Κάθε πολίτης που έχει συμμετάσχει σε πορείες έχει αναπνεύσει κάμποσες φόρες δακρυγόνα τα οποία η ελληνική αστυνομία δεν διστάζει να χρησιμοποιήσει με το παραμικρό και μάλιστα σε μεγάλες ποσότητες. Η ελληνική αστυνομία χρησιμοποιεί σήμερα το δακρυγόνο το CS (η χημική ονομασία είναι Orthochlorobenzalmalo nonitrile). Αρχικά να πούμε ότι το  CS είναι επικίνδυνο για πολλά μέρη του σώματος. 

Οι αναπνευστικοί οδοί και το πεπτικό σύστημα αντιδρούν λιγότερο σε 20 με 60 δευτερόλεπτα χαρακτηριστικό κάψιμο, ενώ επέρχεται έντονη προσβολή του συστήματος παραγωγής δακρύων. Η έκκριση του σάλιου αυξάνει. Το δέρμα κοκκινίζει και υπάρχει αίσθηση καψίματος, πόνος ή ακόμα και φουσκάλες. Ανάλογα με τη δόση στην οποία κάποιος εκτεθεί, μπορεί να υπάρξει ναυτία ή εμετός ή ακόμα και εσωτερική αιμμοραγία, πνευμονικό οίδημα, ή και σταμάτημα της αναπνευστικής λειτουργίας. Το συκώτι, ο εγκέφαλος τα νεφρά επηρεάζονται άμεσα την έκθεση σε δακρυγόνα. Τα πρώτα συπτώματα είναι δάκρυα, βήχας, κάψιμο στο λαιμό και το δέρμα, θολή όραση αλλά ακόμα και έντονη έλλειψη ισορροπίας και προσανατολισμού. Το αίσθημα πανικού συμπληρώνει το τοπίο.

Εκτός απ’ τα συμπτώματα, αφού απορροφηθεί από τον οργανισμό, το CS μεταμβολίζεται και παράγεται κυάνιο, που είναι ιδιαλιτερα τοξικό.

Οι μακροχρόνιες επιπτώσεις δεν είναι και τόσο γνωστές, αλλά το CS μπορεί να προκλέσει συμπτώματα παρόμοια με αυτά της γρίπης: βρογχίτιδα, άσθμα, προσβολή του ήπατος των νεφρών και νευρολογικά προβλήματα όπως η επιληψία. Έχει επίσης αποδειχτεί ότι είναι καρκινογόνο και μεταλλαξιογόνο σε πειράματα σε μικροοργανισμούς, ενώ έχει συσχετιστεί με αποβολές και γέννηση νεκρών παιδιών στην  Παλαιστίνη. Σοβαρά προβλήματα υγείας διαδηλωτών σε πολλές χώρες διαπιστώθηκαν ακόμα και πολλούς μήνες μετά την έκθεση στα δακρυγόνα. Ας σημειωθεί ότι έχουν αναφερθεί ακόμα και θάνατοι από το CS π.χ. περίπου 700 πιστοποιημένοι θάνατοι στο Βιετνάμ, πάνω από 60 στην Παλαιστίνη, διαδηλωτές σε Γερμανία και Αγγλία και επίσης δύο από τους νεκρούς του Πολυτεχνείου το 1973 προήλθαν από τη χρήση CS kai toy προηγούμενου δακρυγόνου CN.

Το 1969, η γενική συνέλευση του ΟΗΕ κατέληξε σε μια απόφαση που αναφέρει ρητά ότι τα δακρυγόνα χαρακτηρίζονται χημικά όπλα. Αφού τα ενσωμάτωσε στο Πρωτόκολλο της Γενεύης του 1925, κάλεσε τις χώρες «να κάνουν σαφή δήλωση ότι η απαγόρευση που περιλαμβάνεται στο Πρωτόκολλο της Γενεύης έχει εφαρμογή στην πολεμική χρήση όλων των χημικών, βακτηριολογικών και βιολογικών ουσιών (συμπεριλαμβανομένων των δακρυγόνων και άλλων βλαπτικών ουσιών), όσων υφίστανται σήμερα και όσων μπορεί να αναπτυχθούν στο μέλλον». Η πρόταση εγκρίθηκε στις 16/12/1969 με 80 θετικές ψήφους έναντι 3 αρνητικών και 36 αποχών. Οι τρεις αρνητικές ψήφοι ανήκαν στις ΗΠΑ, την Αυστραλία (λόγω Βιετνάμ) και την Πορτογαλία (λόγω εξεγέρσεων στις αποικίες). Εννοείται ότι η χουντική Ελλάδα δεν τόλμησε να ψηφίσει υπέρ και απείχε, το ίδιο και οι περισσότερες δυτικές χώρες.

Το οξύμωρο είναι ότι ενώ το CS έχει απαγορευτεί ως όπλου χημικού πολέμου, επιτρέπεται χωρίς καμιά νομική βάση να χρησιμοποιείται σε διαδηλώσεις! Η θέση της κυβέρνησης και της αστυνομίας είναι ότι το CS δεν είναι επικίνδυνο, ενώ ξεχνούν όχι μόνο τα προηγούμενα αλλά και το ότι ακόμα και οι ίδιοι οι αστυνομικοί διαμαρτύρονται για προβλήματα της υγείας τους. Η βασική αιτιολογία της κυβέρνησης και της αστυνομίας είναι ότι οι διαδηλωτές φεύγουν αμέσως οπότε δεν εκτίθενται σε μεγάλες συγκεντρώσεις. Αυτό είναι τουλάχιστον γελοίο, μιας και η ουσία αυτή ρίχνεται συχνά στην κύρια μάζα των διαδηλωτών και επίσης οι κλειστοί σχετικά δρόμοι της Αθήνας δεν επιτρέπουν ούτε τη γρήγορη απομάκρυνση τους, ούτε τη γρήγορη αραίωση του δακρυγόνου. Το άλλο επιχείρημα, επίσης παρόμοιου επιπέδου σοβαρότητας, είναι ότι δεν έχει χαρακτηριστεί επικίνδυνο από την Ευρωπαϊκή Ένωση!

Η επικινδυνότητα του CS αποδεικνύεται και από τις οδηγίες που έχουν δοθεί: Να μην γίνεται ψεκασμός σε λιγότερο από 3-4 μέτρα ή κατευθείαν στο πρόσωπο των διαδηλωτών, γιατί υπάρχει κίνδυνος σοβαρής βλάβης των οφθαλμών και του δέρματος. Κάτι το οποίο δεν τηρείται και… τόσο συχνά. Επίσης οι επιδράσεις στην υγεία από το διαλύτη του CS που χρησιμοποιείται στις φυσούνες δεν έχουν μελετηθεί και πολλοί γιατροί εκφράζουν αμφιβολίες για το πόσο είναι ακίνδυνο.

Όμως διάφοροι οργανισμοί σε πολλές χώρες επισημαίνουν τις σοβαρές επιπτώσεις από τη χρήση του CS. Ένα ιατρικό περιοδικό στην Αγγλία ζήτησε επίσημα την κατάργηση του CS.
Οι άμεσες επιδράσεις του γενικά εξαφανίζονται σε λιγότερο από 15-30 λεπτά αν το άτομο μετακινηθεί σε καθαρό αέρα, αλλά ο χρόνος αυτός είναι ιδιαίτερα μεγάλος για την περίπτωση των διαδηλώσεων. Όμως η ουσία αυτή παραμένει για μεγάλο διάστημα, ακόμα και για μήνες, στο χώρο που έχει ριχτεί, βάζοντας σε κίνδυνο χιλιάδες πολίτες που ζουν ή περνούν καθημερινά από το κέντρο της Αθήνας. Για άλλη μας σκοτώνουν.

Κατά τη διάρκεια της ρίψης των δακρυγόνων προσέχουμε τα εξής: Το CS έχει την ιδιότητα να προκαλεί απώλεια ισορροπίας και προσανατολισμού και επίσης πανικό. Αρα προσπαθούμε να διατηρήσουμε την ψυχραιμία μας και να μην πανικοβληθούμε (το μαθαίνουμε με τον καιρό). Πιανόμαστε χέρι – χέρι και ενθαρρύνουμε τους γύρω μας. Δεν αγγίζουμε ποτέ τις χειρομβομβίδες, καίνε και μπορούν να προκαλέσουνε σοβαρά εγκαύματα.

Τα γυαλιά της πισίνας είναι πολύ αποτελεσματικά, προσοχή όμως να μην θολώσουν και επίσης μεγάλη προσοχή στο πώς έχουν φορεθεί. Δεν πρέπει να πιεστούν πολύ, αλλιώς αφαιρείται ο αέρας και δημιουργείται υποπίεση που μπορεί να προκαλέσει ζαλάδα ή και σοβαρή ζημιά στο μάτι όταν πάνε να αφαιρεθούν.

Καλύπτουμε το λαιμό μας με μαντήλι, το οποίο καλό είναι να το αλλάξουμε σε λίγη ώρα. Προστατεύουμε τη μύτη και το στόμα με ένα πανί, μάσκα, οτιδήποτε έχουμε. Έχουμε μαζί μας ένα μπουκαλάκι νερό και ξεπλένουμε τακτικά το στόμα μας και τη μύτη μας και επίσης τα μάτια μας με νερό ή κολλύριο με φυσικά δάκρυα, το νερό απομακρύνει το δακρυγόνο. Δεν καταπίνουμε ποτέ, αλλά φτύνουμε (εδώ ξεχνάμε τους κανόνες καλής συμπεριφοράς).

Το δακρυγόνο CS δεν είναι αέριο, αλλά μικροσκοπικοί κρύσταλλοι, οπότε, μια απλή μάσκα μίας χρήσης από αυτές που έχουν οι μπογιατζήδες παρέχει μία σχετική προστασία, αλλά την πετάμε μετά από κάθε πορεία. Οι ίδιες μάσκες με ένα μικρό φίλτρο ενεργού άνθρακα είναι ακόμα καλύτερες (και λίγο ακριβότερες) αλλά έχουν ημερομηνία λήξης γιατί ο ενεργός άνθρακας απορροφάει ότι βρει γύρω του και μετά δεν μπορεί να απορροφήσει το δακρυγόνο. Γενικά προσοχή στις μάσκες, οι αστυνομικοί τις παρουσιάζουν σαν τεκμήριο ενοχής αν κάποιος συλληφθεί!

Το CS είναι όξινο, οπότε το Maalox ή η μαγειρική σόδα σε διάλυμα (έτοιμα φακελάκια ή το ετοιμάζουμε από το σπίτι) είναι πολύ καλή προστασία του εκτεθειμένου δέρματος. Κάθε τόσο καθαρίζουμε το πρόσωπο με υγρά μαντηλάκια και ξαναβάζουμε Maalox. Δεν βάζουμε βαζελίνη ή άλλες λιπαρές ουσίες που απορροφούν περισσότερο το δακρυγόνο.

Δεν τρίβουμε ποτέ τα μάτια μας ή το πρόσωπο μας, απλά βοηθάμε το δακρυγόνο να εισχωρήσει πιο βαθιά, απλά ξεπλενόμαστε με άφθονο νερό και περιμένουμε να περάσουν τα συμπτώματα.
Προσοχή στην ανάπτυξη της ανθεκτικότητας στα δακρυγόνα μετά από επαναλαμβανόμενη έκθεση. Αυτό σημαίνει ότι το άτομο που έχει αρχίσει να συνηθίζει τα δακρυγόνα δεν απομακρύνεται γρήγορα και κινδυνεύει να εκτεθεί πολύ ώρα σε υψηλές συγκεντρώσεις με αποτέλεσμα χειρότερες συνέπειες στην υγεία του. Επιπλέον χρήσιμες πληροφορίες μπορούν να βρεθούν και στην ιστοσελίδα του “Ιού”.

• ΞΕΠΛΥΜΑ ΜΕ ΝΕΡΟ
Εδώ θα παρουσιαστούν ορισμένα βασικά μέτρα προφύλαξης από τα δακρυγόνα. Πρέπει να ξέρουμε ότι στα δακρυγόνα γενικά «αρέσει» η υγρασία άρα παραμένουν στα μάτια, στόμα κ.λπ. Αυτό όμως είναι και ένα μέσο προστασία μας που επιτυγχάνεται με το άφθονο ξέπλυμα με νερό.

Πριν την πορεία: Αποφεύγουμε τους φακούς επαφής και φοράμε γυαλιά, τα οποία όμως καθαρίζουμε σχολαστικά μετά από κάθε έκθεση σε δακρυγόνα κατά την διάρκεια της πορείας. Το δακρυγόνο μπορεί να εγκλωβιστεί πίσω από το φακό και να προκαλέσει σοβαρές ζημιές στο μάτι. Αν έχουμε άσμα ας πάρουμε το βραγχοδιασταλτικό σπρέι μαζί μας και ας κάνουμε μία εισπνοή πριν.

Κάνουμε ένα καλό μπάνιο, ο ιδρώτας ή το λίπος του σώματος απορροφά τα δακρυγόνα. Φοράμε ρούχα που να καλύπτουν όλο το σώμα, π.χ. αποφεύγουμε τα κοντομάνικα, και καλύτερα να φοράμε βαμβακερά και όχι συνθετικά, τα οποία απορροφούν τα δακρυγόνα και επίσης βοηθάνε στο να ιδρώνουμε περισσότερο. Φοράμε παπούτσια και ρούχα που μας επιτρέπουν να τρέξουμε. Δεν βάζουμε κρέμες, κραγιόν ή liposan, τα οποία απορροφούν τα δακρυγόνα. Προσοχή στις έγκυες και στις γυναίκες που θηλάζουν, τα δακρυγόνα περνάνε στο έμβρυο και το γάλα, οπότε στην παραμικρή υπόνοια χρήσης δακρυγόνων πρέπει να απομακρύνονται από το χώρο, έστω προσωρινά.

Μετά την πορεία: Αφήνουμε τα παπούτσια έξω από το σπίτι (τα καθαρίζουμε όμως σχολαστικά μετά) και πάμε κατευθείαν στο μπάνιο χωρίς να ακουμπήσουμε πουθενά. Πλενόμαστε πολύ σχολαστικά με άφθονο νερό και σαμπουάν/σαπούνι (καθαρίζουμε ακόμα και τα νύχια μας) και πλένουμε όλα τα ρούχα μας, καλύτερα χώρια από τα υπόλοιπα, σε ψηλή θερμοκρασία. Προσοχή στον καθαρισμό κοσμημάτων, ρολογιών κ.λπ., τα οποία καλά είναι να αποφεύγουμε στις πορείες.
Αν έχουμε ακόμα ενοχλήσεις, ειδικά αναπνευστικές, δεν διστάζουμε να πάμε κατευθείαν στο πρώτο νοσοκομείο που εφημερεύει.
Οι οδηγίες αυτές μειώνουν την επίδραση του δακρυγόνου χωρίς να την εξαλείφουν, αλλά η μείωση αυτή μπορεί να απόδειχθεί σωτήρια.

Οι πληροφορίες που παραθέσαμε είναι από την εφημερίδα “Δρόμος της Αριστεράς”