Σαν σήμερα, στις 19 Αυγούστου 1936, τα φασιστικά αποσπάσματα του Φράνκο εκτέλεσαν τον Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, θάβοντάς τον σε έναν ανώνυμο λάκκο κοντά στη Γρανάδα. Ήθελαν να σβήσουν τη φωνή του, γιατί ήταν φωνή ελευθερίας, αγάπης, αντίστασης. Δεν τα κατάφεραν. Ο Λόρκα έμεινε ζωντανός, γιατί η ποίηση του ήταν κάτι περισσότερο από τέχνη: ήταν όπλο στα χέρια των καταπιεσμένων.
Ο Λόρκα τραγούδησε τον ανδαλουσιανό λαό, τους τσιγγάνους, τις γυναίκες που πάλευαν να σπάσουν τα δεσμά της πατριαρχίας, τους φτωχούς και περιθωριοποιημένους. Ήξερε ότι η τέχνη δεν μπορεί να είναι ουδέτερη. Έπαιρνε θέση, κι αυτή η θέση ήταν πάντα με τους από κάτω.
«Το πιο τραγικό αίσθημα είναι να ’χεις τη λευτεριά μέσα σου και να βλέπεις γύρω σου δεσμά».
(Φεντερίκο Γκ. Λόρκα)
Αυτό το πάθος για ελευθερία περνάει από κάθε του ποίημα και θεατρικό έργο. Στην «Ματωμένη Νύφη» καυτηρίασε την τυραννία της οικογένειας και της κοινωνικής υποκρισίας· στον «Οίκο της Μπερνάρντα Άλμπα» έδωσε φωνή στη γυναικεία καταπίεση. Στους «Ρομάντσερος Χιτάνος» ύμνησε τον τσιγγάνικο κόσμο και τη βαθιά του τραγικότητα, δίνοντας λογοτεχνική υπόσταση σε έναν ολόκληρο πολιτισμό που η εξουσία περιφρονούσε.
Ο φασισμός τον μίσησε διπλά: γιατί ήταν ανοιχτά δημοκρατικός και προοδευτικός, αλλά και γιατί τολμούσε να ζήσει ελεύθερα τη σεξουαλικότητά του, σε μια κοινωνία μισαλλόδοξη και καταπιεστική. Η εκτέλεσή του δεν ήταν απλά μια τυφλή πράξη βίας. Ήταν μια συνειδητή απόπειρα να φιμώσουν την τέχνη που μιλούσε για αξιοπρέπεια, δικαιοσύνη, αγάπη.
Ο ίδιος είχε προφητικά πει:
«Ο φασισμός δεν είναι ιδεολογία· είναι αρρώστια της ψυχής. Είναι η άρνηση της ίδιας της ζωής».
Όμως το αίμα του έγινε σπόρος. Η φωνή του δεν σίγησε ποτέ. Κάθε φορά που υψώνεται ένα τραγούδι ενάντια στη φτώχεια, κάθε φορά που μια γυναίκα φωνάζει «δεν θα μας φιμώσετε», κάθε φορά που οι δρόμοι πλημμυρίζουν με το σύνθημα «ποτέ ξανά φασισμός», εκεί βρίσκεται ο Λόρκα.
«Αν πεθάνω, αφήστε το μπαλκόνι μου ανοιχτό».
(Φεντερίκο Γκ. Λόρκα)
Το μπαλκόνι του Λόρκα παραμένει ανοιχτό, γιατί η ποίηση του έγινε ανάσα για γενιές αγωνιστών, για κάθε καταπιεσμένο που αρνείται τη σιωπή.
Σήμερα ογδόντα οκτώ χρόνια μετά, ο Λόρκα συνεχίζει να μας δείχνει ότι η τέχνη μπορεί να είναι όπλο ενάντια στον ρατσισμό, την κοινωνική αδικία, την κρατική και φασιστική βία. Στο πρόσωπό του βλέπουμε τον καλλιτέχνη που αρνήθηκε να γονατίσει, που πλήρωσε με τη ζωή του για την ελευθερία του λόγου και της ύπαρξης.
Κι αν οι δήμιοι τον έθαψαν σε ανώνυμο λάκκο, ο λαός τον ξαναγέννησε μέσα από τα τραγούδια, τις πορείες, τα οδοφράγματα. Ο Λόρκα είναι εδώ, σε κάθε στιγμή που η ποίηση συναντά τον αγώνα.
Διαβάστε επίσης:
0 Comments