Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Το σημερινό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Δημοκρατία» δεν αφήνει περιθώρια για παρερμηνείες. Με τον κραυγαλέο τίτλο «ΚΑΤΑΝΤΙΑ! Έβαλε τους “γενίτσαρους” να χτυπήσουν τον Σαμαρά», ο εκδοτικός όμιλος του Ιωάννη Φιλιππάκη επισημοποιεί με τον πλέον επιθετικό τρόπο την πλήρη πολιτική του συμπαράταξη με τον Αντώνη Σαμαρά, ενόψει των επερχόμενων εκλογικών διεργασιών.

Για όσους παρακολουθούν το πολιτικό παρασκήνιο, η εξέλιξη αυτή δεν αποτελεί έκπληξη. Είναι η φυσική κατάληξη μιας στρατηγικής που μετατρέπει τα παραδοσιακά έντυπα της «λαϊκής δεξιάς» σε επίσημο επικοινωνιακό προπύργιο της εσωκομματικής —και πλέον εξωκομματικής— σύγκρουσης με το Μέγαρο Μαξίμου.

Πίσω όμως από τα βαρύγδουπα πρωτοσέλιδα και την πολιτική οξύτητα, κρύβεται ένα βαθύ, δομικό παράδοξο του ελληνικού καπιταλισμού και του εγχώριου μιντιακού συστήματος: Πώς γίνεται επιχειρηματικοί όμιλοι που βρίσκονται στα πρόθυρα της οικονομικής κατάρρευσης, όχι μόνο να επιβιώνουν, αλλά να επεκτείνονται και να παρεμβαίνουν ρυθμιστικά στην πολιτική ζωή του τόπου;

Τα επίσημα στοιχεία της ΑΑΔΕ, που δημοσιοποιήθηκαν πρόσφατα, είναι αποκαλυπτικά για την οικονομική πραγματικότητα του ομίλου Φιλιππάκη. Συνολικές ληξιπρόθεσμες οφειλές ύψους 6,4 εκατομμυρίων ευρώ βαραίνουν τις πλάτες των δύο κεντρικών εταιρειών του: «Δημοκρατικός Τύπος Α.Ε.» (εκδότρια της Δημοκρατίας): Εμφανίζεται με χρέη ύψους 4,4 εκατ. ευρώ. «ΕΣΤΙΑ Επενδυτική Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης Α.Ε.»: Ακολουθεί με οφειλές ύψους 2,01 εκατ. ευρώ.

Σε οποιοδήποτε υγιές οικονομικό περιβάλλον, ένας οργανισμός με τέτοια βάρη θα αντιμετώπιζε άμεσο λουκέτο. Στο ελληνικό «Μιντιακό Ελντοράντο», όμως, ο ίδιος αυτός όμιλος εμφανίζει μια αξιοθαύμαστη επεκτατική κινητικότητα: εξαγοράζει τις παραγωγικές εγκαταστάσεις και τα πιεστήρια της News Press Hold και αναλαμβάνει την εκδοτική ευθύνη του ιστορικού Δημοσιογραφικού Οργανισμού «Ελευθερία».

Το νομικό οπλοστάσιο (βλ. εξωδικαστικοί μηχανισμοί, πάγιες ρυθμίσεις και δικαστικές αναστολές) επιτρέπει στα χρέη αυτά να «παγώνουν» λογιστικά για χρόνια. Έτσι, η απαραίτητη ρευστότητα διασφαλίζεται, οι επενδύσεις συνεχίζονται και το παιχνίδι της πολιτικής επιρροής παραμένει ζωντανό.

Δύο όψεις του ίδιου νομίσματος: Από τη «Δημοκρατία» στο «Real Group»

Αυτός ο μηχανισμός των συγκοινωνούντων δοχείων δεν είναι προνόμιο μίας μόνο πλευράς. Είναι το καθολικό μοντέλο λειτουργίας των συστημικών ΜΜΕ, είτε αυτά επιλέγουν τη γραμμή της σκληρής αντιπολίτευσης είτε της τυφλής κυβερνητικής υποστήριξης.Το είδαμε ανάγλυφα πριν λίγους μήνες, τον Μάρτη του 2026, με την περίπτωση του Real Group (των Ν. Χατζηνικολάου και Α. Κουρή). (Γ’ αυτή την περίπτωση θα επανέλθουμε πιο αναλυτικά γιατί παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον)

Ένας όμιλος με χρόνια οικονομικά προβλήματα βρήκε ξαφνικά σανίδα σωτηρίας, όταν ο όμιλος Bright —στον οποίο συμμετέχει ο Κώστας Σάκκαρης, ο επονομαζόμενος και «εθνικός συμπέθερος» λόγω των στενών οικογενειακών δεσμών του με την πρωθυπουργική οικογένεια— εξαγόρασε το 33,4% του συγκροτήματος.

Η «εξαργύρωση» εκείνης της οικονομικής ανάσας πληρώθηκε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο: με πρωτοσέλιδα. Μέσα σε λίγες ημέρες του Αυγούστου, η Real News σέρβιρε στο κοινό απανωτά κυβερνητικά non-paper ως «δημοσιογραφικές επιτυχίες» («μειώσεις στο ράφι», «έξτρα μισθός για τους δημοσίους υπαλλήλους»), στολισμένα με τις απαραίτητες φωτογραφίες του Κυριάκου Μητσοτάκη.

Ποιος πληρώνει τον λογαριασμό;Είτε το νόμισμα δείχνει «Δημοκρατία» και Αντώνη Σαμαρά, είτε δείχνει «Real News» και Μέγαρο Μαξίμου, η ουσία της διαπλοκής παραμένει κοινή, εκλεπτυσμένη και απροκάλυπτη. Τα ΜΜΕ στην Ελλάδα δεν αντιμετωπίζονται από τους ιδιοκτήτες τους ως αμιγώς εμπορικές επιχειρήσεις, αλλά ως επενδύσεις πολιτικής ισχύος.

Η εφημερίδα γίνεται το απόλυτο διαπραγματευτικό όπλο, η ασπίδα προστασίας απέναντι στους ελέγχους και το εργαλείο για την εξασφάλιση δημόσιων συμβάσεων, κρατικών ενισχύσεων και τραπεζικών διευκολύνσεων.Και στο τέλος αυτής της ιδιότυπης αλυσίδας βρίσκεται πάντα το ίδιο μόνιμο υποζύγιο: ο φορολογούμενος πολίτης.

Ο Έλληνας εργαζόμενος είναι αυτός που πληρώνει μέσω των φόρων του τις δημόσιες συμβάσεις των «στρατηγικών επενδυτών», αυτός που επωμίζεται το βάρος των ανείσπρακτων εκατομμυρίων της ΑΑΔΕ από τις εκδοτικές Α.Ε. Και, σαν τελικό κακόγουστο αστείο, είναι ο ίδιος που καλείται να πληρώσει στο περίπτερο για να διαβάσει τα «σπινιαρισμένα» πρωτοσέλιδα των εκάστοτε μονομάχων της αστικής εξουσίας.

Η δημοσιογραφική ανεξαρτησία έχει βγάλει προ πολλού τη μάσκα της. Όταν το χρήμα, οι δημόσιες συμβάσεις και οι πολιτικές φιλοδοξίες κάθονται στο ίδιο τραπέζι, το μόνο που μένει στον πολίτη είναι να αναρωτηθεί: Πόσο ακόμα θα πληρώνουμε εμείς, για να σπινάρουν και να χαμογελούν αυτοί;