Σαν σήμερα, 13 Δεκέμβρη 1967, εκδηλώθηκε το αποτυχημένο αντικίνημα του βασιλιά Κωνσταντίνου ενάντια στη στρατιωτική δικτατορία που είχε επιβληθεί στη χώρα από τις 21 Απρίλη. Ένα εγχείρημα που παρουσιάστηκε μεταγενέστερα ως «δημοκρατική αντίσταση», αλλά στην πραγματικότητα αποτέλεσε μια ενδοαστική σύγκρουση εξουσίας, χωρίς καμία σχέση με τα συμφέροντα του λαού.

Ένα πραξικόπημα μέσα στο πραξικόπημα

Το λεγόμενο «βασιλικό κίνημα» οργανώθηκε κυρίως μέσω ανώτατων αξιωματικών του Ναυτικού και της Αεροπορίας, πιστών στο Παλάτι. Στόχος του Κωνσταντίνου ήταν να ανατρέψει τη χούντα των Παπαδόπουλου – Παττακού – Μακαρέζου και να επαναφέρει τον έλεγχο της εξουσίας στο Στέμμα και στους παραδοσιακούς μηχανισμούς της αστικής πολιτικής ζωής.

Δεν επρόκειτο, φυσικά, για καμία φιλολαϊκή ή δημοκρατική πρωτοβουλία. Ο ίδιος ο βασιλιάς είχε ορκίσει τη χούντα, είχε συνυπάρξει μαζί της επί μήνες και επιχείρησε να κινηθεί μόνο όταν διαπίστωσε ότι οι συνταγματάρχες δεν σκόπευαν να λειτουργήσουν ως απλά πιόνια του Παλατιού.

Η πλήρης αποτυχία

Το σχέδιο αποδείχθηκε πρόχειρο, κακοσχεδιασμένο και χωρίς λαϊκή στήριξη. Οι περισσότερες μονάδες του Στρατού παρέμειναν πιστές στη χούντα, ενώ οι κινηματίες δεν κατόρθωσαν να καταλάβουν κρίσιμα κέντρα εξουσίας. Μέσα σε λίγες ώρες, το εγχείρημα κατέρρευσε.

Ο Κωνσταντίνος, μαζί με τη βασιλική οικογένεια, διέφυγε εσπευσμένα στη Ρώμη, εγκαινιάζοντας μια μακρά περίοδο εξορίας. Η χούντα όχι μόνο επιβίωσε, αλλά βγήκε ισχυρότερη, προχωρώντας σε εκκαθαρίσεις, διώξεις και σε ακόμη μεγαλύτερη συγκέντρωση εξουσίας.

Οι συνέπειες: εδραίωση της δικτατορίας

Μετά το φιάσκο του βασιλικού κινήματος, οι συνταγματάρχες κατάργησαν ουσιαστικά τη μοναρχία (τυπικά το 1973), απομάκρυναν φιλοβασιλικούς αξιωματικούς και έθεσαν υπό απόλυτο έλεγχο τις Ένοπλες Δυνάμεις.

Για τον λαό, όμως, δεν άλλαξε τίποτα προς το καλύτερο. Αντίθετα, ακολούθησαν χρόνια σκληρής καταστολής, φυλακίσεων, βασανιστηρίων και εξοριών. Η μόνη πραγματική απειλή για τη δικτατορία δεν προήλθε ποτέ από το Παλάτι ή από «κινήσεις κορυφής», αλλά από την οργανωμένη λαϊκή πάλη, το φοιτητικό κίνημα, την εργατική αντίσταση και, τελικά, την εξέγερση του Πολυτεχνείου.

Ένα χρήσιμο ιστορικό συμπέρασμα

Η 13η Δεκέμβρη 1967 υπενθυμίζει ότι οι συγκρούσεις ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα της αστικής εξουσίας δεν ταυτίζονται με τον αγώνα για δημοκρατία και ελευθερία. Ο βασιλιάς δεν αντιτάχθηκε στη δικτατορία για λόγους αρχών, αλλά επειδή έχασε τον έλεγχο.

Η Ιστορία διδάσκει πως καμία αλλαγή υπέρ της κοινωνικής πλειοψηφίας δεν έρχεται «από τα πάνω». Μόνο οι αγώνες των καταπιεσμένων μπορούν να ανατρέψουν πραγματικά αυταρχικά καθεστώτα – και όχι τα αποτυχημένα παλάτια και οι στρατιωτικές ίντριγκες.

Διαβάστε επίσης: Το αποτυχημένο βασιλικό κίνημα του Ναυτικού που εκδηλώθηκε σαν σήμερα, 13 Δεκέμβρη 1967