16/02/1937: Η δικτατορία Μεταξά, μετατρέπει την Ακροναυπλία σε τόπο μαρτυρίου για εκατοντάδες αγωνιστές

Feb 16, 2023 | Ημερολόγιο, Ιστορία | 0 comments

Σαν σήμερα 16/02/1937, η δικτατορία Μεταξά, θέλοντας να απομονώσει τους χιλιάδες εξόριστους κρατουμένους από τα ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ, μετατρέπει  το ενετικό φρούριο της Ακροναυπλίας σε χώρο φυλάκισης συγκεντρώνοντας εκεί τους αγωνιστές ηγέτες.

Ο μαρτυρικός τόπος της Ακροναυπλίας, έγραψε την δική του ιστορία για την οποία θα μιλήσουμε παρακάτω.

Εδώ να σημειώσουμε ότι αμέσως μετά την επίθεση της Ιταλίας στην χώρα μας, στις 29 Οκτώβρη 1940 οι πολιτικοί κρατούμενοι του στρατοπέδου της Ακροναυπλίας υποβάλλουν υπόμνημά τους στην κυβέρνηση του δικτάτορα ζητώντας να σταλούν στην πρώτη γραμμή του πυρός για τη συντριβή των επιδρομέων και την υπεράσπιση της χώρας…
Άλλα δύο σχετικά υπομνήματα υποβάλλονται από τους κρατουμένους στις αρχές Νοεμβρίου 1940. Αδικα όμως.

Οι μεταξικές αρχές, όχι μόνο αρνούνται, αλλά μετά την υποδούλωση της χώρας μας από τις δυνάμεις του άξονα,  παραδίδουν (με πρωτόκολλο!!) τους κρατούμενους κομμουνιστές στις δυνάμεις κατοχής, οι οποίες θα τους χρησιμοποιήσουν σαν ομήρους και θα τους εκτελέσουν σαν αντίποινα για τη δράση του ΕΛΑΣ. Ορισμένοι  θα καταφέρουν να δραπετεύσουν και να ενταχθούν στην ΕΑΜική Αντίσταση, άλλοι  θα πεθάνουν από πείνα και φυματίωση ενώ οι περισσότεροι  θα εκτελεστούν από τις δυνάμεις Κατοχής.

Αντιγράφουμε απόσπασμα από ανάρτηση του μπλοκ «ιστορικά-ντοκουμέντα»:

Γενικότερα, θα έλεγε κανείς ότι η Ακροναυπλία έγινε ο κατ’ εξοχήν μνημονικός τόπος τής Αριστεράς για τις διώξεις στη μεταξική δικτατορία, όπως αντίστοιχα έγινε αργότερα η Μακρόνησος για τον εμφύλιο πόλεμο. Γιατί, όμως;

Ο πρώτος λόγος συνδέεται με τον υψηλό βαθμό κομματικής πειθαρχίας που επέδειξαν οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας, ιδιαίτερα στο θέμα των δηλώσεων μετανοίας. Εχει ενδιαφέρον να εξετάσουμε την περίπτωση της Ακροναυπλίας σε σχέση με τις φυλακές της Κέρκυρας, για τις οποίες έχουμε την εξαιρετική μαρτυρία του Βασίλη Νεφελούδη «Ακτίνα Θ’» (1974). Παρά το γεγονός ότι στις φυλακές Κέρκυρας φυλακίστηκαν κορυφαία στελέχη του ΚΚΕ, μεταξύ άλλων και ο Νίκος Ζαχαριάδης, και οι συνθήκες διαβίωσης ήταν πολύ πιο σκληρές, καθώς οι κρατούμενοι έζησαν δύο ή και τρία χρόνια σε πλήρη απομόνωση, η περίπτωση των φυλακών Κέρκυρας δεν έγινε εξίσου αξιομνημόνευτη.

Αυτό μάλλον συνέβη επειδή ένας μεγάλος αριθμός πολιτικών κρατουμένων υπέγραψε δήλωση μετανοίας (όπως ο Θανάσης Κλάρας, ο Κώστας Γαβριηλίδης, ο Στέλιος Σκλάβαινας), ενώ κάποιοι άλλοι προχώρησαν και στη συνεργασία με το μεταξικό καθεστώς. Στην Ακροναυπλία, αντίθετα, ο κομματικός μηχανισμός οργανώθηκε καλύτερα, η κομματική πειθαρχία αποκαταστάθηκε γρήγορα, με αποτέλεσμα πολύ λίγοι κρατούμενοι να υπογράψουν δήλωση. Η επαγρύπνηση απέναντι στον «εχθρό», η αυστηρή πειθαρχία, η υποταγή στην ηγεσία, η προάσπιση της μονολιθικότητας του κόμματος έγιναν οι αρετές των πολιτικών κρατουμένων της Ακροναυπλίας και ο «Ακροναυπλιώτης» έγινε συνώνυμο ενός συγκεκριμένου τύπου κομμουνιστή. Συναφές με τα προηγούμενα, αλλά και με τη διαδικασία ανάδειξης της Ακροναυπλίας σε μνημονικό τόπο, είναι το γεγονός ότι πάνω από τριάντα πρώην κρατούμενοι της Ακροναυπλίας τοποθετήθηκαν σε κεντρικά καθοδηγητικά όργανα του ΚΚΕ μεταπολεμικά.

Η Ακροναυπλία κατείχε εξέχουσα θέση στη συλλογική μνήμη της Αριστεράς και για έναν άλλο λόγο: τη μοίρα των πολιτικών κρατουμένων της συγκεκριμένης φυλακής κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Μετά τη γερμανική εισβολή και την κατοχή της χώρας, την άνοιξη του 1941, οι πολιτικοί κρατούμενοι δεν απελευθερώθηκαν από την κυβέρνηση αλλά, απεναντίας, παραδόθηκαν στις ιταλικές δυνάμεις κατοχής. Οι πολιτικοί κρατούμενοι αρχικά υπέφεραν από την πείνα, πάλι όμως όχι όσο οι πολιτικοί εξόριστοι.

Οι πολιτικοί εξόριστοι το χειμώνα του 1941 έμειναν χωρίς τρόφιμα, με συνέπεια να πεθάνουν από την πείνα 18 πολιτικοί εξόριστοι στην Ανάφη και 33 στον Αη Στράτη -εμπειρία που έχει αποτυπωθεί στη συγκλονιστική μαρτυρία του Κώστα Μπόση «Αη Στράτης. Η μάχη της πείνας των πολιτικών εξορίστων στα 1941» (1947).

Οι κρατούμενοι της Ακροναυπλίας μετά το 1942 διαμοιράστηκαν σε διαφορετικές φυλακές και στρατόπεδα. Πάρα πολλοί χρησιμοποιήθηκαν από τις δυνάμεις κατοχής ως όμηροι και εκτελέστηκαν σε αντίποινα για ενέργειες των ανταρτών. Η πιο γνωστή τέτοια περίπτωση είναι η εκτέλεση 200 κρατουμένων (από τους οποίους 160 ήταν Ακροναυπλιώτες) την Πρωτομαγιά του 1944 από τους Γερμανούς. Συνολικά 399 πρώην Ακροναυπλιώτες εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς και τους Ιταλούς στη διάρκεια της Κατοχής. Ο «Ακροναυπλιώτης», έτσι, έγινε και συνώνυμο της ηρωικής θυσίας και του μάρτυρα της Αντίστασης.

Οι μαρτυρίες για τη ζωή στις φυλακές και την εξορία στα χρόνια της μεταξικής δικτατορίας επιδέχονται πολλαπλές αναγνώσεις. Μας επιτρέπουν να τις διαβάσουμε μέσα από διαφορετικές οπτικές γωνίες: ως σταθμούς στη βιογραφία τής Αριστεράς ως ενός συλλογικού πολιτικού και κοινωνικού υποκειμένου, ως τεκμήρια για τις συνθήκες και την εμπειρία του εγκλεισμού, ως υλικό για τη μελέτη της διαμόρφωσης της συλλογικής μνήμης, ως αφηγηματικά παραδείγματα για τις επόμενες γενιές πολιτικών κρατουμένων και εξορίστων που έγραψαν τις δικές τους μαρτυρίες.

Κοντολογίς, μας επιτρέπουν να ξαναδούμε μια επώδυνη όσο και συναρπαστική περίοδο της σύγχρονης κοινωνικής ιστορίας της Ελλάδας.

0 Comments

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Όταν το «τζάκι» των Κεφαλογιάννηδων καιγόταν στη Βουλή: Από το χασίς και τις ρουλέτες του 1960, στα υπουργικά έδρανα του σήμερα

Η Ελλάδα των «αρίστων» και των κληρονομικών πολιτικών δικαιωμάτων έχει βαθιές ρίζες. Για να καταλάβει κανείς πώς αναπαράγεται η πολιτική εξουσία στη χώρα και πώς τα «τζάκια» επιβιώνουν από γενιά σε γενιά, δεν χρειάζεται να ψάξει πολύ. Αρκεί να ρίξει μια ματιά στη...

Ένας Κύριος νίκησε κατά κράτος, έναν αξιολύπητο γκεμπελίσκο

Της Τ.Γ Το παρακάτω βιντεάκι το αλιεύσαμε από το διαδίκτυο. Δεν γνωρίζουμε τον χρόνο και τη πόλη που έγινε, μα αυτό δεν έχει τη παραμικρή σημασία... Αν ήταν διήγημα, θα μπορούσε να τιτλοφορείται "Ο Άνθρωπος και ο βαστάζος της εξουσίας". Αν ήταν ποδοσφαιρικός αγώνας θα...

Σαν σήμερα στις 22 Νοέμβρη 1989 σχηματίζεται “οικουμενική κυβέρνηση” με πρωθυπουργό τον Ζολώτα

Σαν σήμερα στις 22 Νοέμβρη 1989 με την σύμφωνη γνώμη των ηγετών της Ν.Δ., Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, του ΠΑΣΟΚ, Ανδρέα Παπανδρέου, και του πρώην γ.γ της Κ.Ε του ΚΚΕ, Χαρίλαου Φλωράκη σχηματίζεται οικουμενική κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον ακαδημαϊκό Ξενοφώντα Ζολώτα. Ας...

Η επαγγελματική διαδρομή και το κατάντημα της δημοσιολόγου Ρέας Βιτάλη – Υπόλογη και η ΕΡΤ που την ανέχεται.

Πριν από κάποιο καιρό είχαμε για ανάρτηση που την πλαισιώναμε με την διπλανή φωτογραφία και την οποία τιτλοφορούσαμε: "Μια Ρέα Βιτάλη, στο σάιτ με τους μαϊμού αρθρογράφους". Εκεί γράφαμε: "Μια κάποια δημοσιογράφος της σειράς ονόματι Ρέα Βιτάλη, που αρθρογραφεί στο...

Σχολεία-ερείπια, μαθητές θύματα bullying και εκπαιδευτικοί υπό διωγμό: Η πραγματική εικόνα της δημόσιας Παιδείας

Από τις τουαλέτες-ντροπή και τις σχολικές αίθουσες σε κοντέινερ μέχρι τον σχολικό εκφοβισμό, την ψυχολογική επιβάρυνση των παιδιών και τις πειθαρχικές διώξεις εκπαιδευτικών. Μια εκπαιδευτική πραγματικότητα που δεν χωράει στις κυβερνητικές διακηρύξεις περί αναβάθμισης....

Η περιουσία Τράγκα, τα μιντιακά κυκλώματα και η βιομηχανία του «αντισυστημισμού»

Του Γιώργη Γιαννακέλλη Τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του τα ακίνητα, οι οφειλές και οι δικαστικές εκκρεμότητες επαναφέρουν ένα ερώτημα που είναι πολύ μεγαλύτερο από την κληρονομική διαμάχη: Πώς μετατρέπεται η ιδεολογική χειραγώγηση σε πλούτο και επιχειρηματική ισχύ;...

Χρήστος Μαλτέζος. Mια ηρωική μορφή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος. Δολοφονήθηκε σαν σήμερα το 1938

Σαν σήμερα στις 22 Νοέμβρη 1938 πέθαινε μετά από φρικτά βασανιστήρια στις φυλακές της Κέρκυρας μια ηρωική μορφή του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος, ο γραμματέας της ΟΚΝΕ Χρήστος Μαλτέζος. Γεννημένος στα Μέθανα το 1908, εντάχθηκε ως φοιτητής της Νομικής στην ΟΚΝΕ...

Τζακ Λόντον: Συγγραφέας στρατευμένος στο πλάι του αμερικανικού προλεταριάτου (Αυτοκτόνησε σαν σήμερα το 1916)

Σαν σήμερα αυτοκτονεί ο σοσιαλιστής Αμερικανός συγγραφέας Τζακ Λόντον. (Jack London 12 Γενάρη 1876 – 22 Νοέμβρη 1916). Στα 20 χρόνια του γίνεται μέλος του Σοσιαλιστικού Εργατικού Κόμματος και στρατεύεται και με το συγγραφικό έργο του να συμβάλει στην πάλη του...

Σαν σήμερα το 1996: Όταν ο μπάτσος Δημήτρης Τρίμης εκτέλεσε εν ψυχρώ τον Τσιγγάνο Τάσο Μουράτη. Δεν κάθισε ούτε μια μέρα φυλακή και αθωώθηκε από την “δικαιοσύνη”

22 Νοέμβρη 1996. Έξω από τη Λιβαδειά, σε ένα συνηθισμένο μπλόκο της Τροχαίας. Ο 45χρονος Τάσος Μουράτης, Ρομά μικροπωλητής, πατέρας τριών παιδιών, οδηγεί το αυτοκίνητό του. Οι μπάτσοι δεν ψάχνουν αυτόν. Αναζητούν κάποιον φυγόποινο. Σταματάνε το αμάξι, κατεβάζουν με τη...

Άμεση απεργιακή κινηματική απάντηση για τις ποινές για συνδικαλιστική δράση από Πρωτοβάθμια σωματεία, εκπαιδευτικές ομοσπονδίες ΟΛΜΕ ΔΟΕ ΚΑΙ ΑΔΕΔΥ

Αιτία πολέμου οι ποινές στέρησης μισθού για συνδικαλιστική δράση σε Χοτζόγλου, Χαρτζουλάκη, Καββαδία,  Χατζηανδρέου, και Ε.Σ για απεργία-αποχή, πειθαρχικό Τρίπολης ΑΜΕΣΗ ΑΠΕΡΓΙΑΚΗ ΚΙΝΗΜΑΤΙΚΗ ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΩΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΤΩΝ ΠΟΙΝΩΝ ΑΠΟ ΠΡΩΤΟΒΑΘΜΙΑ ΣΩΜΑΤΕΙΑ, ...

Επιλεγμένα Video