Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Για τους θεωρητικούς του μαρξισμού-λενινισμού, η ιδεολογική πάλη ενάντια στη θρησκεία, τον ιδεαλισμό και κάθε λογής μεταφυσική δοξασία δεν είναι μια δευτερεύουσα, φιλοσοφική «πολυτέλεια». Είναι ζήτημα ζωής και θανάτου για την ταξική χειραφέτηση. Ο διαλεκτικός και ιστορικός υλισμός πατάει γερά στη γη: αναγνωρίζει ότι τον κόσμο δεν τον κινούν αόρατα πνεύματα, «θείες πρόνοιες» ή αμετάβλητες μεταφυσικές αλήθειες, αλλά η υλική πραγματικότητα, οι παραγωγικές σχέσεις και η ταξική πάλη.

Ήδη από το 1843, στην «Κριτική της Εγελιανής Φιλοσοφίας του Κράτους και του Δικαίου», ο Καρλ Μαρξ έβαζε το μαχαίρι στο κόκαλο, αποκαλύπτοντας τον διπλό ρόλο της θρησκευτικής αυταπάτης: «Η θρησκευτική αθλιότητα είναι, από τη μια, η έκφραση της πραγματικής αθλιότητας και, από την άλλη, η διαμαρτυρία ενάντια στην πραγματική αθλιότητα. Η θρησκεία είναι ο αναστεναγμός του καταπιεσμένου πλάσματος, η καρδιά ενός άκαρδου κόσμου, όπως είναι το πνεύμα των άπνοων καταστάσεων. Είναι το όπιο του λαού».

Ο Μαρξ εξηγούσε πως η πάλη ενάντια στη θρησκεία είναι, έμμεσα, πάλη ενάντια σε εκείνον τον κόσμο του οποίου η θρησκεία αποτελεί το πνευματικό άρωμα. Εδώ ακριβώς παρεμβαίνει η αστική τάξη: παίρνει τον πόνο των εκμεταλλευόμενων και τον διοχετεύει στη μεταφυσική, διδάσκοντας τον εργάτη να σκύβει το κεφάλι, να αποδέχεται τη φτώχεια ως «θέλημα Θεού» και να περιμένει τη δικαίωση σε έναν φανταστικό παράδεισο, αντί να ανατρέψει τους δυνάστες του εδώ και τώρα.

Στον ίδιο δρόμο, ο Φρίντριχ Ένγκελς, στο θεμελιώδες έργο του «Αντί-Ντύρινγκ», ξεκαθάριζε γιατί η μεταφυσική αντίληψη του κόσμου είναι βαθιά συντηρητική και βολική για κάθε εξουσία: «Για τον μεταφυσικό, τα πράγματα και οι νοητικές τους απεικονίσεις, οι έννοιες, είναι μεμονωμένα, σταθερά, άκαμπτα, δοσμένα μια για πάντα αντικείμενα έρευνας, που εξετάζονται το ένα μετά το άλλο και το ένα ανεξάρτητα από το άλλο». Η μεταφυσική παρουσιάζει τον κόσμο και την κοινωνική αδικία ως κάτι αιώνιο και αμετάβλητο, εμποδίζοντας τον άνθρωπο να δει την κίνηση, τη σύγκρουση και τη δυνατότητα της επαναστατικής αλλαγής.

Αυτή ακριβώς την ταξική λειτουργία του σκοταδισμού ανέδειξε με τον πιο αδιάλλακτο τρόπο ο Β. Ι. Λένιν, το 1905, στο άρθρο του «Ο Σοσιαλισμός και η Θρησκεία»: «Η αδυναμία των εκμεταλλευόμενων τάξεων στον αγώνα ενάντια στους εκμεταλλευτές γεννά αναπόφευκτα την πίστη σε μια καλύτερη μεταθανάτια ζωή, ακριβώς όπως η αδυναμία του άγριου στην πάλη του με τη φύση γεννά την πίστη στους θεούς, στους διαβόλους, στα θαύματα και τα παρόμοια. Σε εκείνον που όλη του τη ζωή δουλεύει και υποφέρει, η θρησκεία διδάσκει την ταπεινοφροσύνη και την υπομονή στη γη, παρηγορώντας τον με την ελπίδα της ουράνιας ανταμοιβής».

Λίγα χρόνια αργότερα, το 1908, στο μνημειώδες έργο του «Υλισμός και Εμπειριοκριτικισμός», ο Λένιν χτύπησε με αμείλικτη ακρίβεια και τις πιο «εκλεπτυσμένες» μορφές μεταφυσικής, εκείνες που ντύνονται με τον μανδύα της μοντέρνας φιλοσοφίας ή της ψευδοεπιστήμης, αποκαλύπτοντας τον πραγματικό, ταξικό τους ρόλο: «Πίσω από τη γνωσιοθεωρητική σχολαστική του εμπειριοκριτικισμού δεν μπορεί κανείς να μη δει την πάλη των κομμάτων στη φιλοσοφία, μια πάλη που σε τελευταία ανάλυση εκφράζει τις τάσεις και την ιδεολογία των εχθρικών τάξεων της σύγχρονης κοινωνίας… Η αντικειμενική, ταξική θέση του εμπειριοκριτικισμού συνίσταται εξολοκλήρου στην υπηρεσία που προσφέρει στους φιντεΐστες (στους θιασώτες της πίστης) στον αγώνα τους ενάντια στον υλισμό γενικά και στον ιστορικό υλισμό ειδικότερα». Με άλλα λόγια, όσο «μοντέρνα» κι αν παρουσιαστεί μια μεταφυσική θεωρία, καταλήγει πάντα να υπηρετεί την αντίδραση, αφοπλίζοντας θεωρητικά το προλεταριάτο.

Στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, αυτή η ιδεολογική επίθεση του ανορθολογισμού παίρνει κάθε μέρα και πιο προκλητικές μορφές, με τις ευλογίες του αστικού κράτους και των καναλιών. Από τη μία, βλέπουμε τον μεσαιωνικό θρησκευτικό σκοταδισμό να επιβάλλεται θεσμικά: υποχρεωτική πρωινή προσευχή και κατηχητικά «Θρησκευτικά» στα σχολεία, περιφορές «θαυματουργών» λειψάνων και παντόφλες αγίων με τιμές αρχηγού κράτους, την ώρα που τα νοσοκομεία ρημάζουν και οι εργαζόμενοι στενάζουν από την ακρίβεια.

Από την άλλη, το σύστημα σπρώχνει μαζικά τον κόσμο -και ιδιαίτερα τη νεολαία- σε νέες, πιο «μοντέρνες» μεταφυσικές παγίδες. Από τα πρωινάδικα της τηλεόρασης με τα ωροσκόπια και τα ταρώ, μέχρι τους τηλεπωλητές «ενεργειακών» κρυστάλλων, τις ψευδοεπιστημονικές θεωρίες συνωμοσίας, τους γκουρού της «θετικής σκέψης» και του «νόμου της έλξης», καλλιεργείται συστηματικά η ίδια δηλητηριώδης αυταπάτη: ότι για τη φτώχεια, την ανεργία και την ανασφάλειά σου δεν φταίει ο καπιταλισμός και τα αφεντικά, αλλά το «κάρμα» σου, ο ανάδρομος Ερμής ή η «κακή σου ενέργεια». Είτε με ράσα είτε με «new age» περιτύλιγμα, ο στόχος είναι κοινός: να αντικατασταθεί η ταξική συνείδηση και η συλλογική πάλη από την ατομική μοιρολατρία και την αναμονή ενός θαύματος.

Απέναντι σε αυτό το μαύρο μέτωπο του σκοταδισμού, προκαλεί αηδία και πολιτική οργή η πλήρης ιδεολογική συνθηκολόγηση της ρεβιζιονιστικής ηγεσίας του ΚΚΕ, η οποία αντί να δίνει μάχη για την υλιστική διαφώτιση της εργατικής τάξης, επιδίδεται σε μια ξεδιάντροπη κοινοβουλευτική ερωτοτροπία με το παπαδαριό. Είναι πολιτικά αίσχος να βλέπεις τον ΓΓ του ΚΚΕ, Δημήτρη Κουτσούμπα, να στήνει εθιμοτυπικά τετ-α-τετ, να ανταλλάσσει θερμές χειραψίες, χαμόγελα και «ευλογίες» με μητροπολίτες –από τον Μητροπολίτη Νέας Ιωνίας Γαβριήλ μέχρι κάθε λογής ιεράρχη της κρατικής Εκκλησίας— ξεπλένοντας δημόσια έναν βαθιά αντιδραστικό, παρασιτικό θεσμό που αποτελεί διαχρονικό ιδεολογικό και οικονομικό δεκανίκι του αστικού κράτους.

Αυτή η ντροπιαστική υποστολή της κόκκινης σημαίας μπροστά στα ράσα δεν είναι κάποιο τυχαίο «ολίσθημα», αλλά το λογικό αποτέλεσμα της σάπιας, ψηφοθηρικής στρατηγικής του Περισσού. Είναι η ίδια οπορτουνιστική λογική που στο παρελθόν έβαζε στα ψηφοδέλτια του ΚΚΕ τον θρησκόληπτο «νεοορθόδοξο» εθνικιστή Κώστα Ζουράρι και που σήμερα διατηρεί ως βιτρίνα και βουλευτή του τη Λιάνα Κανέλλη, η οποία περιφέρει από κανάλι σε κανάλι τη χριστιανορθόδοξη θρησκοληψία της, λιβανίζει το παπαδαριό και αναπαράγει όλο τον μεταφυσικό πολτό της «ελληνοχριστιανικής» παράδοσης.

Στον βωμό των εκλογικών ποσοστών και της «ευπρέπειας» του αστικού κοινοβουλίου, η ηγεσία του ΚΚΕ έχει πετάξει στα σκουπίδια τον μαρξισμό-λενινισμό, μετατρέποντας τον επιστημονικό σοσιαλισμό σε ένα ακίνδυνο, φιλοεκκλησιαστικό απολίθωμα που δεν ενοχλεί κανέναν δεσπότη.

Γι’ αυτό οι πραγματικοί κομμουνιστές δεν κάνουν καμία έκπτωση στο ιδεολογικό μέτωπο. Η σύγκρουση με κάθε μεταφυσική δοξασία δεν στρέφεται ενάντια στους απλούς, βασανισμένους ανθρώπους που αναζητούν παρηγοριά, αλλά ενάντια στα πνευματικά δεσμά που τους κρατούν αλυσοδεμένους και ενάντια σε όσους, φορώντας τον μανδύα του «κομμουνιστή», βάζουν πλάτη για να μένουν αυτά τα δεσμά άθικτα.

Για να γκρεμίσουμε τον παλιό κόσμο της εκμετάλλευσης, πρέπει πρώτα να ξεριζώσουμε από τη συνείδηση των μαζών κάθε ψεύτικη υπόσχεση ουράνιας σωτηρίας, ώστε ο λαός να συνειδητοποιήσει μια και καλή ότι κανένας θεός, κανένας σωτήρας και καμία μεταφυσική δύναμη δεν πρόκειται να τον σώσει, παρά μόνο ο ίδιος του ο εαυτός, οργανωμένος και αποφασισμένος για τη σύγκρουση.