Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Στο εκπαιδευτικό ρεπορτάζ αναφέρεται μεταξύ άλλων: «Με επίσημη ανακοίνωση, το ΔΣ της Πανελλήνιας Ένωσης Συμβούλων Εκπαίδευσης (Π.Ε.ΣΥ.Ε.), εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά του για το γεγονός ότι οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης, αν και θεσμικά υπεύθυνοι για την καθοδήγηση των εκπαιδευτικών, παραμένουν στο σκοτάδι σχετικά με το περιεχόμενο και τη δομή των προγραμμάτων κατάρτισης. … Η Π.Ε.ΣΥ.Ε. τονίζει ότι η πρακτική αυτή παραβιάζει το άρθρο 10 του Ν. 4823/2021, το οποίο ορίζει ρητά ότι η επιμόρφωση και η επιστημονική καθοδήγηση αποτελούν βασικό έργο του Συμβούλου Εκπαίδευσης.»

Η ανακοίνωση της Πανελλήνια Ένωση Συμβούλων Εκπαίδευσης (Π.Ε.ΣΥ.Ε.) δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνειών: η ενόχληση δεν αφορά την κατάσταση της δημόσιας εκπαίδευσης, αλλά τον περιορισμό της δικής τους εξουσίας. Οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης εμφανίζονται να «διαμαρτύρονται» επειδή δεν έχουν τον έλεγχο στα προγράμματα επιμόρφωσης — όχι επειδή το σχολείο ασφυκτιά. Η επίκληση του Νόμου 4823/2021 χρησιμοποιείται ως εργαλείο πίεσης για μεγαλύτερο ρόλο στον διοικητικό μηχανισμό.

Διαβάσατε, εσείς ποτέ κάποια ανακοίνωση Συμβούλων Εκπαίδευσης ή της Π.Ε.ΣΥ.Ε. για τα οξυμένα προβλήματα της δημόσιας εκπαίδευσης, από την υποχρηματοδότηση και τις ελλείψεις στην υλικοτεχνική υποδομή μέχρι το στοίβαγμα των μαθητών σε 27άρια τμήματα, τη μετατροπή του σχολείου σε εξεταστικό κέντρο μέχρι το αναχρονιστικό και ιδεολογικά μονομερές περιεχόμενο της εκπαίδευσης; Διαβάσατε κάποια διαμαρτυρία για την εκπαιδευτική πολιτική που με όχημα πάντα την αξιολόγηση, οδηγεί το δημόσιο σχολείο στην κατηγοριοποίηση και ιδιωτικοποίηση του. Για τα Ωνάσεια, το Εθνικό απολυτήριο, την Τράπεζα θεμάτων, την ΕΒΕ, τα ιδιωτικά ΑΕΙ και εκατοντάδες ακόμα αντιδραστικές ανατροπές χτίζεται το σχολείο των λίγων και εκλεκτών, ενώ για τους πολλούς ανοίγει διάπλατα η πόρτα της φθηνής ευέλικτης ειδίκευσης και της αμορφωσιάς; Όχι βέβαια!

Την ίδια ώρα, το Υπουργείο Παιδείας αξιοποιεί στο έπακρο αυτό το στρώμα στελεχών. Οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης δεν είναι ουδέτεροι «παιδαγωγικοί καθοδηγητές». Αποτελούν βασικό κρίκο στην αλυσίδα επιβολής της εκπαιδευτικής πολιτικής — μιας πολιτικής που έχει ως αιχμή την αξιολόγηση, τον έλεγχο και την πειθάρχηση. Μιας πολιτικής που αποδομεί το δημόσιο σχολείο με αιχμή του δόρατος την αξιολόγηση και τις διώξεις διαμορφώνοντας ένα σχολείο φόβου και τιμωρίας, νεκροταφείο δικαιωμάτων.
Η αξιολόγηση προβάλλεται ως «βελτίωση», αλλά λειτουργεί ως φίλτρο συμμόρφωσης. Προωθεί τους πρόθυμους και πιέζει όσους αντιστέκονται. Σε αυτό το πλαίσιο, οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης μετατρέπονται σε επιτηρητές της «ορθής γραμμής», σε διαμεσολαβητές ενός συστήματος που απαιτεί σιωπή και προσαρμογή.

Είναι το σώμα των πραιτωριανών που με επίφαση τον δήθεν παιδαγωγικό συμβουλευτικό ρόλο εφαρμόζει το θεσμικό πλαίσιο της «αξιολόγησης» σε ανοιχτή ρήξη με τους μαχόμενους εκπαιδευτικούς. Είναι οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης – στη συντριπτική τους πλειονότητα – που εκμεταλλευόμενοι τις προνομιακές σχέσεις με το κυβερνών κόμμα έχουν πάρει τη συγκεκριμένη θέση στον σάπιο ιεραρχικό μηχανισμό της εκπαίδευσης και έχουν μετατραπεί σε επιδειξίες της εξουσίας. Βασικό κριτήριο στην επιλογή στελεχών εκπαίδευσης είναι η υποταγή στους κυβερνητικούς σχεδιασμούς με την επιβολή της «αξιολόγησης».

Άλλωστε η αξιολόγηση δεν είναι μια ουδέτερη διαδικασία, μια διαδικασία προώθησης της αξιοκρατίας. Αντίθετα χρησιμοποιείται για την ανέλιξη των «ημετέρων» που ακολουθούν υπάκουα με σκοπό τη χειραγώγηση και πειθάρχηση των υπολοίπων. Δεν είναι δυνατόν να πιστεύουμε ότι μπορεί να υπάρχει «αντικειμενική», «αξιοκρατική» αξιολόγηση από το αστικό κράτος της σήψης, της ρεμούλας, των σκανδάλων και της καταστολής! Δεν είναι τυχαίο ότι ο πρωθυπουργός και η κυβέρνησή του έχουν αυξήσει τους μετακλητούς υπαλλήλους σε ποσοστό που αγγίζει το 50%, από το 2019 μέχρι και σήμερα. Συγκεκριμένα ο μέσος όρος των μετακλητών το 2019 ανήλθε σε 2.350, ενώ το 2025 σε 3.600, όπως προκύπτει από τα επίσημα στατιστικά στοιχεία. Η αξιολόγηση αποτελεί μηχανισμό ανάδειξης των «ημετέρων» και μέσο πειθάρχησης όσων αντιστέκονται.

Οι καταγγελίες για εμπλοκή στελεχών σε πειθαρχικές διαδικασίες απέναντι σε εκπαιδευτικούς που αντιστέκονται δεν είναι μεμονωμένα περιστατικά. Αποτυπώνουν μια συνολική κατεύθυνση: τον περιορισμό της συνδικαλιστικής δράσης και την εμπέδωση ενός κλίματος φόβου μέσα στο σχολείο.

Εφαρμόζουν την εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης που αποδομεί το δημόσιο σχολείο με αιχμή του δόρατος την αξιολόγηση και τις διώξεις διαμορφώνοντας ένα σχολείο φόβου και τιμωρίας, νεκροταφείο δικαιωμάτων. Κυβέρνηση – ΥΠΑΙΘΑ – Στελέχη του διοικητικού μηχανισμού επιδιώκουν να ποινικοποιήσουν την πολιτική και συνδικαλιστική δράση και να εξαφανίσουν κάθε φωνή διαφωνίας που τη βαφτίζουν «απειλή για το δημόσιο συμφέρον». Η συμμετοχή σε απεργία-αποχή από την αξιολόγηση —απολύτως νόμιμη μορφή κινητοποίησης— βαφτίζεται «διατάραξη της σχολικής ειρήνης».

Χαρακτηριστικές για τα παραπάνω είναι καταθέσεις Συμβούλων Εκπαίδευσης σε προανακριτικές διαδικασίες για διώξεις εκπαιδευτικών που αντιστάθηκαν στην αξιολόγηση. Δείχνουν μένος και μίσος εναντίον των αγωνιζόμενων εκπαιδευτικών επιδιώκοντας με κάθε μέσο όχι απλά την τιμωρία τους, αλλά και την επιβολή δυνητικής αργίας, ακόμα και απόλυσης. Χαρακτηρίζουν τη διαφωνία και συνδικαλιστική διαμαρτυρία «αντιδημοκρατική» συμπεριφορά. Ποιοι; Αυτοί που μόνο με τον αυταρχισμό μπορούν να επιβάλουν τον «νόμο και την τάξη»! Με ψέματα, σκευωρίες και πανάθλιες μεθόδους που θυμίζουν τα πιο σκοτεινά χρόνια στην Ελλάδα, απαξιώνουν και τις συνταγματικά κατοχυρωμένες συνδικαλιστικές και πολιτικές ελευθερίες!

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι αν οι Σύμβουλοι Εκπαίδευσης «παραγκωνίζονται». Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιον υπηρετούν. Την παιδαγωγική ελευθερία και τις ανάγκες του σχολείου ή έναν διοικητικό μηχανισμό που απαιτεί πειθαρχία και υποταγή; Όσο το ερώτημα αυτό μένει αναπάντητο στην πράξη, κάθε διαμαρτυρία για «υποβάθμιση ρόλου» θα ηχεί κενή — και θα αποκαλύπτει περισσότερο τη σχέση εξουσίας παρά την αγωνία για την εκπαίδευση.