13 κομμουνιστές στο εκτελεστικό απόσπασμα του ΑΝ 509

Σαν σήμερα, 20 Αυγούστου 1950, το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών καταδικάζει σε θάνατο 13 κομμουνιστές στη δίκη της «Αυτοάμυνας Προαστίων». Ανάμεσά τους ο Σπύρος Αντύπας, ο Γ. Μαρτίνος, ο Καβαλιεράτος και ο Παντελής Κιουρτσής. Η απόφαση στηρίχθηκε στον διαβόητο Αναγκαστικό Νόμο 509/1947, με τον οποίο τέθηκε εκτός νόμου το ΚΚΕ και νομιμοποιήθηκε ένα καθεστώς εκτάκτων στρατοδικείων, θανατικών ποινών και εκτελέσεων.

Ο Εμφύλιος πόλεμος μπορεί τυπικά να είχε λήξει τον Αύγουστο του 1949 στο Γράμμο–Βίτσι, όμως το μετεμφυλιακό κράτος επέβαλε ένα πλέγμα «λευκής τρομοκρατίας»:

⏩ Εκτελέσεις, εξορίες σε Μακρόνησο και Γιούρα,

⏩ Μαζικές δίκες και στρατοδικεία,

⏩ Καθημερινή παρακολούθηση και φακέλωμα.

Ο ΑΝ 509 αποτέλεσε το εργαλείο αυτής της καταστολής: έδινε τη δυνατότητα στο κράτος να βαφτίζει «εγκληματική» οποιαδήποτε δράση συνδεόταν με το ΚΚΕ, ακόμη και πράξεις περιφρούρησης, αφισοκόλλησης ή πολιτικής διαμαρτυρίας.

Τι ήταν η «Αυτοάμυνα»

Η «Αυτοάμυνα» (όπως και η προπολεμική ΟΠΛΑ) δημιουργήθηκε για την προστασία του κινήματος από τα ένοπλα αντικομμουνιστικά δίκτυα. Στην Κατοχή και την Απελευθέρωση είχε δράση στις γειτονιές, ενώ μετά το 1946 οργανώθηκε πιο συστηματικά στη Βόρεια Ελλάδα και την Αθήνα.

Το καλοκαίρι του 1947, στη Θεσσαλονίκη, στήθηκε η μεγάλη δίκη της «Στενής Αυτοάμυνας» με 67 κατηγορούμενους· 52 θανατικές ποινές, 47 εκτελέσεις.

Το 1950 η «Αυτοάμυνα Προαστίων» στην Αθήνα μπαίνει στο στόχαστρο και δικάζεται σε Έκτακτο Στρατοδικείο.

Η συνέχεια δείχνει πως ο μηχανισμός καταστολής δεν τερματίζεται με τη λήξη των μαχών στον Γράμμο, αλλά συνεχίζει να «εκκαθαρίζει» το έδαφος από τα ίχνη του παράνομου κομμουνιστικού δικτύου.

Η μνήμη

Η υπόθεση της «Αυτοάμυνας Προαστίων» αποτελεί παράδειγμα της μετεμφυλιακής θηριωδίας:

Ηττημένος ο ΔΣΕ, αλλά το κράτος συνεχίζει να εκτελεί αγωνιστές.

Ο ΑΝ 509 γίνεται το θεμέλιο για το φακέλωμα, τις εξορίες και τον αντικομμουνιστικό διωγμό των δεκαετιών που ακολούθησαν.

Σήμερα, η μνήμη τους μας θυμίζει ότι η «ειρήνη» που ακολούθησε τον Εμφύλιο δεν ήταν ουδέτερη· ήταν μια ειρήνη με εκτελέσεις και σιωπές.

Πηγές: Δίκες Αυτοάμυνας (Θεσσαλονίκης & Αθήνας), ΑΝ 509 (Wikisource), αρθρογραφία και μαρτυρίες για Αντύπα και Κιουρτσή.