Οι οικογενειακές ρίζες του Βασίλη Παπακωνσταντίνου και το “χρονικό των κομμένων κεφαλών”

Aug 31, 2026 | Ιστορία, Πολιτισμός, Πρόσωπα | 1 comment

Ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου του ΔΣΕ, αγωνιστής της ΕΠΟΝ και αντάρτης στο Μαίναλο, εκτελέστηκε το 1949 και το κεφάλι του κρεμάστηκε στο καμπαναριό. Ο ανιψιός του, που γεννήθηκε την επόμενη χρονιά, πήρε το όνομά του – κι αυτός δεν είναι άλλος από τον τραγουδιστή που αγαπάμε όλοι.

Η θυσία του αντάρτη και το μακάβριο «έθιμο» των κομμένων κεφαλών: ένα αιματοβαμμένο κομμάτι της Ιστορίας που δεν πρέπει να ξεχαστεί. Οπως δεν πρέπει να ξεχαστεί και ολόκληρο το ποινικό μητρώο παρά τις προσπάθειες του συστήματος να το διαγράψει από την μνήμη μας

Είναι γνωστό ότι ένας διμοιρίτης του Αρχηγείου Μαινάλου του ΔΣΕ και αγωνιστής της ΕΠΟΝ κατά την Κατοχή, έφερε το όνομα Βασίλης Παπακωνσταντίνου. Αυτό που δεν είναι ευρέως γνωστό είναι η σχέση που έχει με τον ομώνυμο τραγουδιστή.

Στις 12 Οκτώβρη του 1949, χωροφύλακες από το Ίσαρι, ειδοποιημένοι από τον συγχωριανό του Παπακωνσταντίνου, Κώστα Γαλάνη, πλησίασαν το σημείο όπου ο αντάρτης αναπαυόταν και τον εκτέλεσαν εν ψυχρώ. Ακολούθησε η αποτρόπαια πράξη: οι χωροφύλακες έκοψαν το κεφάλι του και το κρέμασαν στο καμπαναριό της εκκλησίας του χωριού Ίσαρι, για «παραδειγματισμό».

Ο αδελφός του νεκρού, για να τιμήσει τη μνήμη του, έδωσε το όνομα του αγωνιστή στον γιο του, που γεννήθηκε την επόμενη χρονιά. Αυτός ο γιος δεν είναι άλλος από τον αγαπημένο μας τραγουδιστή Βασίλη Παπακωνσταντίνου.

Το χρονικό των κομμένων κεφαλών

Το περιστατικό αυτό δεν ήταν μεμονωμένο. Αντίθετα, εντάσσεται στο όργιο τρομοκρατίας που εξαπέλυσαν παρακρατικές και κρατικές συμμορίες αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και την παράδοση των όπλων από τον ΕΛΑΣ.

Θάνατοι, βασανισμοί, δημόσιες εκτελέσεις και η επίδειξη κομμένων κεφαλών με ζουρνάδες και νταούλια αποτέλεσαν μέρος της καθημερινότητας στην ύπαιθρο. Το κράτος είχε αναθέσει σ’ αυτές τις συμμορίες να κάνουν τη «βρόμικη δουλειά»: ό,τι δεν μπορούσε να κάνει φανερά το αστικό κράτος λόγω των δεσμεύσεων της Βάρκιζας, των βρετανικών περιορισμών και της διεθνούς κατακραυγής.

Έτσι, στην ουσία, οι παρακρατικές ομάδες λειτουργούσαν ως προέκταση του επίσημου μηχανισμού, με την ανοχή – αν όχι την ενθάρρυνση – των αρχών.

Ένα «έθιμο» της βαρβαρότητας

Για το μακάβριο χρονικό των κομμένων κεφαλών έχουν σωθεί λίγα και αποσπασματικά στοιχεία. Η έκταση όμως του κανιβαλισμού ήταν τέτοια, ώστε ακόμη και ο Αμερικανός πρόξενος στην Ελλάδα προέβη σε διάβημα, όταν εικόνες με κομμένα γυναικεία κεφάλια δημοσιεύτηκαν στις ΗΠΑ.

Η απάντηση που έλαβε από τις ελληνικές αρχές ήταν σοκαριστική: «Οι κομμένες κεφαλές και η δημόσια επίδειξή τους αποτελούν ελληνικό έθιμο.»

Μια απάντηση που αποκαλύπτει το μέγεθος της βαρβαρότητας και τον κυνισμό του μετεμφυλιακού κράτους.

Επίλογος

Η ιστορία του Βασίλη Παπακωνσταντίνου του ΔΣΕ δεν είναι απλώς μια οικογενειακή τραγωδία. Είναι ένα κομμάτι από το ματωμένο χρονικό του Εμφυλίου και της λευκής τρομοκρατίας που σάρωσε τη χώρα. Και είναι βαθιά συμβολικό ότι το όνομα αυτού του αντάρτη ζει μέχρι σήμερα μέσα από τη φωνή του καλλιτέχνη που αγαπάμε όλοι.

1 Comment

  1. το κρεμασαν στο καμπαναριο της εκκλησιας, μαζεψαν ολο το χωριο να το δει και μετα εβαλαν το θειο μου Παναγιωτη Ζωη(μικρο παιδακι τοτε) να το κατεβασει. αυτο τρομαγμενο δεν μπορουσε να ανεβει και τοτε ενα απο τα καθαρματα του εβαλε το πιστολι στον κροταφο για να το αναγκασει. πεταχτηκε ενας χωριανος τοτε και τους σταματησε. εστειλαν τοτε καποιον αλλο να κανει τη βρομοδουλεια. τα ονοματα των καθαρματων ειναι γνωστα(πεθαμενοι ολοι γιαυτο δεν τους αναφερω) και μου τα εχει πει η θεια μου η Τασια Αθανασοπουλου κορη του Κωστα Αθανασοπουλου(Κωστα-Ζωη) που εχασε 3 αδελφια παλικαρια σε αυτον τον Πολεμο και ενα στην Περιοδο της Χουντας. το σωμα του δεν βρεθηκε ποτέ και δεν εδωσαν ουτε το κεφαλι του για να ταφει, συμφωνα με τα λεγομενα των χωριανων. ολα αυτα εγιναν στο Χωριο Βάστα Μεγαλοπολης.

    Reply

Submit a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Εντεκα χρόνια χωρίς έναν παπά που πίστευε στον δικό μας “θεό”. Στον παπά Στρατή Δήμου της Λέσβου.

Μετρημένοι είναι οι ρασοφόροι που η ψυχή τους δεν είναι μαύρη, όπως τα ράσα τους. Και ένας απ’ αυτούς ήταν ο «πατέρας από φως» των προσφύγων, ο παπά Στρατής Δήμου της Λέσβου που έφυγε από την ζωή, μια μέρα σαν την σημερινή στις 2 Σεπτέμβρη του 2015, μόλις σε ηλικία 57...

Ευρωηλίθιοι.

Γράφει ο mitsos175 «Με όλα τα στρατόπεδα να ετοιμάζονται για γενίκευση του ιμπεριαλιστικού πολέμου μεταξύ ΗΠΑ – ΝΑΤΟ – ΕΕ και Ρωσίας στην Ουκρανία, καθώς και το ενδεχόμενο απευθείας μεταξύ τους σύγκρουσης, καθημερινά προστίθενται επιπλέον "επεισόδια" που "δείχνουν"...

Ντέιβιντ Γκρέμπερ (1961-2020): Ο ανθρωπολόγος της ελευθερίας, της άμεσης δράσης και του «99%» (Εφυγε σαν σήμερα το 2020)

Μια ανατρεπτική ματιά στο χρέος, τη σύγχρονη μισθωτή σκλαβιά των «άχρηστων δουλειών» και την εναλλακτική ιστορία της ανθρωπότητας. Ο David Graeber, (12 Φλέβάρη 1961 – 2 Σεπτέμβρη 2020) υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους ριζοσπάστες διανοητές, αναρχικούς ακτιβιστές...

Το «σύστημα jukebox» της αστικής δημοσιογραφίας: Άλλο τιμολόγιο, άλλη αγανάκτηση

«Πραγματικά μόνο αηδία και θλίψη για το κατάντημα μπορεί να νιώσεις για το γλοιώδες, αποκρουστικό, υποκείμενο, ντουντούκα των συμφερόντων των αφεντικών του, που λέγεται Παύλος Τσίμας. Ο υπάλληλος του Αλαφούζου σήμερα δεν προσποιείτε καν κάτι άλλο απ’ αυτό που είναι:...

Φουρνά Ευρυτανίας. Η ρίζα του κακού είναι ταξική: Η ερήμωση της υπαίθρου ως νομοτέλεια του καπιταλιστικού μοντέλου ανάπτυξης

Το φιάσκο των Φουρνών δεν αποτελεί μια «ατυχή συγκυρία», ούτε μπορεί να ερμηνευτεί με όρους ψυχολογίας ή τοπικών ιδιαιτεροτήτων. Είναι το καθαρό, νομοτελειακό αποτέλεσμα της καπιταλιστικής ανάπτυξης, η οποία αντιμετωπίζει τη ζωή, τη γη και τον άνθρωπο αποκλειστικά ως...

Ο «αμνήμων» κ. Φλωρίδης, η δεξιά πολυκατοικία και η επιλεκτική ιστορική τύφλωση

Όταν ο καιροσκοπισμός συναντά την πολιτική αμνησία, το αποτέλεσμα είναι συνήθως κωμικοτραγικό. Ο σημερινός υπουργός Δικαιοσύνης (και πρώην «εκσυγχρονιστής» του ΠΑΣΟΚ) Γιώργος Φλωρίδης, σε πρόσφατο τηλεοπτικό του παραλήρημα, ξεστόμισε το αμίμητο: «Δεν θυμάμαι στη...

Ο εμφύλιος των μυστικών υπηρεσιών και η «ετεροχρονισμένη» μήνυση: Όταν τα απόρρητα παύουν να μένουν απόρρητα

Υπάρχουν ορισμένες ειδήσεις που, αν τις δεις μεμονωμένα, μοιάζουν απλώς με μια ακόμη εξέλιξη σε μια σκοτεινή δικαστική υπόθεση. Αν όμως τις βάλεις πάνω στον καμβά όσων έχουν προηγηθεί, αποκτούν εντελώς διαφορετική διάσταση. Μια τέτοια περίπτωση είναι και η μήνυση του...

3,5 δισεκατομμύρια σε ματωμένα όπλα, την ώρα που ο λαός στενάζει

Εκεί που σταματά η λογική της δήθεν «δημοσιονομικής πειθαρχίας», ξεκινά ο πακτωλός των δισεκατομμυρίων για τα γεράκια του πολέμου. Η κυβέρνηση, που με περισσή αναλγησία κουνάει το δάχτυλο στον ελληνικό λαό κάθε φορά που διεκδικεί αυξήσεις, δωρεάν υγεία ή αξιοπρεπή...

«Του Τσικουρή του κόπηκε το κεφάλι και τα δυο χέρια. Η Αντζελόνι απανθρακώθηκε». (Σαν σήμερα το 1970)

Στις 2 Σεπτέμβρη του 1970, ένα αυτοκίνητο με εκρηκτικά είχε σταθμεύσει έξω από την αμερικανική πρεσβεία.Ο Γιώργος Τσικουρής και η κοπέλα του Μαρία-Έλενα Αντζελόνι, μέλη της αυτόνομης οργάνωσης  «Άρης Βελουχιώτης», η οποία αποτελούσε παρακλάδι του Πατριωτικού...

Νίκος Μαζιώτης: Αποφυλακίζομαι με λήξη ποινής

Ένας ξεχωριστός Σεπτέμβρης… Σαν σήμερα, στις 2 Σεπτέμβρη του 2009 είναι η επέτειος μιας από τις σημαντικότερες ενέργειες του Επαναστατικού Αγώνα και γενικά του εγχώριου αντάρτικου πόλης, η επίθεση με αυτοκίνητο-βόμβα με 150 κιλά εκρηκτικά ΑΝFΟ εναντίον του...

Επιλεγμένα Video