Συμπληρώνονται φέτος 78 χρόνια από εκείνα τα ματωμένα χαράματα της 21ης Οκτώβρη του 1948. Ήταν η μέρα που έπεφτε νεκρός, χτυπημένος σε ενέδρα των μοναρχοφασιστικών δυνάμεων της Χωροφυλακής και των ντόπιων δοσιλόγων «Χιτών» έξω από τη Δαύλεια Βοιωτίας, ο Παντελής Λάσκας. Ο θρυλικός καπετάν Πελοπίδας. Μια από τις αγνότερες, ηρωικότερες και πιο εμβληματικές μορφές που γέννησε το λαϊκό επαναστατικό κίνημα, αφήνοντας ανεξίτηλο το στίγμα του και στους δύο ένοπλους αγώνες, στον ΕΛΑΣ και στον Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ).
Ο Παντελής Λάσκας δεν ήταν απλώς ένας στρατιωτικός ηγήτορας· ήταν η ίδια η ενσάρκωση της λαϊκής λεβεντιάς, της ανυποχώρητης ταξικής συνείδησης και της αυτοθυσίας. Από τα πρώτα βήματα της ένοπλης Αντίστασης, βρέθηκε στην πρώτη γραμμή της σύγκρουσης με τον ξένο κατακτητή και τους ντόπιους συνεργάτες του.
Στην πρώτη γραμμή της Αντίστασης: Η δράση του στην Κατοχή
Η αντιστασιακή πορεία του Πελοπίδα ξεκινά από την πρώτη στιγμή που η μπότα του φασισμού πάτησε την Ελλάδα. Ήδη από το 1941 εντάσσεται στις γραμμές του ΕΑΜ, αναλαμβάνοντας την οργάνωση των πρώτων πυρήνων στη γενέτειρά του, το Κυριάκι Βοιωτίας.
Τον Μάη του 1942, ο Παντελής Λάσκας γίνεται ένας από τους πρώτους «πρωτοπόρους» που ανεβαίνουν στο βουνό μαζί με τον Άρη Βελουχιώτη, αποτελώντας βασικό στέλεχος της πρώτης αντάρτικης ομάδας της Ρούμελης. Ήταν παρών στις 7 Ιούνη 1942 στη Δομνίστα της Ευρυτανίας, όταν ο Άρης κήρυξε επίσημα τον ένοπλο αγώνα κατά των κατακτητών. Η στρατιωτική του ιδιοφυΐα, η ψυχραιμία του στο πεδίο της μάχης και η βαθιά του πίστη στο δίκιο του εργαζόμενου λαού τον ανέδειξαν γρήγορα σε έναν από τους πιο αγαπητούς καπετάνιους του ΕΛΑΣ.
Ο Πελοπίδας έγραψε χρυσές σελίδες δόξας στα βουνά της Ρούμελης και της Αττικοβοιωτίας, λαμβάνοντας μέρος σε μερικές από τις πιο εμβληματικές επιχειρήσεις της Εθνικής Αντίστασης:
• Το ιστορικό σαμποτάζ στον Γοργοπόταμο (Νοέμβρης 1942), όπου η ομάδα του συνέβαλε καθοριστικά στην εξουδετέρωση της ιταλικής φρουράς.
• Τη Μάχη στο Μικρό Χωριό (Δεκέμβρης1942), όπου οι αντάρτες του ΕΛΑΣ κατάφεραν συντριπτικό πλήγμα εναντίον μιας ολόκληρης ιταλικής φάλαγγας.
• Την ηρωική Μάχη του Κριεκουκίου (Ερυθρές) το 1943, όπου ως καπετάνιος του θρυλικού Τάγματος Αττικοβοιωτίας αντιμετώπισε με επιτυχία τις υπέρτερες δυνάμεις των Γερμανών ναζιστών, προστατεύοντας τους ντόπιους πληθυσμούς από τα αντίποινα.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της Κατοχής, ο Πελοπίδας δεν ήταν ο διοικητής που διέταζε από τα μετόπισθεν· ήταν πάντα ο πρώτος που ορμούσε στη μάχη, κερδίζοντας τον σεβασμό των ανταρτών του και τον τρόμο των κατακτητών και των Ταγμάτων Ασφαλείας.
Δίπλα στον Πρωτοκαπετάνιο: Η κοινή πορεία με τον Άρη
Η σχέση του Πελοπίδα με τον Άρη Βελουχιώτη ξεπερνούσε τα όρια της στρατιωτικής πειθαρχίας· ήταν μια σχέση βαθιάς συντροφικότητας, κοινής μοίρας και απόλυτης αμοιβαίας εμπιστοσύνης. Ο Άρης διέκρινε αμέσως στον Παντελή Λάσκα την παλικαριά και το καθαρό μυαλό, γι’ αυτό και τον επέλεξε ως έναν από τους ελάχιστους έμπιστους άνδρες της προσωπικής του ασφάλειας, της θρυλικής ομάδας των «Μαυροσκούφηδων».
Όταν υπογράφτηκε η απαράδεκτη και προδοτική Συμφωνία της Βάρκιζας το 1945, η οποία αφόπλιζε το λαϊκό κίνημα και το παρέδιδε ανυπεράσπιστο στα νύχια της ντόπιας αντίδρασης και των Εγγλέζων, ο Πελοπίδας συντάχθηκε αδίστακτα με την ιστορική πολιτική και στρατιωτική διορατικότητα του Αρχηγού. Αρνήθηκε να παραδώσει το όπλο του και ακολούθησε τον Άρη στην τελευταία, μοναχική και δραματική του πορεία στα βουνά, όταν εκείνος επιχείρησε να ιδρύσει το Μέτωπο Εθνικής Ανεξαρτησίας (ΜΕΑ) και τον νέο ΕΛΑΣ.
Μαζί με μια χούφτα πιστών συντρόφων, ο Πελοπίδας έζησε λεπτό προς λεπτό το ανελέητο κυνηγητό από τα κυβερνητικά αποσπάσματα, τους παρακρατικούς και τους πρώην συνοδοιπόρους που είχαν ευθυγραμμιστεί με την κομματική νομιμότητα. Τον Ιούνη του 1945, στη χαράδρα του Φάγκου στη Μεσούντα, ο Πελοπίδας βρισκόταν εκεί, πολεμώντας μέχρι την τελευταία στιγμή δίπλα στον Πρωτοκαπετάνιο.
Μετά την αυτοκτονία του Άρη και του Τζαβέλα για να μην πέσουν στα χέρια των εχθρών, ο Πελοπίδας, μέσα στο χάος της κυκλωτικής ενέδρας, κατάφερε με υπεράνθρωπη προσπάθεια και στρατιωτική μαεστρία να σπάσει τον κλοιό των διωκτών. Ήταν από τους ελάχιστους που επέζησαν από εκείνη τη σφαγή, κουβαλώντας μέσα στην ψυχή του τη βαριά κληρονομιά και την τελευταία παρακαταθήκη του Βελουχιώτη: τον ανυποχώρητο αγώνα μέχρι τη νίκη του λαού.
Από τη Λευκή Τρομοκρατία στον Δημοκρατικό Στρατό
Κυνηγημένος, αλλά ποτέ νικημένος, ο Πελοπίδας πέρασε στην παρανομία μέσα στο όργιο της Λευκής Τρομοκρατίας που ακολούθησε. Δεν δήλωσε μετάνοια, δεν λύγισε στις πιέσεις. Όταν οι συνθήκες ωρίμασαν, πήρε ξανά το μονοπάτι του βουνού, εντασσόμενος στον ΔΣΕ, για να συνεχίσει τον αγώνα για μια Ελλάδα ελεύθερη, ανεξάρτητη και σοσιαλιστική. Ως ανώτερο στέλεχος του ΔΣΕ στη Ρούμελη και τον Ελικώνα, το όνομά του έγινε ξανά συνώνυμο του τρόμου για τους αποσπασματάρχες, τους παρακρατικούς και τους διώκτες του λαϊκού κινήματος.
Το τέλος του, εκείνο το πρωινό της 21ης Οκτώβρη του 1948, γράφτηκε με το αίμα που πότισε τα χώματα της Βοιωτίας. Προδομένος και κυκλωμένος από τις δυνάμεις της αντίδρασης έξω από τη Δαύλεια, ο καπετάνιος έπεσε όπως έζησε: με το όπλο στο χέρι, αρνούμενος να παραδοθεί, κοιτάζοντας κατάματα τον θάνατο με την περηφάνια του κομμουνιστή αντάρτη.
Για την αστική ιστοριογραφία και τους λακέδες του συστήματος, ο Πελοπίδας και οι συμπολεμιστές του ήταν «συμμορίτες». Για την εργατική τάξη, για τους φτωχούς ξωμάχους της Ρούμελης, για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο, ο Παντελής Λάσκας είναι αθάνατος. Το παράδειγμά του, 78 χρόνια μετά, παραμένει φάρος ασάλευτος. Μας θυμίζει ότι ο μοναδικός δρόμος για την απελευθέρωση από τα δεσμά της εκμετάλλευσης είναι ο ανένδοτος, οργανωμένος και ταξικός αγώνας.
0 Comments