Σαν σήμερα, στις 10 Φλεβάρη 1975, έσβησε ο Νίκος Καββαδίας, ο ποιητής των ναυτικών, ο άνθρωπος που έδωσε φωνή στους αθέατους εργάτες των θαλασσών, στους ασυρματιστές, στους θερμαστές, στους μούτσους και στους ξεχασμένους των λιμανιών.

Ο Καββαδίας δεν υπήρξε ποιητής του σαλονιού. Η ποίησή του γεννήθηκε στα αμπάρια και στα καταστρώματα, μέσα στη βάρδια, στον ιδρώτα, στην αρμύρα και στην ξενιτιά. Ναυτικός ο ίδιος, ασυρματιστής στα εμπορικά πλοία για δεκαετίες, κουβάλησε στο έργο του τη σκληρή καθημερινότητα της μισθωτής σκλαβιάς στη θάλασσα, αλλά και την πίκρα της μοναξιάς, του αποχωρισμού, της προσφυγιάς και της αποξένωσης.

Τα ποιήματά του –από το Μαραμπού έως το Πούσι και το Τραβέρσο– δεν εξιδανικεύουν το ταξίδι. Η θάλασσα του Καββαδία δεν είναι ρομαντικό καρτ ποστάλ· είναι χώρος εκμετάλλευσης, κινδύνου και σιωπηλής αντοχής. Οι ήρωές του δεν είναι καπετάνιοι και εφοπλιστές, αλλά οι ανώνυμοι εργάτες που γερνούν πρόωρα, που σακατεύονται, που χάνονται χωρίς μνημόσυνο στα νερά των ωκεανών.

Μέσα από εξωτικά τοπωνύμια, ξένες γλώσσες και σκοτεινά λιμάνια, ο Καββαδίας μίλησε για τη βαθιά ταξική μοναξιά του ανθρώπου της δουλειάς. Για εκείνον που δεν ανήκει πουθενά, που ζει «με μια βαλίτσα πάντα έτοιμη», εγκλωβισμένος ανάμεσα σε σύνορα, σημαίες και εταιρείες. Κι όμως, μέσα σε αυτή τη σκληρότητα, η ποίησή του δεν χάνει ποτέ την τρυφερότητα, τη συντροφικότητα, την αλληλεγγύη των καταπιεσμένων.

Δεν είναι τυχαίο ότι το έργο του αγκαλιάστηκε όσο λίγα από τους εργάτες, τη νεολαία, τους ανήσυχους και τους ανυπότακτους. Μελοποιημένος, τραγουδήθηκε και συνεχίζει να τραγουδιέται σαν συλλογική μνήμη και σαν αντίσταση απέναντι στη λήθη.

Ο Νίκος Καββαδίας έφυγε ήσυχα, μακριά από τη θάλασσα που τόσο αγάπησε και τον σημάδεψε. Όμως οι στίχοι του συνεχίζουν να ταξιδεύουν. Σε κάθε λιμάνι, σε κάθε καράβι, σε κάθε άνθρωπο που παλεύει να σταθεί όρθιος μέσα σε έναν κόσμο εκμετάλλευσης, η φωνή του παραμένει ζωντανή, βαθιά, κόκκινη.

Γιατί κάποιοι ποιητές δεν πεθαίνουν. Αλλάζουν βάρδια.