Γράφει ο Συνεργάτης

Επειδή με άκομψο (;) τρόπο επανήλθε η συζήτηση περί αμβλώσεων και στα πλαίσια αυτά υπήρξε ένα σχετικό σχόλιο σε σχετικό μας άρθρο στο f/b, να δούμε το θέμα και στο ιστορικό του πλαίσιο στην περίοδο της οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ.

Η αστική και οπορτουνιστική κριτική στο ζήτημα των αμβλώσεων στην Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών αποτελεί ένα ακόμη εργαλείο αντικομμουνιστικής διαστρέβλωσης. Δεν ενδιαφέρεται για τη γυναίκα της εργατικής τάξης, ούτε για την υγεία της. Ενδιαφέρεται αποκλειστικά να αποκόψει τη σοσιαλιστική οικοδόμηση από το ιστορικό και υλικό της έδαφος.

Με απλά λόγια, η συζήτηση για τις αμβλώσεις στην Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών δεν μπορεί –και δεν πρέπει– να προσεγγίζεται με ηθικολογικούς ή φιλελεύθερους όρους. Πρόκειται για ένα βαθιά κοινωνικό και ταξικό ζήτημα, που αποκαλύπτει τόσο την επαναστατική τομή του σοβιετικού κράτους όσο και τις ιστορικές του αντιφάσεις σε συνθήκες σκληρής ταξικής πάλης.

Η μαρξιστική προσέγγιση, ως γνωστόν, δεν κρίνει με αφηρημένες “αρχές”, αλλά με βάση τις υλικές συνθήκες, τους ταξικούς συσχετισμούς και τις ανάγκες της κοινωνικής αναπαραγωγής.

Η σοβιετική τομή: όταν η άμβλωση έπαψε να είναι έγκλημα

Το 1920, η ΕΣΣΔ νομιμοποίησε πλήρως την άμβλωση — πράξη αδιανόητη για κάθε καπιταλιστικό κράτος της εποχής. Δεν επρόκειτο για «δικαιωματισμό», αλλά για επαναστατική υλιστική πολιτική.

Υπό την καθοδήγηση του Βλαντίμιρ Λένιν, το εργατικό κράτος αναγνώρισε ότι η ποινικοποίηση των αμβλώσεων είναι όπλο ταξικής καταπίεσης, κατανόησε ότι η μητρότητα στον καπιταλισμό είναι καταναγκασμός, όχι επιλογή, αντιμετώπισε το ζήτημα ως πρόβλημα δημόσιας υγείας και κοινωνικής πρόνοιας

Η γυναίκα παύει να είναι «δοχείο αναπαραγωγής εργατικών χεριών» και αναγνωρίζεται ως ισότιμο υποκείμενο της σοσιαλιστικής οικοδόμησης.

Αυτό είναι τομή. Όλα τα υπόλοιπα είναι υπεκφυγές.

Η δεκαετία του ’30: κρατική αναγκαιότητα, όχι ιδεολογική οπισθοδρόμηση

Η απαγόρευση των αμβλώσεων το 1936, στην περίοδο του Ιωσήφ Στάλιν, χρησιμοποιείται συστηματικά από αντικομμουνιστές και «αριστερούς» αναθεωρητές ως απόδειξη δήθεν συντηρητικής στροφής. Πρόκειται για αντιδιαλεκτική και ανιστόρητη ανάγνωση.

Η ΕΣΣΔ είχε εξέλθει από εμφύλιο και λιμούς, έχτιζε βαριά βιομηχανία με ιλιγγιώδεις ρυθμούς, βρισκόταν σε συνθήκες ιμπεριαλιστικής περικύκλωσης και προετοιμαζόταν αντικειμενικά για γενικευμένη πολεμική σύγκρουση.

Σε αυτές τις συνθήκες, το κράτος έδωσε προτεραιότητα στη δημογραφική επιβίωση και κοινωνική σταθερότητα. Η πολιτική αυτή δεν συνοδεύτηκε από θρησκευτική ή αστική ηθικολογία, συνδυάστηκε με κοινωνικά μέτρα στήριξης της μητρότητας και αντιμετώπισε τη γυναίκα ως κοινωνικό υποκείμενο, όχι ως «αμαρτωλή».

Μπορεί να κριθεί ως αντιφατική. Δεν μπορεί όμως να αποκοπεί από το ερώτημα: Πώς επιβιώνει και αμύνεται ένα εργατικό κράτος σε συνθήκες πολιορκίας;

Όποιος αγνοεί αυτό το ερώτημα, δεν κάνει μαρξισμό – κάνει ηθικολογία.

Το σοβιετικό συμπέρασμα: η πράξη πάνω από το δόγμα

Το 1955, η ΕΣΣΔ επανανομιμοποιεί τις αμβλώσεις. Όχι επειδή «μετάνιωσε», αλλά επειδή ανέλυσε υλικά τα αποτελέσματα.

Το ίδιο το σοβιετικό κράτος αναγνώρισε ότι η απαγόρευση δεν εξάλειψε τις αμβλώσεις, οι κοινωνικές αιτίες δεν λύνονται με διοικητικά διατάγματα και η υγεία των γυναικών είναι κρίσιμος παράγοντας κοινωνικής αναπαραγωγής.

Αυτό είναι διαλεκτικός υλισμός στην πράξη, όχι δογματισμός.

Ενάντια στην αστική υποκρισία

Ο καπιταλισμός:

➤ «επιτρέπει» την άμβλωση αλλά καταδικάζει τη μητρότητα στη φτώχεια

➤ μιλά για «επιλογή» χωρίς κοινωνικές δομές στήριξης

➤ φορτώνει το κόστος της αναπαραγωγής ατομικά στη γυναίκα

Ο σοσιαλισμός, ακόμη και μέσα στις αντιφάσεις του:

⏩ έθεσε το ζήτημα εκτός ποινικού και ηθικού πλαισίου

⏩ το αντιμετώπισε ως κοινωνικό πρόβλημα

⏩ άφησε ιστορική παρακαταθήκη που καμία αστική δημοκρατία δεν τόλμησε