Κλείνουν σήμερα τρία χρόνια από τότε, 5 Ιούνη του 2023, που έφυγε από κοντά μας, η Γιώτα Γιάννα, (Παναγιώτα Γιαννέλου ήταν το πραγματικό της όνομα), μια καλλιτέχνιδα που η παρουσία της για πάνω από 60 χρόνια στα μουσικά δρώμενα της πατρίδας μας την έκαναν να γράψει την προσωπική της σελίδα.

Το γεγονός πως ένα νεότερο κοινό ανακαλύπτει – έστω και με τον ασαφή όρο του cult – το μεταπολεμικό μα και το μεταπολιτευτικό λαϊκό τραγούδι, αυτό δεν σημαίνει πως το τελευταίο δεν έχει τις δικές του συνέχειες. Μια τέτοια συνέχεια διαφύλαττε μέχρι τέλους και όρθια η Γιώτα Γιάννα, που έφυγε στα 95 της, πλήρης βιωμάτων.

Με θητεία στα μεγάλα κέντρα του ’60 και σε πατάρια πλάι στον Μανώλη Αγγελόπουλο, τον Γαβαλά, την Γκρέυ και σε κέντρα όπως το «Χρυσό Βαρέλι» ή η «Λουζιτάνια» επέζησε και διασώθηκε χειροκροτούμενη και από ένα δύσκολο και απαιτητικό κοινό. Κι αυτό αφού είχε ταλέντο και μια σπάνια αφοσίωση στην τέχνη του τραγουδιού. Στα πάλκα, στην ελάχιστη της δισκογραφία (έχουμε μια σπάνια επανεκτέλεση των «Δειλινών» του Ζαμπέτα σε ενορχήστρωση του Χρήστου Λεοντή από εκείνη ανάμεσα σε άλλα μα λιγοστά), στις μπουάτ («Χρυσά Κλειδιά» κ.ά.), στα σκυλάδικα και τα πολλά τελευταία χρόνια στις μουσικές σκηνές, από την «Απανεμιά» μέχρι τον «Μαγεμένο Αυλό».

Με τη φυσαρμόνικά της, ιερουργούσε για μια νεότερη γενιά που κοιτούσε με θαυμασμό το σπάνιο πλάσμα με τα μοντέρνα ρούχα, τα δερμάτινα παντελόνια, το μόνιμο μαντήλι στα μαλλιά και τα λαμπρά μάτια.

«Ως ταλέντο νέο, βρέθηκα γρήγορα να συνοδεύω τη Σοφία Βέμπο – αυτή τη γυναίκα, τη δύσκολη και την κορυφαία – επί σκηνής με τη φυσαρμόνικά μου στο τραγούδι: Ο άνθρωπός μου», είχε πει στον γράφοντα για «ΤΑ ΝΕΑ» τον Μάη του 2018. Μετά κύλησαν όλα για εκείνη που στάθηκε στο πιο χρυσό κάδρο των 60s και 70s των λαϊκών βάρδων της χώρας.

«Καίγαμε το πατάρι», μου έλεγε. Και η Γιώτα Γιάννα γρήγορα έγραψε τη σελίδα της μέχρι και στην Εθνική Οδό στο «Κανόνι» με Βάνου, Ευσταθίου, Ντάλμα. «Το “Κανόνι” ήταν του Ζήνα και του Ποντιώτη. Εφυγα από την Πλάκα τότε. Εσκιζε η Εθνική Οδός. Δεν καταλάβαινα τίποτε. Εγινε το αδιαχώρητο. Με ζητούσαν όλοι. Εκεί με βρήκε το μαντάτο για τον αδελφό μου το ’74. Κόντευα να πεθάνω». Ο ήρωας αδελφός της που σκοτώθηκε ως φαντάρος της ΕΛΔΥΚ στην εισβολή στην Κύπρο και που βρέθηκε σε ομαδικό τάφο, ήταν μόνιμη πληγή για εκείνη. Τότε ο Χατζιδάκις τη λέει «Πασιονάρια της λαϊκής πίστας». Κάνει χιλιόμετρα στη νύχτα. Με πίστη στους φίλους της.

Ολική επαναφορά

Και τα νεότερα χρόνια η Γιώτα – η φίλη μας Γιώτα – πέτυχε με το σπαθί της μια ολικό επαναφορά στο τραγούδι. Με τον δίσκο «Τα μάτια της Γιώτας Γιάννα» σε επιμέλεια των εκδόσεων Οδός Πανός του ποιητή Γιώργου Χρονά που την είχε κάνει μία από τις εφτά ηρωίδες του στο βιβλίο «Το μονόπρακτο της Σεβάς Χανούμ», δίνοντας στο κεφάλαιό της τον τίτλο «Το βελούδινο υπόγειο της Γιώτας Γιάννα».

Με συνεργασία με την Αννα Βίσση (μαζί είπαν το «Οσοι αγαπάνε δεν πεθαίνουνε» του Καρβέλα) αλλά και συμμετοχή στο «Κέντρο περίθαλψης άγριων ζωών» σε στίχους του Χρίστου Γ. Παπαδόπουλου και σε μουσική του Ζαχαρία Καρούνη. Δοτική και περήφανη.

Με πληροφορίες από άρθρο του Δημήτρη Μανιάτη στα “ΝΕΑ”