Γράφει ο Bloopers Team (snb)

Οι ΑΡΔ όταν ακούνε μηχανικό να αναφέρει την λέξη ταλαντώσεις στο δίκτυο κορμού, φαντάζονται τα σύρματα στις κολόνες να γυρίζουν παίζοντας σχοινάκι, και τα ηλεκτρόνια να πηδάνε χαρούμενα για να τα αποφύγουν.

Μισό λεπτό όμως να το εξηγήσουμε για να καταλάβουν και τα ζώα, αφού ο μέσος πολίτης καταλαβαίνει εύκολα, αμέσως και καλά τι συμβαίνει. Αντίθετα λοιπόν με όσα νομίζουν αυτοί που δεν τα κατάφεραν με τα γράμματα και κατάντησαν ΑΡΔάκια, η αναφορά σε ταλάντωση ενέργειας πάνω σε γραμμές μεταφοράς, είναι ένα φαινόμενο το οποίο προβληματίζει την κοινότητα και έχει αναλυθεί εκτεταμένα από τις αρχές της δεκαετίας του 80, μάλιστα δε σε πολλές εργασίες και επιστημονικά συγγράμματα, ένα από αυτά το study of transients on main energy transmission line.

Το εν λόγω βιβλίο υπήρχε και υπάρχει στις επιστημονικές βιβλιοθήκες της ΔΕΗ από τότε. Παρότι χρησιμοποιεί διάφορα μοντέλα για διάφορες διασυνδέσεις και γεωγραφικές κατανομές παραγωγής / κατανάλωσης, χρησιμοποιεί δε πολλά μαθηματικά μοντέλα, η κατάσταση πλέον έχει περιπλακεί με την ενσωμάτωση των ΑΠΕ με τα μοναδικά χαρακτηριστικά που αυτές έχουν, όπως πχ η συμπεριφορά τους σε περίπτωση υπερφόρτωσης, ή, η προστασία τους από πολύ δυνατή ριπή ανέμου.

Οι ανεμογεννήτριες για παράδειγμα, εκτός του ότι διασυνδέονται με τον κορμό μεταφοράς σε πολλά και διάφορα σημεία, για την προστασία τους από δυνατό άνεμο, κάνουν πτέρωση (feathering) που σημαίνει πως περιστρέφουν τα πτερύγια κάθετα στον άνεμο, απορρίπτουν το φορτίο τους, και ενεργοποιούν το φρένο λόγω υπερτάχυνσης. Καθώς τα εργοστάσια παραγωγής βάσης (φυσικό αέριο, πετρέλαιο, λιγνίτης και πυρηνικά διασυνδέονται σε μεγάλες αποστάσεις, ενώ οι καταναλώσεις διανομής (πόλεις, βιομηχανικές περιοχές κλπ) είναι διάσπαρτες και συνδέονται πάνω στον κορμό μέσω μετασχηματιστών, αν τα σημεία παραγωγής αλλάξουν θέση, τότε και η ροή της ενέργειας στον κορμό αλλάζει.

Αυτό είναι βέβαιο πως κάτω από μερικές σπάνιες συνθήκες θα συμβεί, οπότε και η ροή θα διαταραχτεί έως αντιστραφεί πάνω σε μέρος ή και στο σύνολο του κορμού, ή ακόμα χειρότερα, των κλάδων του.

Εστω δυο εργοστάσια βάσης, ένα Αθήνα, ένα Θεσσαλονίκη, και ένα μεγάλο έργο ΑΠΕ στην κεντρική Ελλάδα. Οι ΑΠΕ αναλαμβάνουν και απορρίπτουν φορτίο αμέσως, τα βάσης όμως χρειάζονται ώρες για να ισορροπήσουν. Υποθέτουμε πως το κύριο μεγαλύτερο φορτίο βρίσκεται μεταξύ Αθήνας και κεντρικής Ελλάδας. Αν πέσει η ΑΠΕ, το φορτίο θα καταμεριστεί μεταξύ των δύο άκρων. Αδυνατώντας να το αναλάβουν όμως λόγω χωρητικότητας, επειδή η βάση ήταν πολύ μικρότερη των ΑΠΕ, θα αρχίσει ταλάντωση φοράς της ενέργεια από νότο σε βορρά και αντίστροφα, κάθε φορά ρίχνοντας και κάποιες μονάδες εκτός δικτύου από υπερφόρτωση.

Οι ΑΠΕ θα είναι εκτός, οι παραγωγή βάσης θα είναι ανεπαρκής, κι έτσι μετά από ελάχιστα δευτερόλεπτα, ολόκληρο το δίκτυο παραγωγής, μεταφοράς, και διανομής, θα έχει καταρρεύσει. Αυτό ήταν το υπεραπλουστευμένο μοντέλο, φανταστείτε όμως όταν μιλάμε για διασυνδέσεις κρατών με διαφορετική αναλογία βάσης-ΑΠΕ και διαφορετική γεωγραφική κατανομή παραγωγής / κατανάλωσης, τι τσιφτετέλι θα παίξει. Και αφού καταρρεύσει ολόκληρο το δίκτυο της χώρας με πρώτες τις ΑΠΕ, επόμενες τις μονάδες ορυκτών καυσίμων, και τελευταία τα πυρηνικά, χρειάζονται πλέον ημέρες για επανεκκίνηση και ανάληψη φορτίου, ΕΦΟΣΟΝ το δίκτυο δεν έχει υποστεί κρίσιμες βλάβες. Αυτό έγινε στην Ιβηρική.

Οι μόνοι που άντεξαν λόγω της αδράνειας των πυρηνικών, ήταν οι Γάλλοι. Φτιάξτε κι άλλες ΑΠΕ τώρα, διασυνδέστε ό,τι υπάρχει και δεν υπάρχει σε ξένες χώρες, και κοκκορευτείτε σαν ηλίθιοι για “το μεγάλο ποσοστό συμμετοχής των ΑΠΕ στην παραγωγή”. Τα χειρότερα έρχονται. Και η δημοσιογραφική ενδοπαλαμική πεοταλάντευση, θα πάει σύννεφο. Τι να κάνουμε, υπάρχει και το κουσούρι του σιναφιού. Ο εξυπνάκιας του τηλεπαραθύρου θα πρέπει πάντα να παρουσιάζεται αυθεντία, να δείχνει ότι τα ξέρει όλα καλύτερα από τον καλεσμένο επιστήμονα, και να πηδάει εναλλάξ σχοινί και παλούκι!