Σαν σήμερα, στις 29 Σεπτεμβρίου 1941, ξεκίνησε στο Κίεβο μία από τις πιο φρικτές σφαγές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Το φαράγγι του Μπάμπι Γιάρ έγινε τόπος μαζικής εξόντωσης δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων, σύμβολο του Ολοκαυτώματος και της ναζιστικής θηριωδίας.

Τον Ιούνη του 1941, η ναζιστική Γερμανία εξαπέλυσε την Επιχείρηση «Μπαρμπαρόσα» εναντίον της Σοβιετικής Ένωσης. Στην Ουκρανία, οι γερμανικές δυνάμεις βρήκαν πρόσφορο έδαφος για τη ναζιστική «τελική λύση», με τη βοήθεια συνεργατών και φασιστικών ομάδων.

Το Κίεβο καταλήφθηκε στις 19 Σεπτέμβρη. Σύντομα, οι Ναζί κατηγόρησαν τους Εβραίους για δολιοφθορές και αποφάσισαν την «εκκαθάρισή» τους.

Στις 28 Σεπτέμβρη 1941 ανακοινώθηκε διαταγή: όλοι οι Εβραίοι της πόλης να παρουσιαστούν με αποσκευές, δήθεν για «μετακίνηση». Αντ’ αυτού οδηγήθηκαν στο φαράγγι του Μπάμπι Γιάρ.

Στις 29 και 30 Σεπτεμβρίου, μέσα σε 48 ώρες, 33.771 Εβραίοι εκτελέστηκαν από τα Einsatzgruppen C, με την υποστήριξη της Βέρμαχτ, της αστυνομίας και Ουκρανών συνεργατών. Ολόκληρες οικογένειες εξοντώθηκαν. Τα πτώματα πετάχτηκαν στο φαράγγι και σκεπάστηκαν πρόχειρα.

Η σφαγή δεν σταμάτησε εκεί. Μέχρι το 1943, το Μπάμπι Γιάρ έγινε τόπος μαρτυρίου για πάνω από 100.000 ανθρώπους: Σοβιετικούς αιχμαλώτους, Ρομά, κομμουνιστές, αντιστασιακούς, ακόμη και ασθενείς ψυχιατρείων.

Ελάχιστοι γλίτωσαν. Κάποιοι προσποιήθηκαν τους νεκρούς και δραπέτευσαν τη νύχτα μέσα από τα πτώματα. Ο Ντίνα Προνίτσεβα, ηθοποιός στο Κίεβο, περιέγραψε αργότερα τη φρίκη: πώς οι Εβραίοι εξαναγκάζονταν να βγάλουν τα ρούχα τους, να βαδίσουν σε σειρές και να εκτελεστούν στο χείλος του φαραγγιού. «Έπεσα πάνω στα σώματα, ανάπνεα αίμα και χώμα», θα πει. Οι καταθέσεις της ήταν καθοριστικές στις μεταπολεμικές δίκες.

Το καλοκαίρι του 1943, καθώς πλησίαζε ο Κόκκινος Στρατός, οι Ναζί οργάνωσαν την εκταφή και καύση των πτωμάτων για να εξαφανίσουν τα ίχνη. Οι αιχμάλωτοι που υποχρεώθηκαν σε αυτή την αποτρόπαια εργασία εκτελέστηκαν κατόπιν. Παρά την προσπάθεια, τα εγκλήματα αποκαλύφθηκαν.

Μετά τη νίκη επί του ναζισμού, οι πρωταίτιοι λογοδότησαν. Στη Δίκη των Einsatzgruppen στη Νυρεμβέργη (1947–48), κατηγορήθηκαν 24 ανώτεροι διοικητές. Οι εισαγγελείς παρουσίασαν λεπτομερή στοιχεία για το Μπάμπι Γιάρ, βασισμένα σε έγγραφα και μαρτυρίες επιζώντων.

14 καταδικάστηκαν σε θάνατο, 2 σε ισόβια, και οι υπόλοιποι σε βαριές ποινές φυλάκισης.

Το Μπάμπι Γιάρ έγινε κομβικό στοιχείο για την καταδίκη των ναζιστικών εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας.

Σήμερα, το Μπάμπι Γιάρ είναι μνημείο-κραυγή ενάντια στη λήθη, ένα σύμβολο για τη μνήμη των θυμάτων και την ανάγκη επαγρύπνησης απέναντι στον φασισμό.

Διαβάστε επίσης: Σαν σήμερα 29 Σεπτεμβρίου αρχίζει η σφαγή του Μπάμπι Γιάρ – Χιλιάδες Εβραίοι και όχι μόνο εκτελέστηκαν στη Χαράδρα του Κιέβου