Γράφει ο Συνεργάτης

Χτες, 25 Μάρτη 2026, δικαστήριο στο Λος Άντζελες έκρινε τη Meta (Instagram) και το YouTube (Google) υπεύθυνα για σοβαρή ψυχική βλάβη σε μια 20χρονη, την Kaley (K.G.M.). Η κοπέλα ξεκίνησε να χρησιμοποιεί YouTube από τα 6 της χρόνια και Instagram από τα 11. Η εξάρτηση που δημιουργήθηκε οδήγησε σε κατάθλιψη, αγχώδη διαταραχή, body dysmorphia και σκέψεις αυτοκτονίας.

Οι ένορκοι επέβαλαν 3 εκατομμύρια δολάρια αποζημίωση για τις ζημιές και άλλα 3 εκατομμύρια ως ποινική αποζημίωση (σύνολο 6 εκατομμύρια). Η Meta παίρνει το 70% της ευθύνης (4,2 εκατ.) και το YouTube το 30% (1,8 εκατ.). Είναι η πρώτη υπόθεση που φτάνει σε πλήρη ετυμηγορία – ένα bellwether για χιλιάδες άλλες αγωγές που εκκρεμούν.

Το δικαστήριο δέχτηκε ότι οι πλατφόρμες σχεδιάστηκαν σκόπιμα για να προκαλούν εθισμό (infinite scroll, συνεχείς ειδοποιήσεις, αλγόριθμοι ντόπινγκ, φίλτρα ομορφιάς) και ότι οι εταιρείες γνώριζαν τους κινδύνους από εσωτερικές μελέτες αλλά δεν έκαναν τίποτα για να προστατεύσουν τα παιδιά και τους εφήβους.

Είναι το επιχειρηματικό μοντέλο του καπιταλισμού της επιτήρησης.

Αυτή η υπόθεση δεν αφορά μόνο μία κοπέλα. Είναι η ιστορία ολόκληρης της γενιάς Z της εργατικής τάξης που μεγάλωσε μέσα στην κρίση, την αποξένωση και την ατομικοποίηση. Τα social media παρουσιάστηκαν ως «καταφύγιο», αλλά λειτούργησαν ως μηχανή εξόρυξης προσοχής και ψυχικής ενέργειας. Όπως η βιομηχανία καπνού και τα οπιοειδή, η Meta και η Google γνώριζαν, έκρυψαν και συνέχισαν.

Το κέρδος από τα «clicks» και τον χρόνο οθόνης είναι πάνω από τις ανθρώπινες ζωές.

Στην Ελλάδα τα ίδια φαινόμενα θερίζουν: αύξηση κατάθλιψης, αγχών, διαταραχών εικόνας σώματος και κοινωνικής απομόνωσης στους νέους. Τα νεανικά στέκια γεμίζουν παιδιά με το βλέμμα καρφωμένο στο κινητό, ενώ η συλλογική δράση και η οργάνωση μένουν στο περιθώριο.

Τα 6 εκατομμύρια είναι ψίχουλα για  τους δισεκατομμυριούχους

Για εταιρείες με δεκάδες δισεκατομμύρια κέρδη ετησίως, αυτό το ποσό είναι αμελητέο. Δεν αλλάζει το μοντέλο τους. Είναι σαν να δίνεις πρόστιμο κάποιων εκατοντάδψν ευρώ σε τραπεζικούς τοκογλυφικούςτους ομίλους. Οι «ρυθμίσεις» της ΕΕ (Digital Services Act) και οι όποιες εθνικές προσπάθειες μένουν στην επιφάνεια: προειδοποιήσεις, γονικοί έλεγχοι, «υπεύθυνη χρήση». Δεν αγγίζουν τον πυρήνα – την κερδοσκοπία πάνω στην προσοχή και την ψυχή των νέων.

Προφανώς αυτά που θα έδιναν λύση στο πρόβλήμα σε συνθήκες καπιταλισμού δεν μπορεί να εφαρμοστούν:

Άμεση απαγόρευση των πιο εθιστικών χαρακτηριστικών για ανήλικους.
Διάλυση των μονοπωλίων της Big Tech.
Κοινωνικοποίηση των ψηφιακών πλατφορμών κάτω από εργατικό και κοινωνικό έλεγχο, ώστε η τεχνολογία να υπηρετεί τις ανάγκες της κοινωνίας και όχι τα κέρδη μιας χούφτας δισεκατομμυριούχων.

Η τεχνολογία μπορεί να γίνει εργαλείο χειραφέτησης. Σήμερα, υπό τον καπιταλισμό, λειτουργεί ως μηχανή αποξένωσης και εκμετάλλευσης.

Η υπόθεση της Kaley ανοίγει μια ρωγμή. Η πραγματική απάντηση όμως θα δοθεί όταν η εργατική τάξη και η νεολαία της πάρουν στα χέρια τους τον έλεγχο των ψηφιακών μέσων παραγωγής.