Μερικές φορές τα φαντάσματα επιστρέφουν και παίρνουν υλική υπόσταση. Οπότε διεκδικούν και πάλι τη θέση τους στο τραπέζι. Απαιτούν καλό σερβίτσιο, μερίδιο στη διανομή του γεύματος και των αγαθών, τη δέουσα προσοχή στις ευχές, στα αστεία και στα τραγούδια της παρέας… Όλα όσα θέλουν οι ζωντανοί για να παραμένουν και να νοιώθουν ζωντανοί.
Γεγονός που σημαίνει πως δεν ήσαν πραγματικά φαντάσματα, ίσως κάτι σαν νεκροφάνεια. Ίσως, και να αποσύρθηκαν λόγω κακοποίησης. Ή τα αποσύραμε εμείς ώστε να μην μας υπενθυμίζουν οικεία κακά ή γιατί μας δυσκόλευαν στη διαχείριση των καθημερινών μας ιδεών και πράξεων (και ευτελειών κάποιες φορές). Σαν κάποιο συγγενή που μας φέρνει σε δύσκολη θέση όταν βρισκόμαστε με τρίτους, οπότε εμείς τον κρύβουμε σε πίσω δωμάτια, και τον ξεχνάμε.
Κι αφού τον ξεχάσαμε εμείς, τον ξέχασαν κι οι άλλοι. Οπότε δεν μας τον καταλογίζουν πια. Ούτω πως, έχουμε αποποιηθεί την κληρονομιά του και, άρα, δείχνει σα να μη δικαιούμαστε πλέον ούτε τη νόμιμη μοίρα.
Υποβαθμισμένη ιδέα, όπως οικοδομή σε χάλια μέρος. Κι έρχεται ο καιρός, σα να πέρασε ο δρόμος από κει και να αναβαθμίστηκε η περιοχή, σαν να έγιναν αλλαγές στα καιρικά φαινόμενα, σα να έγιναν καινούργιες επενδύσεις, και πήρε αξία, τα μπρούτζινα έγιναν τιμαλφή, λέξεις αζήτητες ή απαρατήρητες πρωταγωνιστές. Ή, για να το θέσουμε καλύτερα, τα χρυσά που είχαν θαμπώσει με τη λάσπη καθαρίστηκαν και έλαμψαν πάλι.
Κάπως έτσι, μέσα στην ασάφεια του καιρού ξαναλάμπει μια λέξη. Κι οι λέξεις, όπως το ξανάπαμε, δεν είναι αδειανά πουκάμισα, είναι ιστορία, τάξεις, αγωνίες και συχνά αίματα!
Όταν, το 2000, οι Κατσιμιχαίοι κυκλοφορούσαν τις “Τρύπιες σημαίες”, περισσότερο με κατάρα παρά με ευχή ακουγόταν η θλίψη του τραγουδιού. Τα ερείπια, ανθρώπινα και δομημένα, δεν είχαν παρά ματαιωμένα σχέδια να αναπολούν, και μια αμφισβητούμενη πλέον ηθικότητα. Τους έσωζε μόνο η ηθική του ηττημένου που λιώνει αλλά δεν προσχωρεί στους νικητές.
“Σκορπίσαν ξαφνικά στους πέντε ανέμους
με κείνα εκεί τα γκρίζα λυπημένα τους παλτά
με κείνα τα πολύχρωμα απλοϊκά όνειρά τους
το τι, το πως και το γιατί αυτοί το ξέρουν πιο καλά”
Η υπόσχεση του τραγουδιού για μια άγρια επανάσταση “που θα ξανασυμβεί με χίλιους τρόπους” ερχόταν από το βάθος του χάους, την ένοιωθες περισσότερο γιατί ήθελες να υπάρχει, αλλά δεν την άκουγες.
Και σερνόταν η κατάληξη: “ήτανε γράμματα ψιλά μπροστά στη λέξη ελευθερία”.
Σαν παράπονο, όχι σαν περηφάνια όπως τότε στο τραγούδι του Λοϊζου: “κι ήταν μια λέξη μοναχά…”
Λοιπόν, επειδή στις κληρονομικές υποθέσεις καλύτερα είναι να καθαρίζεις έγκαιρα με τους διεκδικούντες συγγενείς, να αποποιείσαι, ιδιαίτερα σε εποχές κρίσης σαν την τωρινή, αν δεν θέλεις να χρεωθείς, χρέη που δεν μπορείς να αντέξεις, αλλά κι επειδή στις πνευματικές κληρονομιές οφείλεις επί πλέον να ψάξεις την πρώτη αρχή, πριν γίνουν οι στρεβλώσεις, καλό θα είναι, υποστηρίζω, να ξαναεγγράψουμε τον εαυτό μας στον κύκλο των δικαιωματικών κληρονόμων της λέξης και της έννοιας Ελευθερία. Αναλαμβάνοντας τα χρέη, τις οφειλές, τα δάνεια και τις υποχρεώσεις όλες.
Την υποστείλαμε καθώς μας πρόλαβε η αναγκαιότητα η οποία και μπήκε μπροστά στην παρέλαση των ωραιοτήτων μας. Υπερασπιστήκαμε σχέσεις αιτιατού που δεν ανταποκρίνονταν στο επιθυμητό. Μετατράπηκε το ιδεατό σε σβώλους χώμα· έβρεξε και έγιναν λάσπη. Άστοχο υλικό για οικοδόμηση μέλλοντος. Η ελευθερία δεν χώρεσε στους χωμάτινους υπολογισμούς και σε οικοδομές χωρίς επαρκή παράθυρα για να μπαίνει ο βόρειος άνεμος – κρύος αλλά καθαρός.
Απέναντι της αναπτύξαμε μια σχέση ανεκπλήρωτου έρωτα, όπου την φαντασιωνόμασταν αλλά πάντα την παρακάμπταμε για χάρη κάποιας σχέσης πιο ρεαλιστικής. Τη θαυμάζαμε αλλά δεν την αγγίζαμε. Κι έτσι σιγά-σιγά την υποβιβάσαμε κατηγορία προκειμένου να μην μας μαστιγώνει η σκέψη της. Στο τέλος αποκτήσαμε ένα αίσθημα ενοχής απέναντί της.
Μας την έκλεβαν κι εμείς την εγκαταλείπαμε σαν να είναι ξένη κι όχι δική μας, “Ελεύθερη Ευρώπη”, “ελεύθερος κόσμος” κοκ.
Και να την τώρα. Διεκδικεί όχι μερίδιο αλλά εγκατάσταση. Ως φαίνεται οι παιδικοί έρωτες έχουν σκοπό να επιστρέφουν αναζητώντας επανακύρωση ή και εκδίκηση.
Καθώς δείχνουν να υποχωρούν απτές διεκδικήσεις – σαν η κρίση να εγκαταστάθηκε πρώτα στο θυμικό και τη σκέψη και να θάμπωσε, κάνοντας σχεδόν αόρατες τις δυνατότητες αγώνα για καλύτερους όρους δουλειάς, μισθό, μεροκάματο, χρόνο – ήρθε το φάντασμα, σαν πιο απτή πραγματικότητα, ιδεών που είχαν γίνει αόριστες, δημοκρατία, ισότητα, δικαιοσύνη, μπροστά στα μάτια μας και στα μάτια πολλών χιλιάδων ανθρώπων, να συνοψίζει όλα τα χειροπιαστά και απρόσιτα.
Ακούγεται εκκωφαντικά στη Γαλλία σήμερα. Και όχι μόνο…
Μια ιδιοτροπία της ζωής. Το μεροκάματο και η σταθερή δουλειά χωρίς φόβο ανεργίας, συγκεκριμένες υλικές πραγματικότητες, μετατράπηκαν σε αοριστία, καθώς μηχανισμοί, Βρυξέλλες, εργοδότες, τηλεοράσεις, “αριστεροί” διαχειριστές τα συσκοτίζουν και τα αποπέμπουν. Σαν απρόσιτα, άπιαστα, αόριστα, μάταια. Τα θέλουμε αλλά δεν ξέρουμε τι να κάνουμε μ’ αυτά. Δεν πιστεύουμε πολύ στη δύναμή μας.
Μας φτώχυναν όχι μόνο από λεφτά αλλά από κουράγιο και πεποίθηση. Κι εκεί που τα απτά γίνονται άπιαστα, τα άπιαστα έρχονται ξανά μπροστά.
Και γίνονται συγκεκριμένα, εξ ίσου υλικά και γήινα, καθημερινά και επίκαιρα. Μια πορεία απελευθέρωσης και χειραφέτησης των ανθρώπων, διεκδίκησης του μερικού ως όλον και ως μέρος του όλου. Όχι ένα μακρινό απρόσιτο ιδανικό, αλλά ως μάχη επιβίωσης, ύπαρξης, παρουσίας.
Ως στόχος και ως διαδικασία. Ως διεκδίκηση των εργαζομένων, των γυναικών, των καταπιεσμένων, των διαφορετικών, των μεταναστών, των προσφύγων, των δικών μας και των ξένων, των ανθρώπινων σχέσεων, ως διαρκής απόπειρα να σπάμε το κουκούλι του αλλοτριωμένου εαυτού μας κάθε μέρα και σε όλα τα επίπεδα.
Την τελευταία φορά που θυμάμαι να φωνάζω για ελευθερία ήταν πριν 45 χρόνια έναν Νοέμβρη. Μεσολάβησε η περιπέτεια της υγείας της, τόσα χρόνια. Και τώρα ξανακούω το αίτημα στην πρώτη γραμμή να θέλει να συνοψίσει όλες τις επιθυμίες. Όπως τότε.
0 Comments