Στις 23 Αυγούστου 1927 οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής έγραψαν μία από τις πιο μαύρες σελίδες στην ιστορία τους: ο Νίκολα Σάκο και ο Μπαρτολομέο Βαντσέτι, δύο Ιταλοί μετανάστες εργάτες, αναρχικοί, εκτελέστηκαν στην ηλεκτρική καρέκλα μετά από μια δίκη-παρωδία.

Η κατηγορία εναντίον τους ήταν για ληστεία και φόνο, όμως από την πρώτη στιγμή ήταν φανερό πως δεν υπήρχαν σοβαρά στοιχεία. Η ίδια η αστυνομία είχε κενά στην υπόθεση, οι μάρτυρες ήταν αντιφατικοί, οι καταθέσεις κατασκευασμένες. Αυτό όμως δεν είχε καμία σημασία: ο πραγματικός λόγος που οδηγήθηκαν στην καρέκλα ήταν οι πολιτικές τους ιδέες, η ταξική τους ταυτότητα, το γεγονός ότι ήταν αναρχικοί, εργάτες και μετανάστες.

Η «Δίκη του Αιώνα» – μια φάρσα

Η υπόθεση Σάκο και Βαντσέτι συγκλόνισε τον κόσμο. Από την Ευρώπη μέχρι τη Λατινική Αμερική, χιλιάδες διαδηλώσεις ξέσπασαν απαιτώντας την απελευθέρωσή τους. Ο ίδιος ο δικαστής Θάιερ δεν κρατούσε καν τα προσχήματα: σε ιδιωτικές συνομιλίες είχε δηλώσει πως «αυτοί οι μπάσταρδοι αναρχικοί αξίζουν ό,τι παθαίνουν».

Εφτά χρόνια κράτησε η δικαστική διαδικασία, με αναβολές, νέες «αποδείξεις», εφέσεις, μέχρι που τελικά το κράτος της «δημοκρατίας και της ελευθερίας» αποφάσισε να τους εκτελέσει.

Ο Βαντσέτι, λίγο πριν τον θάνατό του, είπε λόγια που έμειναν χαραγμένα στην ιστορία: «Ποτέ, στη ζωή όλου του κόσμου, δεν θα μπορέσουν να μας σκοτώσουν τη συνείδηση. Είμαστε αθώοι. Αυτή είναι η δική μας νίκη. Είχαμε κόκκινες δραστηριότητες και έπρεπε να πεθάνουμε».

Από την Αμερική του 1927 στην εποχή μας

Η δολοφονία του Σάκο και του Βαντσέτι δείχνει καθαρά το διαχρονικό πρόσωπο της αστικής δικαιοσύνης: ταξικό, εκδικητικό, στημένο απέναντι σε όσους σηκώνουν κεφάλι. Τότε ήταν οι Ιταλοί μετανάστες, σήμερα είναι οι εργάτες που διεκδικούν, οι αγωνιστές που σηκώνουν φωνή, οι μετανάστες που παλεύουν να ζήσουν.

Η υπόθεσή τους έγινε σύμβολο. Σύμβολο της κρατικής τρομοκρατίας αλλά και της δύναμης της αλληλεγγύης, αφού εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο ξεσηκώθηκαν για να τους υπερασπιστούν.

Η μνήμη μένει ζωντανή

Σχεδόν έναν αιώνα μετά, τα ονόματα των Σάκο και Βαντσέτι παραμένουν ζωντανά στις καρδιές όσων αγωνίζονται. Γιατί το μήνυμα τους είναι πιο επίκαιρο από ποτέ:

Η δικαιοσύνη τους είναι ταξική.

Οι δίκες τους είναι παρωδίες.

Οι εκτελέσεις τους είναι δολοφονίες.

Κι απέναντι σε αυτό, η μόνη πραγματική υπεράσπιση είναι η μαζική αλληλεγγύη, η οργάνωση, ο ανυποχώρητος αγώνας.

Σάκο και Βαντσέτι – ζωντανοί στους αγώνες του σήμερα.

Διαβάστε επίσης:

Νίκολα Σάκο και Μπαρτολομέο Βαντσέτι: «Είχαν κόκκινες δραστηριότητες και έπρεπε να πεθάνουν» (Δολοφονούνται στην ηλεκτρική καρέκλα σαν σήμερα το 1927)