Δύο χρόνια μετά τη συγκάλυψη του σιδηροδρομικού δυστυχήματος, η Ελλάδα είναι πιο οργισμένη από ποτέ

Πενήντα επτά άνθρωποι σκοτώθηκαν σε μια καταστροφική σύγκρουση τρένων το 2023. Οι συνέπειες αγγίζουν την καρδιά μιας από τις πιο διεφθαρμένες χώρες της Ευρώπης

Περισσότερα από δύο χρόνια έχουν περάσει από τότε που η 19χρονη Μάρθη πέθανε, μαζί με άλλους 56 ανθρώπους, στη χειρότερη σιδηροδρομική τραγωδία της Ελλάδας. Η Μαρία Καρυστιανού, παιδίατρος και μητέρα της Μάρθης, έχει πλέον μετατραπεί από μητέρα σε πένθος σε επικεφαλής ενός ισχυρού κινήματος διαμαρτυρίας που απαιτεί απαντήσεις από μια κυβέρνηση που κατηγορείται για συγκάλυψη.

Τον Νοέμβριο που πέρασε, ωστόσο, ήρθε μια αποκάλυψη που την συγκλόνισε. Αρχικά της είχαν πει ότι η Μάρθη, που σπούδαζε για να γίνει δασκάλα ειδικής αγωγής, σκοτώθηκε ακαριαία όταν η αμαξοστοιχία InterCity 62, με 350 επιβάτες – κυρίως νέους – συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορικό τρένο.

Όμως μια ηχογράφηση από κινητό επιβάτη, που μεταδόθηκε στις αρχές, αφηγήθηκε μια διαφορετική ιστορία. Όταν η Καρυστιανού άκουσε την ηχογράφηση με τη δικηγόρο της, αναγνώρισε αμέσως τη φωνή της Φραντσέσκας, της καλύτερης φίλης της Μάρθης, με την οποία είχαν επιστρέψει από το καρναβάλι της Πάτρας.

«Άκουσα τη φίλη της να λέει “Μάρθη, θα πεθάνουμε, σ’ αγαπώ”», δήλωσε η Καρυστιανού από το διαμέρισμά της στη Θεσσαλονίκη. «Σε ένα άλλο σημείο, ακούγεται: “Δεν έχουμε οξυγόνο.”»

«Για τρία φρικτά λεπτά η Μάρθη ήταν ζωντανή με τη φίλη της», λέει η Καρυστιανού. «Η ηχογράφηση έδειξε ότι πολλοί ήταν ζωντανοί, συνειδητοί και μιλούσαν για όσα τους συνέβαιναν.»

Λίγα λεπτά αργότερα, δύο τεράστιες πύρινες σφαίρες τύλιξαν το τρένο, σκοτώνοντας τα δύο κορίτσια και – σύμφωνα με καταγγελίες – περισσότερους από 25 άλλους επιβάτες που είχαν επιβιώσει της σύγκρουσης. Όταν η Καρυστιανού κλήθηκε τρεις μέρες μετά για να αναγνωρίσει τη Μάρθη, τα λείψανά της ήταν αγνώριστα λόγω των εγκαυμάτων.

Για τους συγγενείς των θυμάτων, η σύγχυση για τον τρόπο θανάτου των αγαπημένων τους είναι μόνο ένα από τα πολλά αναπάντητα ερωτήματα – από την απουσία βασικών μέτρων ασφαλείας έως την υπερβολικά γρήγορη εκκαθάριση του χώρου, που ίσως κατέστρεψε κρίσιμα στοιχεία.

Αυτά τα ερωτήματα δημιουργούν πίεση στον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, ο οποίος επανεξελέγη με απόλυτη πλειοψηφία τέσσερις μήνες μετά το δυστύχημα. Δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι 7 στους 10 Έλληνες – ακόμα και πολλοί ψηφοφόροι της Νέας Δημοκρατίας – πιστεύουν ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει τα αίτια της τραγωδίας.

Στην επέτειο των δύο ετών, περίπου 400.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε διαδήλωση που οργανώθηκε από τον Σύλλογο Συγγενών Θυμάτων Τεμπών, υπό την Καρυστιανού – η μεγαλύτερη κινητοποίηση από το 1971. Περισσότεροι από 1,35 εκατομμύρια υπέγραψαν υπέρ της άρσης της ασυλίας των πολιτικών.

Την περασμένη εβδομάδα εξερράγη βόμβα έξω από τα γραφεία του ΟΣΕ στην Αθήνα. Την ευθύνη ανέλαβε μια αριστερή εξτρεμιστική οργάνωση, η «Επαναστατική Ταξική Πάλη».

Ο Βασίλης Ντούσας, αναλυτής στο German Marshall Fund, δηλώνει πως η τραγωδία ήταν ένα «δυστύχημα που περίμενε να συμβεί». Η σιδηροδρομική υποδομή ήταν υποχρηματοδοτούμενη, υποστελεχωμένη και παρωχημένη, με συνεχείς προειδοποιήσεις που αγνοήθηκαν από όλες τις κυβερνήσεις.

Ο Ντούσας παραλληλίζει την υπόθεση με το Grenfell Tower στο Λονδίνο. «Όπως και με το Grenfell, ο κόσμος ταυτίστηκε με τις οικογένειες των θυμάτων», λέει. «Ηταν μια απώλεια που έμοιαζε προσωπική, μια τραγωδία που θα μπορούσε να συμβεί στον καθένα.»

Ακόμη και η ίδια η Καρυστιανού, όπως πολλοί άλλοι, αρχικά είχε αποδεχθεί την επίσημη εκδοχή περί «ανθρώπινου λάθους». Όμως πλέον δεν πείθεται.

Ο Μητσοτάκης, που βρίσκεται υπό αυξανόμενη πίεση, κατηγορείται για επιλεκτική απόδοση ευθυνών και συγκάλυψη διαρθρωτικών προβλημάτων. Οι συγγενείς ζητούν πλήρη διαφάνεια, παραίτηση όσων απέτυχαν και απονομή δικαιοσύνης χωρίς εξαιρέσεις.

Η τραγωδία των Τεμπών έχει μετατραπεί σε σύμβολο της χρόνιας διαφθοράς και της ατιμωρησίας στην Ελλάδα.

Μετάφραση Jo Di