Πηγή: Θανάσης Καμπαγιάννης – f/b

Η κατάρρευση του καθεστώτος του Μπασάρ Αλ Άσαντ θα διαβαστεί αναπόφευκτα μέσα από το γεωπολιτικό πρίσμα του ρόλου που αυτό έπαιζε στον “άξονα της αντίστασης” στην περιοχή, δηλαδή τη συμμαχία που ξεκινάει από το Ιράν και απλώνεται μέχρι τις ισλαμιστικές αντιστασιακές οργανώσεις σε Λίβανο και Παλαιστίνη.

Όμως το μήνυμα της κατάρρευσης αφορά κάθε κράτος, κάθε κυβέρνηση και κάθε ηγεμόνα στον πλανήτη: η βία από μόνη της δεν είναι αρκετή για την ομαλή συνέχιση της κυριαρχίας.

Ένα καθεστώς μπορεί εύκολα να κινητοποιήσει τη στρατιωτική του δύναμη και να τσακίσει μια εξέγερση που αμφισβητεί την κυριαρχία του.

Αν όμως δεν φροντίσει να επεκτείνει την κοινωνική επιρροή του και να εξασφαλίσει συναίνεση πέραν από τον κλειστό κύκλο των πιστών οπαδών που το στηρίζουν (σε πολιτική, εθνική ή θρησκευτική βάση) δίνοντας τα απαραίτητα υλικά ανταλλάγματα, το καθεστώς αυτό αργά ή γρήγορα θα καταρρεύσει. Μια ξαφνική αλλαγή των αντικειμενικών συνθηκών μπορεί τότε να αποκαλύψει πόσο ρηχή και κούφια είναι η κυριαρχία χωρίς ηγεμονία.

Το καθεστώς Άσαντ τσάκισε τη λαϊκή εξέγερση του 2011 και αρνήθηκε την οποιαδήποτε μεταρρύθμιση. Στη συνέχεια, νίκησε στρατιωτικά στον εμφύλιο που ακολούθησε και που πήρε σεκταριστικά χαρακτηριστικά, τόσο γιατί εξωτερικές δυνάμεις παρενέβησαν εξοπλίζοντας και υποτάσσοντας τους αντάρτες σε ξένη ατζέντα όσο και γιατί το καθεστώς αναζήτησε στρατιωτικές συμμαχίες που αντικειμενικά επέτειναν τον θρησκευτικό σεκταρισμό και μεγάλωναν την απόσταση ανάμεσα στη σιίτικη μειοψηφία (από την οποία η οικογένεια Άσαντ προέρχεται) και τη μεγάλη σουνίτικη πλειοψηφία της χώρας.

Όταν οι συνθήκες άλλαξαν και οι διεθνείς σύμμαχοι της Συρίας απείχαν από τη στρατιωτική υποστήριξη, μια νέα στρατιωτική επίθεση από τα ρετουσαρισμένα υπολείμματα της Αλ Κάιντα με τη στήριξη της Τουρκίας αποκάλυψε τη ρηχότητα της κοινωνικής υποστήριξης στο καθεστώς, το οποίο κατέρρευσε σαν χάρτινος πύργος.

Πολλά μπορούν να ειπωθούν για τις συνωμοσίες παγκόσμιων και τοπικών υπερδυνάμεων στο άτυχο σώμα μιας ολόκληρης χώρας, της Συρίας. Αλλά στο συγκεκριμένο μην ψάχνετε συνωμοσία: όταν το καθεστώς του Άσαντ χρειάστηκε να συσπειρώσει κοινωνικές δυνάμεις απέναντι στην ξαφνική ξένη επίθεση που δεχόταν, δεν είχε μείνει κανένας να το υπερασπιστεί.

Αυτό είναι το τέλος κάθε ηγεμόνα που νομίζει ότι μπορεί να συνεχίζει την κυριαρχία του χωρίς να εξασφαλίζει συναίνεση. Ας το γνωρίζουν αυτό οι κυρίαρχοι από τις ΗΠΑ μέχρι τη Ρωσία, από την Ευρώπη μέχρι την Κίνα, από τη Σαουδική Αραβία μέχρι το Ιράν, από την Ελλάδα μέχρι την Τουρκία.

Αίμα και δάκρυα για το καθεστώς Άσαντ δεν έμεινε κανένας για να χύσει. Ας το λάβουν υπόψιν τους αυτό όσοι καλόπιστα ποντάρουν σε διακρατικούς άξονες αντίστασης παραβλέποντας τον κρίσιμο ρόλο του λαϊκού παράγοντα.

Όμως, η νέα σελίδα για τη Συρία δεν είναι ξημέρωμα για το λαό της. Τώρα οι σεκταριστικές αντιθέσεις που το καθεστώς κατάφερνε με ωμή βία να ειρηνεύσει, κινδυνεύουν να εκραγούν, σε συνδυασμό με τις επεμβάσεις όλων των παγκόσμιων και περιφερειακών δυνάμεων και βέβαια του μαντρόσκυλου της περιοχής.

Δικό μας καθήκον: να απλώσουμε ασπίδα προστασίας στους πρόσφυγες και στις προσφύγισσες από τη Συρία, παλιούς και καινούργιους, που θα βρεθούν σίγουρα στο μάτι ενός καινούργιου ρατσιστικού κυκλώνα. Τους το χρωστάμε για τον πόλεμο που δεν καταφέραμε να σταματήσουμε.