Αναθεώρηση στην ημέρα μνήμης;

Έντονες αντιδράσεις για την τοποθέτηση του Σάκη Μουμτζή ως ως κεντρικού ομιλητή στην εκδήλωση μνήμης για το Ολοκαύτωμα στον Βόλο.

Πηγή: Βασιλική Λάζου – Documento

«Ημείς οι ισραηλίται της Ελλάδος ουδέποτε θα λησμονήσωμεν την μεγάλην αυτήν ευεργεσίαν…» έγραφε ο αρχιραββίνος Βόλου Μωυσής Συμεών Πεσσάχ αμέσως μετά την Απελευθέρωση, σε επιστολή του στον ΕΑΜικό τύπο της πόλης, ευχαριστώντας το ΕΑΜ, τον ΕΛΑΣ, την Εθνική Αλληλεγγύη, την ΕΠΟΝ και την Εθνική Πολιτοφυλακή.

Δεν επρόκειτο για τυπικότητες, αλλά για βίωμα ιστορικά επιβεβαιωμένο: ο Πεσάχ και το 74% της Ισραηλιτικής Κοινότητας του Βόλου (η μικρότερη απώλεια Εβραίων στην Κατοχή, πίσω μόνο από τη Ζάκυνθο) φυγαδεύτηκαν και σώθηκαν χάρη στην Αντίσταση. Εβραίοι του Βόλου οπλίστηκαν και πολέμησαν τον ναζισμό μέσα από τον ΕΛΑΣ. Αυτά δεν είναι «αφηγήσεις». Είναι ιστορικά τεκμήρια.

Η συμβολή του ΕΑΜ στη διάσωση Εβραίων κατά την Κατοχή έχει τεκμηριωθεί από ιστορικούς, επιζώντες και από την ίδια την Κοινότητα. Στον Βόλο, η απόδραση στο Πήλιο, η άνοδος προς ελεύθερες ζώνες, η αντίσταση στις συλλήψεις και η υποστήριξη από την Εθνική Αλληλεγγύη αποτελούν πλέον καθιερωμένα στοιχεία της ιστορικής μνήμης. Αυτά αναγνωρίστηκαν επίσημα από εβραϊκούς θεσμούς ήδη από τη δεκαετία του ’40 και του ’50.

Κι όμως, 81 χρόνια μετά, πληροφορούμαστε την επιλογή του Σάκη Μουμτζή ως κεντρικού ομιλητή στην εκδήλωση μνήμης για το Ολοκαύτωμα στον Βόλο – ενός προσώπου που εδώ και χρόνια αποδομεί δημόσια το ΕΑΜικό κίνημα, υιοθετώντας τη μετεμφυλιακή αναθεωρητική αφήγηση περί «εγκληματικής Αριστεράς» και παρουσιάζοντας το ΕΑΜ/ΕΛΑΣ όχι ως λαϊκό αντιστασιακό κίνημα, αλλά ως «παράμετρο του εμφυλίου». Αυτό δεν είναι απλώς άποψη. Είναι πολιτική και ιστορική διαστρέβλωση. Και μετατρέπεται σε συκοφαντία, όταν αξιοποιείται για να σβήσει τον ρόλο της Αντίστασης στη διάσωση των Εβραίων, ειδικά σε μια πόλη όπου τα γεγονότα είναι γραπτά, μαρτυρημένα και θεσμικά αναγνωρισμένα.

Η επιλογή του Μουμτζή αποτελεί πολιτική πρόκληση. Γιατί η μνήμη του Ολοκαυτώματος — μια από τις πιο ιερές και ανυποχώρητες μνήμες του 20ού αιώνα — δεν μπορεί να τιμάται από ανθρώπους που υποτιμούν, λειαίνουν και ξαναβάφουν την ιστορία ενός κινήματος που έσωσε ανθρώπινες ζωές, και μάλιστα Εβραίων της Ελλάδας.

Η Ισραηλιτική Κοινότητα Βόλου οφείλει να αναθεωρήσει αυτή την επιλογή. Η Περιφέρεια Θεσσαλίας, που στηρίζει την εκδήλωση, έχει θεσμική και πολιτική ευθύνη να προστατεύσει τον χαρακτήρα της μνήμης από την αναθεωρητική στρέβλωση. Και ο δημοκρατικός κόσμος, οι ιστορικοί, οι προοδευτικοί πολίτες και όσοι υπερασπίζονται την ιστορική αλήθεια, οφείλουν να μιλήσουν καθαρά και δημόσια.

Γιατί η μνήμη του Ολοκαυτώματος δεν είναι τελετουργία. Είναι αντίβαρο στον φασισμό, στην άρνηση, στη διαστρέβλωση και στην πολιτική εκμετάλλευση του παρελθόντος. Και απαιτεί σεβασμό, τεκμηρίωση και αλήθεια — όχι ανακύκλωση θεωριών που επιχειρούν να ξεπλύνουν τον μετεμφυλιακό αντικομμουνισμό και να εξισώσουν θύτες και θύματα.

Διότι, όπως έγραψε ο αρχιραββίνος Πεσσάχ, «ημείς οι ισραηλίται της Ελλάδος ουδέποτε θα λησμονήσωμεν». Και όσοι επιχειρούν σήμερα να λησμονήσουμε, να ξέρουν ότι δεν θα τους το επιτρέψουμε.