Δεν γνωρίζουμε αν η Θεσσαλονίκη, όπως τα Βαλκάνια στη γνωστή ρήση, παράγει περισσότερη ιστορία από όση μπορεί να καταναλώσει, αλλά όσες και όσοι ξεκινήσαμε εδώ και λίγο καιρό αυτή την Πρωτοβουλία συμφωνούμε, και με το παραπάνω, ότι παράγει πολλή ιστορία, πολυεπίπεδη και ενδιαφέρουσα, από την πρώτη μέρα που την ίδρυσε ο Κάσσανδρος μέχρι τις μέρες μας. Και όχι μόνο “ιστορία” βέβαια· στο ιδιαίτερο -και ιδιότυπο- “οικοσύστημά” της αναπτύχθηκαν -και πολεμήθηκαν- ιδέες και ιδεολογίες, τέχνες και τεχνικές, αντιλήψεις και συνήθειες, κουζίνες και μουσικές, γλώσσες και θρησκείες. Κάποια από αυτά είναι πολύ γνωστά, αποτελώντας βασικά κομμάτια της κυρίαρχης αφήγησης για το τι ήταν και τι είναι αυτή η πόλη και άλλα αποσιωπώνται, υποβαθμίζονται, διαστρεβλώνονται ή παρουσιάζονται ως λεπτομέρειες ενός εξωτικού φολκλόρ που έπαιξαν μικρό ρόλο στον τοπικό χώρο και χρόνο.

Αναμφισβήτητα, τα τελευταία χρόνια υπάρχουν όλο και μεγαλύτερες ρωγμές στην εικόνα αυτή· όλο και περισσότερες ξεχασμένες ή υποτιμημένες πλευρές ή περίοδοι της πόλης παρουσιάζονται, αναδεικνύονται, μελετώνται. Συνήθως όμως αυτές οι προσπάθειες είναι είτε ακαδημαϊκές, στο πλαίσιο κάποιου ευρύτερου επιστημονικού πεδίου, είτε περιπτωσιολογικές και ανεκδοτολογικές, ενώ αυτό που λείπει και από τις δύο εκδοχές είναι αφενός η αριστερή ή κινηματική οπτική γωνία και αφετέρου η συστηματικότητα που θα μπορούσε να οδηγήσει τη σύγκλιση όλων αυτών των αναζητήσεων σε μια συνολικότερη εικόνα της Θεσσαλονίκης.

Μια ομάδα ανθρώπων λοιπόν με παρόμοιες ιδεολογικές αναφορές και με κοινό παρανομαστή την ενασχόληση με την πόλη ως ζώντα οργανισμό στο χωροχρονικό συνεχές, αρχίσαμε πρόσφατα να συναντιόμαστε για να προσπαθήσουμε να απαντήσουμε με έναν πρακτικό, συλλογικό τρόπο στις παραπάνω θεωρητικές προκλήσεις. Η ιδέα είναι να συγκροτήσουμε ένα κέντρο μελετών ή επιστημονικό ινστιτούτο που θα ασχολείται με ζητήματα της Θεσσαλονίκης (και της γύρω περιοχής). Αυτό το κέντρο θα ασχολείται με ζητήματα ιστορίας, κοινωνιολογίας, οικονομίας, πολιτικής, οικολογίας, αρχιτεκτονικής, πολεοδομίας, γεωλογίας, υδρολογίας, μουσικής, ανθρωπολογίας, λαογραφίας, γαστρονομίας κι ό,τι άλλο μπορούμε να φανταστούμε με επίκεντρο ή έμφαση στη Θεσσαλονίκη. Προφανώς από μια αριστερή/κινηματική οπτική γωνία και με την όσο δυνατόν πλατύτερη συμμετοχή ανθρώπων που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στους στόχους αυτούς.

Σκοπός μας είναι η σύσταση ενός συλλόγου, τόσο για να έχουμε μια νομική μορφή που θα διευκολύνει τη δράση και τη διαχείριση των οικονομικών μας, όσο και για να δηλώνεται (με την εγγραφή στον σύλλογο) το σαφές και σταθερό ενδιαφέρον γι’ αυτόν. Βασική επιδίωξη του όλου εγχειρήματος θα είναι –αρχικά– η εξεύρεση ενός χώρου για τη στέγασή του, ενώ για τα οικονομικά του, πέρα από τις συνδρομές των μελών και των φίλων, θα βασιστούμε στην οικονομική ενίσχυση μέσω εκδηλώσεων (πχ. περιηγήσεων ή σεμιναρίων). Στις δραστηριότητές του θα συμπεριλαμβάνονται -τουλάχιστον- η συγκρότηση βιβλιοθήκης, η δημιουργία ιστοσελίδας, η συντήρηση και η ανάδειξη αρχειακού υλικού από κινηματικές συλλογικότητες, αλλά και από άλλους φορείς και θέματα, κύκλοι αυτομόρφωσης, οργάνωση εκδηλώσεων, συζητήσεων, σεμιναρίων, περιηγήσεων κι εκδρομών, η έκδοση βιβλίων κι άλλου υλικού.

Η παρθενική μας δημόσια εμφάνιση, το τριήμερο των εκδηλώσεων για τα 80 χρόνια από την εργατική εξέγερση του Μάη του ’36 στη Θεσσαλονίκη, αποτελεί, ελπίζουμε, ένα χαρακτηριστικό τροχιοδεικτικό της πορείας που θέλουμε να χαράξουμε τόσο μέσα από την επιλογή του θέματος του, όσο και με την ποικιλία και το περιεχόμενο των εκδηλώσεων που περιλαμβάνει στις τρεις μέρες του (εισηγήσεις, περιήγηση, προβολή ταινίας). Αποτελεί ταυτόχρονα και ένα δημόσιο κάλεσμα προς όλες και όλους για τη συμμετοχή και τη στήριξή σας. Έπεται συνέχεια…