Μια σοκαριστική πραγματικότητα, που επί δεκαετίες έμενε στο σκοτάδι πίσω από κλειστές πόρτες και ελλιπή επίσημα αρχεία, φέρνει στο φως νέα έρευνα επιστημονικής ομάδας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιεύτηκαν στην ερευνητική πλατφόρμα Detention Landscapes, τουλάχιστον 112 αλλοδαποί έχουν χάσει τη ζωή τους μέσα σε ελληνικά αστυνομικά τμήματα και κέντρα κράτησης μεταναστών από το 2000 μέχρι σήμερα.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένα περιστατικά, αλλά για ένα διαχρονικό καθεστώς εγκατάλειψης, αδιαφάνειας και στέρησης των πιο στοιχειωδών ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Τα αμείλικτα νούμερα της έρευνας

Η μελέτη (των ερευνητών Ανδριανής Φίλη, Στέργιου Μαγκριώτη και Alice Troy-Donovan) κατέγραψε για πρώτη φορά συστηματικά την τραγωδία της διοικητικής κράτησης μεταναστών στη χώρα μας:

• Θάνατοι σε αστυνομικά τμήματα: Από τους 112 νεκρούς, οι 84 άφησαν την τελευταία τους πνοή μέσα σε αστυνομικά τμήματα – χώρους παντελώς ακατάλληλους για μακροχρόνια κράτηση, όπου δεν υπάρχει καν μόνιμο ιατρικό προσωπικό.

• Θάνατοι στα ΠΡΟ.ΚΕ.Κ.Α.: Άλλοι 27 θάνατοι καταγράφηκαν στα Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης Αλλοδαπών από το 2012, οπότε και άρχισε η λειτουργία τους.

• 44 αυτοκτονίες: Πίσω από την ψυχρή καταγραφή κρύβονται τουλάχιστον 44 άνθρωποι που οδηγήθηκαν στην αυτοκτονία, αποδεικνύοντας την πλήρη απουσία ψυχιατρικής φροντίδας, στήριξης και εποπτείας.

«Αόρατοι» ακόμη και στα επίσημα κρατικά αρχεία

Το πιο ανησυχητικό εύρημα της έρευνας αφορά τη θεσμική συγκάλυψη και την αδιαφάνεια. Διασταυρώνοντας επίσημα έγγραφα της Ελληνικής Αστυνομίας με εκθέσεις διεθνών οργανισμών, ΜΚΟ και δημοσιογραφικές έρευνες, οι ερευνητές ανακάλυψαν ότι 34 τεκμηριωμένοι θάνατοι δεν υπήρχαν πουθενά στα επίσημα στατιστικά στοιχεία της ΕΛ.ΑΣ. Άνθρωποι πέθαναν υπό κρατική ευθύνη, χωρίς ο θάνατός τους να καταγραφεί καν ως στατιστικό δεδομένο.

Ευρωπαϊκά κονδύλια, τριτοκοσμικές συνθήκες

Η έρευνα του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης (στο πλαίσιο του προγράμματος Medicalising Immigration Detention) αποκαλύπτει ότι τα ανυπέρβλητα εμπόδια στην πρόσβαση σε γιατρούς, φάρμακα και νοσοκομειακή περίθαλψη δεν αφορούν μόνο παλιά κρατητήρια. Εντοπίζονται ακόμη και σε κλειστές δομές κράτησης που χρηματοδοτούνται απευθείας από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι καταγγελίες αυτές επιβεβαιώνουν τις επανειλημμένες προειδοποιήσεις της Επιτροπής κατά των Βασανιστηρίων του Συμβουλίου της Ευρώπης (CPT) για τις απάνθρωπες συνθήκες κράτησης στην Ελλάδα.

Η ζωή δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «παράπλευρη απώλεια»

Οι 112 νεκροί της έρευνας της Οξφόρδης είναι το αποτέλεσμα μιας πολιτικής που αντιμετωπίζει τους μετανάστες και τους πρόσφυγες όχι ως ανθρώπους με δικαιώματα, αλλά ως «αριθμούς» και «απειλές». Όταν η διοικητική κράτηση μετατρέπεται σε τιμωρία χωρίς τέλος, χωρίς γιατρούς και χωρίς λογοδοσία, οι θάνατοι αυτοί παύουν να είναι «ατυχήματα» και γίνονται προδιαγεγραμμένα εγκλήματα.

Η δημοσιοποίηση αυτών των στοιχείων επιβάλλει απαντήσεις, πλήρη διαφάνεια, έλεγχο των ευθυνών και, πάνω απ’ όλα, τον τερματισμό των πολιτικών που στοιβάζουν ανθρώπινες ψυχές σε κελιά χωρίς φροντίδα και αξιοπρέπεια.