Του Γιώργη Γιαννακέλλη

«Είναι αυτονόητο ότι με ένα τόσο γιγάντιο υπερκέρδος -υπερκέρδος που προκύπτει από τη συστηματική λεηλασία των εργαζομένων- καθίσταται εφικτή η εξαγορά των εργατικών ηγεσιών και του ανώτερου στρώματος της λεγόμενης εργατικής αριστοκρατίας. Το στρώμα αυτό εξαγοράζεται με κάθε δυνατό τρόπο: άμεσο και έμμεσο, φανερό και συγκαλυμμένο. Πρόκειται για τους αστοποιημένους εργάτες, μικροαστικούς στον τρόπο ζωής, στο ύψος των απολαβών και στην κοσμοθεωρία, που λειτουργούν ως το πιο αξιόπιστο κοινωνικό στήριγμα της αστικής τάξης μέσα στο ίδιο το εργατικό κίνημα».

— Β. Ι. Λένιν, Ιμπεριαλισμός, ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού

Η παραπάνω διαπίστωση δεν αποτελεί ιστορική αναφορά, αλλά ζωντανή περιγραφή της σημερινής πραγματικότητας. Ο ρόλος της συνδικαλιστικής εργατοπατερίας, αυτού του μηχανισμού ενσωμάτωσης και χειραγώγησης των εργαζομένων, είναι πλέον πασιφανής. Η ηγεσία της ΓΣΕΕ δεν λειτούργησε απλώς ως ανάχωμα στους εργατικούς αγώνες· λειτούργησε ως οργανικό τμήμα της αστικής πολιτικής, ως εγγυητής της κοινωνικής ειρήνης προς όφελος της εργοδοσίας.

Το πολιτικό σύστημα, φυσικά, δεν αφήνει απλήρωτες τέτοιες υπηρεσίες. Ανταμείβει πλουσιοπάροχα εκείνους που ανέλαβαν να διαβρώσουν το συνδικαλιστικό κίνημα εκ των έσω, να το γελοιοποιήσουν, να το μετατρέψουν σε ακίνδυνο μηχανισμό εκτόνωσης και όχι σύγκρουσης. Το γιατί δεν συγκροτήθηκε ένα μαζικό, ταξικό κίνημα ικανό να απαντήσει στον διαρκή πόλεμο που δέχεται η εργασία από το κεφάλαιο δεν είναι μυστήριο· έχει ονοματεπώνυμο, μηχανισμούς και πρόσωπα.

Ο Γιάννης Παναγόπουλος, επί δεκαετίες επαγγελματίας συνδικαλιστής και κεντρικό πρόσωπο της ΓΣΕΕ, αποτελεί εμβληματική φιγούρα αυτής της εργατικής αριστοκρατίας. Σύμφωνα με δημοσιεύματα, κυκλοφορεί με θωρακισμένη Mercedes, απολαμβάνοντας μια ζωή πλήρως αποκομμένη από την καθημερινότητα των εργαζομένων που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί. Δεν είναι τυχαίο ότι οι ελάχιστες δημόσιες εμφανίσεις του «στο πεζοδρόμιο» συνοδεύτηκαν από έντονες αποδοκιμασίες.

Την ίδια στιγμή, όπως ανέφερε η εφημερίδα Το Βήμα το 2009, οι ετήσιες αποδοχές του ξεπερνούσαν τις 150.000 ευρώ. Ένα ποσό που δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: δεν πρόκειται για εκπρόσωπο της εργατικής τάξης, αλλά για πλήρως ενσωματωμένο στέλεχος του συστήματος.

Από το 1988 μέχρι σήμερα, με θητεία στην προεδρία της ΓΣΕΕ από το 2006, κυβερνήσεις έπεσαν, πρωθυπουργοί άλλαξαν, μνημόνια επιβλήθηκαν και εργατικά δικαιώματα ισοπεδώθηκαν. Ένα πράγμα έμεινε ακλόνητο: ο Παναγόπουλος στη θέση του. Σταθερός, χρήσιμος και αναντικατάστατος για το σύστημα που υπηρετεί.

Και αυτό παρά τις κατά καιρούς αποκαλύψεις για σωματεία-φαντάσματα, συνέδρους-μαϊμού και μεθοδεύσεις που εξασφάλιζαν αλλοιωμένους συσχετισμούς και διαρκή παραμονή στην κορυφή της συνδικαλιστικής πυραμίδας. Πρακτικές που δεν αποτελούν «παρεκτροπή», αλλά δομικό στοιχείο της λειτουργίας αυτού του μηχανισμού.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει, τέλος, και η σημερινή είδηση -που απετέλεσε ερέθισμα να γραφτούν όλα τα παραπάνω- που διαβάσαμε στην εφημερίδα Η Καθημερινή, σύμφωνα με την οποία η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος φέρεται να έχει δεσμεύσει τραπεζικούς λογαριασμούς που συνδέονται με τον πρόεδρο της ΓΣΕΕ, στο πλαίσιο έρευνας για υπεξαίρεση κονδυλίων άνω των 73 εκατομμυρίων ευρώ την περίοδο 2020–2025, με προέλευση από το Ελληνικό Δημόσιο και την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αν μη τι άλλο, πρόκειται για μια εξέλιξη που φωτίζει ακόμη πιο καθαρά τον πραγματικό ρόλο της συνδικαλιστικής εργατοπατερίας και επιβεβαιώνει ότι η σήψη δεν είναι ατύχημα, αλλά αποτέλεσμα μακρόχρονης, συνειδητής επιλογής.