βρίσκονται συχνά σε προνομιακή θέση όταν πρόκειται για διορισμούς, υψηλόβαθμες θέσεις και επαγγελματικές απογειώσεις.

Οι περιπτώσεις που έχουν δει το φως της δημοσιότητας είναι πολλές και αφορούν διαφορετικά πρόσωπα του ίδιου πολιτικού χώρου. Διορισμοί συγγενών σε κρατικές αρχές, επαγγελματικές διαδρομές που προκαλούν εύλογα ερωτήματα, οικογενειακές σχέσεις που συμπίπτουν με θέσεις κύρους και ισχύος. Το πρόβλημα δεν είναι αν κάποιος συγγενής πολιτικού διαθέτει προσόντα. Το πρόβλημα γεννιέται όταν η κοινωνία δεν μπορεί να πειστεί ότι οι ευκαιρίες ήταν πραγματικά ίσες για όλους.

Την ίδια στιγμή, εκατοντάδες χιλιάδες νέοι επιστήμονες στέλνουν βιογραφικά χωρίς ποτέ να λάβουν απάντηση. Πτυχιούχοι, μεταπτυχιακοί, άνθρωποι με πραγματική εμπειρία βλέπουν τις πόρτες να παραμένουν κλειστές, ενώ για ορισμένους οι πόρτες ανοίγουν διάπλατα πριν καν χρειαστεί να χτυπήσουν.

Η αντίθεση είναι εξοργιστική. Από τη μία ο εργαζόμενος που παλεύει με μισθούς πείνας, η νέα που αναγκάζεται να μεταναστεύσει, ο άνεργος που περιμένει χρόνια μια ευκαιρία. Από την άλλη, ένα πολιτικό προσωπικό που μοιάζει να αντιμετωπίζει το κράτος και τα κέντρα εξουσίας σαν οικογενειακή περιουσία.

Ο νεποτισμός δεν είναι απλώς ένα ζήτημα ηθικής τάξης. Υπονομεύει την εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς, ακυρώνει την έννοια της αξιοκρατίας και αναπαράγει ένα σύστημα προνομίων που ευνοεί πάντα τους ίδιους. Όσο οι πολίτες καλούνται να αποδεχθούν τη λιτότητα, την ανεργία και την ανασφάλεια ως «αναγκαίες μεταρρυθμίσεις», τόσο η εικόνα μιας πολιτικής ελίτ που διευκολύνει τα δικά της παιδιά γίνεται ακόμη πιο προκλητική.

Η αξιοκρατία δεν μπορεί να είναι σύνθημα μόνο για τους πολλούς και προνόμιο για τους λίγους. Δεν μπορεί να ζητείται από την κοινωνία να πιστέψει στις «ίσες ευκαιρίες», όταν οι διαδρομές προς την εξουσία και τις προνομιακές θέσεις μοιάζουν να περνούν τόσο συχνά από το ίδιο οικογενειακό τραπέζι.

Η κοινωνία δεν έχει ανάγκη από πολιτικές δυναστείες. Έχει ανάγκη από διαφάνεια, ίσους κανόνες για όλους και πραγματική λογοδοσία. Γιατί η δημοκρατία ασφυκτιά όταν το δημόσιο συμφέρον υποχωρεί μπροστά στα οικογενειακά δίκτυα εξουσίας.