Του Γιώργη Γιαννακέλλη
«Η επιλογή του ΚΚΕ για τη δημιουργία της ΕΔΑ ήταν λαθεμένη, γιατί αποτελούσε σχήμα συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων και όχι κοινωνικοπολιτικό μέτωπο πάλης. Η δημιουργία της αντανακλούσε δύο σημαντικά προβλήματα στην πολιτική του ΚΚΕ:
1. Τη λαθεμένη προγραμματική αντίληψη του Κόμματος που ακολουθούσε τη λογική των σταδίων και διαχώριζε το πρόγραμμα σε μίνιμουμ και μάξιμουμ, αντίληψη από την οποία απέρρεε και η λαθεμένη πολιτική συμμαχιών.
2. Την επίδραση των προβλημάτων στρατηγικής στην επεξεργασία και πρακτική για το συνδυασμό της παράνομης και της νόμιμης δουλειάς, έτσι ώστε η αυτοτελής οργάνωση και φυσιογνωμία του Κόμματος να εκφράζεται σε κάθε περίπτωση στο κίνημα, σε όλες τις μορφές της ταξικής πάλης. Μέρος αυτής της πάλης είναι και να διεκδικεί το Κόμμα την ανοιχτή δημόσια αναγνώριση της δράσης του, ανεξάρτητα από το αν έχει νομιμοποιηθεί από το αστικό κράτος»΄
«Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ – Β΄ Τόμος, 1949-1968», εκδ. «Σύγχρονη Εποχή», σελ. 407.
Η 3η Αυγούστου 1951 θεωρείται η μέρα ίδρυσης της Ενιαίας Δημοκρατικής Αριστεράς (ΕΔΑ), που στην αρχή αποτέλεσε συνασπισμό κομμάτων, για να μετατραπεί αργότερα σε ενιαίο κόμμα.
Το πρακτικό της συμφωνίας υπογράφτηκε από τον Γιάννη Πασαλίδη του Σοσιαλιστικού Κόμματος, τον Δημήτρη Μαριόλη εκ μέρους του Δημοκρατικού Συναγερμού, τον Σταμάτη Χατζήμπεη στο όνομα των Αριστερών Φιλελευθέρων και τον Μιχάλη Κύρκο του Δημοκρατικού Ριζοσπαστικού Κόμματος.
Από την πρώτη στιγμή η ΕΔΑ άρχισε να μοιάζει με το συνασπισμό κομμάτων του ΕΑΜ. Βέβαια από τα παρασκήνια κινητήριος μοχλός της ΕΔΑ ήταν το παράνομο ΚΚΕ.
Με ανοιχτές της πληγές από τον εμφύλιο στο εργατικό και αριστερό κίνημα και σε πολύ δύσκολες συνθήκες το εγχείρημα αυτό απέβλεπε και κατόρθωσε στο να δημιουργήσει ένα μαζικό κόμμα της Αριστεράς στην Ελλάδα.
Παρά το όργιο φυλακίσεων, εξοριών και εκτελέσεων και τη διογκούμενη αντικομμουνιστική προπαγάνδα. που ακολούθησε την ήττα του ΔΣΕ (οι βόμβες ναπάλ του Τρούμαν και τα δολάρια του Μάρσαλ είχαν καταφέρει να δαμάσουν ένα μεγαλείο ψυχής, τα ιδανικά που ατσάλωναν τους μαχητές του ΔΣΕ), η κορυφαία ένοπλη ταξική σύγκρουση του ΔΣΕ είχαν αφήσει θετικό αποτύπωμα στη συνείδηση της εργατικής τάξης, της φτωχής αγροτιάς και των υπόλοιπων καταπιεζόμενων,
Και η θέση του ΚΚΕ όπως είχε διαμορφωθεί στην3η Συνδιάσκεψη τον Οκτώβρης 1950 ήταν ξεκάθαρη: «Κεντρική, ανώτατη πολιτική έκφραση της οργάνωσης και πάλης του λαού για τα δίκαιά του πρέπει να ’ναι το πανελλαδικό, παλλαϊκό μέτωπο ή συνασπισμός όλων των λαϊκών προοδευτικών και δημοκρατικών δυνάμεων, οργανώσεων, κομμάτων, παραγόντων, προσωπικοτήτων της χώρας. Ο αγωνιστικός δημοκρατικός αυτός συνασπισμός θα πρέπει ν’ απομονώσει και να αποξενώσει όλους τους κεντρωτικούς και ψευτοσοσιαλιστικούς ρεφορμιστικούς αγροτοκάπηλους και συμβιβαστικούς παράγοντες και οργανώσεις, που για αποστολή έχουν στην περίοδο της γενικής πολιτικής κρίσης στη χώρα να ευνουχίσουν το λαϊκό αγώνα και να στερεώσουν την εξουσία της πλουτοκρατίας και της αμερικανοκρατίας»
Απ’ αυτή την απόφαση πηγάζει η απόφαση για την ίδρυση της ΕΔΑ. Οι οργανώσεις της που στήθηκαν σε όλη την Ελλάδα και η έκδοση αρχικά της καθημερινής εφημερίδας, της «Δημοκρατικής» και της «Αυγής» αργότερα, αποτέλεσαν τον συνδετικό πόλο της πολιτικής έκφρασης της ηττημένης Αριστεράς κάτι που στην αρχή προκάλεσε προβληματισμό στο κατεστημένο -αστικά πολιτικά κόμματα, Παλάτι, στρατός, και παραστρατιωτικές οργανώσεις σε ντόπιες και ξένες μυστικές υπηρεσίες, κλπ) και πανικό στην συνέχεια.
Κι αυτός ο πανικός του συστήματος εκφράστηκε μετά της εκλογές της 11 Μάη του 1958. Ούτε δεκαετία δεν είχε συμπληρωθεί από την βαρύτατη στρατιωτική ήττα της Αριστεράς και οι νικητές του εμφυλίου πολέμου ένιωσαν εφιάλτες βλέποντας τους εκλογικούς συνδυασμούς της ΕΔΑ να λαμβάνουν το 24,42% των ψήφων και εκλέγοντας 79 βουλευτές, να γίνονται αξιωματική αντιπολίτευση. (Εδώ όμως πρέπει να αναγνωρίσουμε ότι στα ψηφοδέλτια της ΕΔΑ είχαν συμπεριληφθεί πολλοί αστοί πολιτικοί, όπως ο Σταμάτης Μερκούρης, Κομνηνός Πυρομάγλου, Ηλίας Τσιριμώκος κ.α, που εκτιμούσαν ότι η ΕΔΑ θα μπορούσε να σταθεί ανάχωμα στο ξεσάλωμα των παρακρατικών μηχανισμών του “βαθέως κράτους”).
«Φυσικά και στις εκλογές αυτές -γράφει ο παλιός βουλευτής της ΕΔΑ Γ. Παπαδημητρίου– λειτούργησαν τα παραδοσιακά μέσα βιασμού της λαϊκής θέλησης, επιτροπές ασφαλείας, εκτοπίσεις, πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων. Εκατοντάδες οι εξόριστοι, χιλιάδες οι πολιτικοί κατάδικοι. Κατά τα άλλα όμως η (υπηρεσιακή) κυβέρνηση του Κ. Γεωργακόπουλου κατέβαλε προσπάθειες ομαλής διεξαγωγής των εκλογών. Την έρπουσα όμως τρομοκρατία την έβρισκες και το 1958 σε κάθε βήμα σου» (Δείτε περισσότερα).
Αμέσως, δε, μετά τις εκλογές υπήρξε ένα μπαράζ διωγμών εναντίον της Αριστεράς, ενώ συνελήφθησαν και εκτοπίστηκαν εκατοντάδες στελέχη της ΕΔΑ, ανάμεσα στα οποία και ο Μανώλης Γλέζος, γραμματέας του κόμματος και διευθυντής της «Αυγής».
Καταλήγοντας από εκεί που ξεκινήσαμε πρέπει να αναφέρουμε ότι σήμερα και όπως αναφέρει το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ, η συγκρότηση της ΕΔΑ το 1951 και ο χαρακτήρας της ως συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων αντανακλούσε προβλήματα στρατηγικής του ΚΚΕ, τόσο στο επίπεδο της προγραμματικής επεξεργασίας που ακολουθούσε τη λογική των σταδίων όσο και προβλημάτων στην οργανωτική πολιτική.
Επίσης το ΚΚΕ θεωρεί κορυφαίο θεμελιακό λάθος τις αποφάσεις της 8ης Ολομέλειας του 1958, για τη διάλυση των παράνομων Οργανώσεων του Κόμματος στην Ελλάδα και το πέρασμα των μελών του ΚΚΕ στην ΕΔΑ.
To έχουμε ξαναγράψει αναλυτικά και με επιχειρήματα στο “Βαθύ Κόκκινο” (κι έχουμε εισπράξει γι’αυτό τις λυσσαλέες κραυγές και τους απαράδεκτους χαρακτηρισμούς ορισμένων φανατικών αναγνωστών), ότι η ίδρυση της ΕΔΑ, ως συνασπισμού των κομμουνιστών με σοσιαλιστές κι άλλους δημοκράτες, το 1951, με πρωτοβουλία του ΚΚΕ, που είχε τότε επικεφαλής το Νίκο Ζαχαριάδη, ήταν μια απολύτως αναγκαία κι αναπόφευκτη επιλογή, εντελώς σωστή και διορατική πολιτική πρωτοβουλία μέσα στις συνθήκες της εποχής της αμερικανοκρατίας και του μοναρχοφασισμού. Το διαβόητο τροτσκιζουσών προδιαγραφών τωρινό “δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ”, πόνημα της κυρίας Παπαρήγα και των πιο πιστών οπαδών της, κείμενο που γράφτηκε κυρίως για να δικαιολογήσει την πολιτική γραμμή και τις αναλύσεις των τωρινών ηγετών του ΚΚΕ, δεν έχει καμία σχέση με την ιστορική πραγματικότητα του 1950 Αυτό το πόνημα πηγαίνει να κρίνει την πορεία του κομμουνιστικού κόμματος που δρούσε στις συνθήκες του 1951 με βάση όσα πρεσβεύει για το σήμερα η …τωρινή γραμμή της κομματικής ηγεσίας. Αυτό λοιπόν το δοκιμιακό κατασκεύασμα δεν μπορεί να έχεθ σχέση με την πραγματική ιστορία, αφού αρνείται ουσιαστικά τόσο την αμερικανοκρατία όσο και γενικότερα την ιμπεριαλιστική εξάρτηση κι υποτέλεια της Ελλάδας του 1950, συνεπώς και την ανάγκη του αντιιμπεριαλιστικού- δημοκρατικού πολιτικού μετώπου των κομμουνιστών με άλλες προοδευτικές δυνάμεις για να πάρει ανάσα ο λαός μας σε συνθήκες σκλαβιάς και τρομοκρατίας. Αρνείται δηλαδή με φαινομενικώς “επαναστατικά” μεγάλα λόγια την ίδια την ιστορική πραγματικότητα που οδήγησε στη συγκρότηση, λειτουργία και πολιτική δράση της ΕΔΑ-ως συμμαχίας πολιτικών δυνάμεων του 1951, η οποία φυσικά διαφέρει από τη μετέπειτα γραμμή ή πορεία της ΕΔΑ- ενιαίου κόμματος, από το 1957 κι εντεύθεν, και κυρίως στις συνθήκες της δεκαετίας του 1960, όταν μάλιστα έχει επικρατήσει μες στο ίδιο το ΚΚΕ η γραμμή περί”ειρηνικού κοινοβουλευτικού δρόμου προς το σοσιαλισμό”. Συνεπώς οι τωρινές θέσεις της κυρίας Παπαρήγα και των οπαδών της για το ζήτημα της ίδρυσης της ΕΔΑ είναι ολοφάνερο ότι δεν έχουν καμία απολύτως σχέση με τις ίδιες τις αναλύσεις του ζαχαριαδικού ΚΚΕ για τα χρόνια εκείνα και τις τότε ανάγκες του λαϊκού κινήματος. Βρίσκονται αυτές τους οι απόψεις στον αντίποδα των θέσεων του τότε ΚΚΕ και είναι τελείως παράλογο να λένε οι άνθρωποι που υποστηρίζουν σήμερα τις θέσεις του νυν δοκιμίου ότι “αποκατέστησαν” το Ζαχαριάδη, την επαναστατική γραμμή κλπ. Από την άποψη της αξίας του, αυτό το τετράτομο “δοκίμιο σκοπιμότητας” της ομάδας Παπαρήγα είναι πολύ κατώτερο σε αξία ακόμη από εκείνον τον αντίστοιχο “Α’τόμο δοκιμίου ιστορίας του ΚΚΕ” που είχε εκδώσει το παλιότερο “τμήμα ιστορίας της ΚΕ του ΚΚΕ” (Χρήστος Τσιτζιλώνης, Βασίλης Λάζαρης, Δώρα Μόσχου, Γιώργος Πετρόπουλος και άλλοι συνεργάτες) στα μέσα της δεκαετίας του 1990, για τα χρόνια 1918-1949. Πέραν όμως των οποιωνδήποτε κομματικών δοκιμιακών κειμένων σήμερα πλέον απαιτείται μια καθαρά επιστημονική καταγραφή της συνολικής ιστορίας του ΚΚΕ, απαλλαγμένη από κάθε τρέχουσα ή άλλη παλιότερη πολιτική- παραταξιακή ή φραξιονιστική σκοπιμότητα, έτσι ώστε να μελετηθούν πλέον εντελώς αντικειμενικά όλα τα γεγονότα, όλα τα ηγετικά πρόσωπα και όλες οι πολιτικές επιλογές τους, εξολοκλήρου μέσα στα δεδομένα των καιρών τους,χωρίς διαστρεβλώσεις, χωρίς εξωραϊσμούς και βέβαια χωρίς δαιμονοποιήσεις. Αυτό θα είναι μια πραγματική προσφορά στο παρόν και στο μέλλον του λαού μας.