Η ίδια η πραγματικότητα γίνεται ο πιο αμείλικτος κατήγορος μιας κυβερνητικής πολιτικής. Και τότε δεν χρειάζονται ούτε καταγγελίες της αντιπολίτευσης ούτε αναλύσεις των «ενοχλητικών» δημοσιογράφων. Αρκεί το σημερινό πρωτοσέλιδο της Καθημερινής.

«Πουλάμε φθηνά ρεύμα τη μέρα, αγοράζουμε ακριβά το βράδυ», είναι ο χαρακτηριστικός τίτλος του δημοσιεύματος της εφημερίδας στις 14 Νοέμβρη 2026.

Μια φράση που συμπυκνώνει μια ολόκληρη ενεργειακή αντίφαση και εκθέτει τις επιλογές εκείνων που διαχειρίζονται την ενεργειακή πολιτική της χώρας, ενώ διαφημίζουν την «πράσινη μετάβαση» ως μεγάλο τους επίτευγμα.

Ας δούμε τι συμβαίνει πίσω από τις κυβερνητικές διακηρύξεις.

Η Ελλάδα τα τελευταία χρόνια γνώρισε μια εντυπωσιακή επέκταση των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων. Μόνο που η ανάπτυξη της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές δεν συνοδεύτηκε με την απαιτούμενη ταχύτητα από τις αναγκαίες υποδομές αποθήκευσης και αναβάθμισης των δικτύων.

Το αποτέλεσμα είναι μια ενεργειακή αγορά με έντονες διακυμάνσεις, στην οποία η μεγάλη παραγωγή ηλιακής ενέργειας τις μεσημεριανές ώρες δεν μπορεί πάντοτε να αξιοποιηθεί όταν υπάρχει πραγματική ανάγκη.

Τις ώρες της μεγάλης ηλιοφάνειας, η παραγωγή φωτοβολταϊκής ενέργειας αυξάνεται κατακόρυφα. Η υπερπροσφορά πιέζει τις χονδρεμπορικές τιμές ακόμη και προς το μηδέν, ενώ σημαντικές ποσότητες ενέργειας περικόπτονται ή διοχετεύονται στις διασυνοριακές αγορές.

Τις βραδινές ώρες, όταν η ηλιακή παραγωγή μηδενίζεται και η ζήτηση παραμένει υψηλή, η χώρα χρειάζεται άλλες πηγές ηλεκτροδότησης και εισαγωγές, με τις τιμές να ανεβαίνουν.

Η Βουλγαρία, έχοντας προχωρήσει ταχύτερα στην ανάπτυξη συστημάτων αποθήκευσης, αποκτά τη δυνατότητα να αποθηκεύει φθηνή ενέργεια και να την αξιοποιεί στις ώρες υψηλής ζήτησης, μεταξύ άλλων και στις εξαγωγές προς γειτονικές αγορές.

Μάλιστα, σε ανάλυση που δημοσιεύτηκε στις 11 Νοέμβρη στο Energiabook, με στοιχεία για το τρίτο τρίμηνο του 2026, καταγράφεται η αντιστροφή του εμπορικού ισοζυγίου ηλεκτρικής ενέργειας ανάμεσα στην Ελλάδα και τη Βουλγαρία: από πλεόνασμα σχεδόν 290 εκατομμυρίων ευρώ για την Ελλάδα κατά το πρώτο εξάμηνο, σε έλλειμμα 58,3 εκατομμυρίων ευρώ το τρίτο τρίμηνο.

Η ίδια ανάλυση αποδίδει σημαντικό μέρος της αύξησης των βραδινών εξαγωγών της Βουλγαρίας προς τις γειτονικές χώρες στη λειτουργία των συστημάτων αποθήκευσης.

Δεν πρόκειται, επομένως, για κάποιον μυστηριώδη ενεργειακό γρίφο. Πρόκειται για ένα πρόβλημα σχεδιασμού, υποδομών και λειτουργίας της αγοράς, με συγκεκριμένες οικονομικές συνέπειες.

Και το ερώτημα είναι αμείλικτο: Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό; Ο ελληνικός λαός, φυσικά!

Γιατί η περίφημη «πράσινη μετάβαση», όπως υλοποιείται μέσα από το σημερινό μοντέλο της απελευθερωμένης αγοράς ενέργειας, δεν έχει ως κεντρικό κριτήριο την εξασφάλιση φθηνού ηλεκτρικού ρεύματος για την κοινωνική πλειοψηφία.

Η ενέργεια αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα, οι υποδομές ως πεδίο επενδυτικής δραστηριότητας και η ηλεκτροδότηση των νοικοκυριών ως μια ακόμη ευκαιρία κερδοφορίας για τους επιχειρηματικούς ομίλους.

Η κυβέρνηση πανηγυρίζει για τις επενδύσεις στις ΑΠΕ, αλλά αποφεύγει να απαντήσει στο ουσιαστικό ερώτημα: Πώς γίνεται μια χώρα που διαθέτει τόσο σημαντικό δυναμικό παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας να μην μπορεί να εξασφαλίσει ότι αυτή η δυνατότητα θα μεταφράζεται σε πραγματικά προσιτό ρεύμα για τα νοικοκυριά;

Και βέβαια, το πρόβλημα δεν περιορίζεται στην έλλειψη μπαταριών. Αφορά συνολικά τον σχεδιασμό των δικτύων, την αποθήκευση, την εξάρτηση από το φυσικό αέριο, τον τρόπο διαμόρφωσης των χονδρεμπορικών τιμών και τη λειτουργία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας.

Ακόμη και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, στην έκθεση για την Ελλάδα, επισημαίνει την ανάγκη ενίσχυσης της αποθήκευσης και των ηλεκτρικών δικτύων, ενώ καταγράφει την αυξημένη εξάρτηση από το φυσικό αέριο και τις συνέπειές της στη μεταβλητότητα των τιμών.

Αυτά δεν είναι συνθήματα κάποιων «ιδεοληπτικών» που αμφισβητούν την κυβερνητική πολιτική. Είναι διαπιστώσεις που αποτυπώνονται σε επίσημες ευρωπαϊκές εκθέσεις.

Ας τελειώνουμε, λοιπόν, με το παραμύθι των «αρίστων» και της ενεργειακής επανάστασης.

Η τεχνολογική πρόοδος και η αξιοποίηση των ανανεώσιμων πηγών θα μπορούσαν να αποτελέσουν σημαντικά εργαλεία για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών. Όταν όμως η ενέργεια οργανώνεται με κριτήριο την κερδοφορία των επιχειρηματικών ομίλων, η αύξηση της παραγωγικής δυνατότητας δεν εγγυάται αυτομάτως ούτε φθηνότερο ρεύμα ούτε ενεργειακή ασφάλεια για τον λαό.

Και το πιο εξοργιστικό είναι ότι ο λαός καλείται να πληρώσει πανάκριβα ένα αγαθό που θα μπορούσε να παράγεται σε πολύ χαμηλότερο κόστος.

Τελικά, η «πράσινη μετάβαση» των κυβερνητικών πανηγυρισμών αποδεικνύεται μια μετάβαση με διαφορετικούς λογαριασμούς: Άλλοι απολαμβάνουν τις επιδοτήσεις, άλλοι διαχειρίζονται τις υποδομές και άλλοι πληρώνουν τον λογαριασμό.

Κι αυτοί οι τελευταίοι είναι πάντα οι ίδιοι: οι εργαζόμενοι, τα λαϊκά νοικοκυριά και οι μικροί επαγγελματίες.

Γιατί στον καπιταλισμό ακόμη και ο ήλιος μπορεί να είναι δωρεάν. Το ρεύμα που παράγει, όμως, είναι άλλο ζήτημα. Και το ποιος θα καρπωθεί την αξία του είναι πρωτίστως ζήτημα εξουσίας και κοινωνικών προτεραιοτήτων.

Αυτό είναι το περίφημο «επιτελικό κράτος» στην πράξη. Μια πολιτική που αντιμετωπίζει την ενέργεια όχι ως κοινωνικό αγαθό, αλλά ως χρηματιστηριακό προϊόν για τα υπερκέρδη των καρτέλ. Ενώ τα κονδύλια του Ταμείου Ανάκαμψης μοιράζονταν σε ημετέρους και «πράσινες» επιδοτήσεις χωρίς σχεδιασμό, οι υποδομές της χώρας έμειναν στο έλεος, με αποτέλεσμα οι εργαζόμενοι και τα λαϊκά στρώματα να πληρώνουν χρυσάφι το ρεύμα τον χειμώνα, την ώρα που η χώρα το χαρίζει το καλοκαίρι.

Η απελευθέρωση της αγοράς ενέργειας και το Χρηματιστήριο Ενέργειας αποδεικνύονται καθημερινά ως μια καλοστημένη μηχανή κερδοσκοπίας εις βάρος της κοινωνικής πλειοψηφίας. Και πλέον, οι αριθμοί τους διαψεύδουν με τον πιο επίσημο τρόπο.