Του Γιώργου Κ. Καββαδία

Για μια ακόμα φορά η φιλοκυβερνητική εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ» ομολογεί την ήττα της κυβέρνησης στην εφαρμογή της περιβόητης αξιολόγησης – χειραγώγησης – κατηγοριοποίησης εκπαιδευτικών και σχολείων. Σε άρθρο της Τετάρτης 4 – 6 – 2026 αναφέρεται μεταξύ άλλων: «Μέσα σε αυτή την πενταετία η διαδικασία της αξιολόγησης δοκιμάστηκε. Και από νωρίς φάνηκαν τα προβλήματά της, με κυριότερο τη μεγάλη γραφειοκρατία.

Ενδεικτικό στοιχείο είναι ότι πλέον στελέχη του υπουργείου Παιδείας, αλλά και της Αρχής Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση (ΑΔΙΠΠΔΕ) εκτιμούν ότι θα χρειαστεί μία δεκαετία για να αξιολογηθούν οι 140.000 μόνιμοι εκπαιδευτικοί που υπηρετούν στα δημόσια σχολεία της χώρας. Σχετικά με τις επιδόσεις των νεοδιόριστων, μόνον έξι (6) από τους περίπου 20.000 νεοδιόριστους εκπαιδευτικούς κατά την ατομική αξιολόγησή τους κρίθηκαν «μη ικανοποιητικοί», δηλαδή βρέθηκαν στη χαμηλότερη αξιολογική βαθμίδα (οι άλλες είναι εξαιρετικός, πολύ καλός, ικανοποιητικός).

Οσο για την αξιολόγηση του εκπαιδευτικού έργου, και αυτή έχει καταντήσει προσχηματική. Στο τέλος του σχολικού έτους, οι εκπαιδευτικοί τρέχουν να συμπληρώσουν τα… κουτάκια της αξιολόγησης στο πεδίο που έχουν αναλάβει, για να προωθηθεί αρμοδίως στις διοικητικές υπηρεσίες και να μην «εκτεθεί» το σχολείο.». Χαρακτηρίζει μάλιστα ο αρθρογράφος αυτή την κατάσταση ως «σουρεαλιστικό κάδρο της «μη αξιολόγησης»!

Εντάξει δεν περιμέναμε από την «Καθημερινή» να αναφέρει ως βασική αιτία αναχαίτισης της αξιολόγησης τους αγώνες και τις αντιστάσεις των εκπαιδευτικών και ειδικότερα των νεο-διόριστων που έχουν ηρωϊκό χαρακτήρα, αν σκεφτεί κανείς τις πιέσεις και την τρομοκρατία που δέχονται πανταχόθεν με το πογκρόμ των πειθαρχικών διώξεων.

Για να κάμψει την αντίσταση των εκπαιδευτικών το υπουργείο παιδείας λειτουργεί ως βιομηχανία διώξεων επιδιώκοντας να διαμορφώσει εκπαιδευτικούς «άβουλους και μοιραίους», υποταγμένους στον φόβο, βάζοντας στο στόχαστρο ακόμα και το δικαίωμα στην απεργία, με την αιτιολογία ότι η συμμετοχή στις διαδικασίες αξιολόγησης αποτελεί εκπλήρωση υπαλληλικού καθήκοντος και υποχρέωση. Παράλληλα απειλεί με σαφήνεια ότι «σε περίπτωση μη συμμόρφωσης ενεργοποιούνται οι προβλεπόμενες από τον νόμο διαδικασίες». Απειλεί με ποινές όσους -ες εκπαιδευτικούς δεν αξιολογηθούν ή αξιολογήσουν, αναφέροντας δήθεν πειθαρχικά παραπτώματα και συνέπειες.

Ο διοικητικός μηχανισμός της εκπαίδευσης και τα στελέχη υλοποιούν την κυβερνητική πολιτική υιοθετώντας τις αντιδραστικές πρακτικές του εκφοβισμού, της τρομοκράτησης και των απειλών και της ποινικοποίησης των αγώνων, με τα χουντικής κοπής μέτρα των πειθαρχικών διώξεων των συνδικαλιστών και των απεργών εκπαιδευτικών με τις αγωγές εναντίον των συνδικαλιστικών οργάνων κλπ. Κυβέρνηση – ΥΠΑΙΘΑ – Στελέχη του διοικητικού μηχανισμού επιδιώκουν να ποινικοποιήσουν την πολιτική και συνδικαλιστική δράση και να εξαφανίσουν κάθε φωνή διαφωνίας που τη βαφτίζουν «απειλή για το δημόσιο συμφέρον». Η συμμετοχή σε απεργία-αποχή από την αξιολόγηση —απολύτως νόμιμη μορφή κινητοποίησης— βαφτίζεται «διατάραξη της σχολικής ειρήνης».
Είναι πια απροσχημάτιστη η στοχοποίηση της αντίστασης των εργαζομένων και των εκπαιδευτικών.
Ο νέο-επιθεωρητισμός, ο νέο-δοσιλογισμός στην εκπαίδευση και εν τέλει ο φασισμός με τις γραβάτες ταιριάζουν σε ένα σχολείο φόβου και τιμωρίας. Ένα σχολείο που θέλει τους εκπαιδευτικούς άβουλους και μοιραίους, όπου θα κυριαρχεί φόβος, κανιβαλισμός, καταπίεση. Ένα σχολείο νεκροταφείο δικαιωμάτων.

Η εμβληματική μάχη ενάντια στην αξιολόγηση παρά το κλίμα τρομοκρατίας και εκφοβισμού που δίνεται 5 χρόνια τώρα είναι μια μάχη δύσκολη μεν αλλά με ισχυρές αντιστάσεις, που σημαδεύεται και με νίκες για την μονιμοποίηση χωρίς αξιολόγηση νεοδιόριστων σε Χανιά, Εύβοια, ΔΠΕ Δυτική Αττική κ.ά. Οι ισχυρές αντιστάσεις των εκπαιδευτικών αλλά και η προσπάθεια επιβολής της με κάθε τρόπο, οι απειλές, οι εκφοβισμοί, οι πιέσεις, το νέο πειθαρχικό δίκαιο την έχουν απονομιμοποιήσει στη συνείδηση του κλάδου αλλά και σε μέρος της κοινωνίας.

Και βέβαια οι παροικούντες την Ιερουσαλήμ γνωρίζουν πολύ καλά ότι δεν ισχύει η διαπίστωση του αρθρογράφου της «Καθημερινής» ότι «οι εκπαιδευτικές ομοσπονδίες βάλλουν κατά της αξιολόγησης». Οι όποιες βολές γίνονται με άσφαιρα πυρά. Στο 20ο Συνέδριο της ΟΛΜΕ τον Ιούλιο του 2022 γράφτηκε μια μαύρη σελίδα στην ιστορία της ΟΛΜΕ, όταν ΔΑΚΕ – ΣΥΝΕΚ – ΠΕΚ ολοκλήρωσαν το πραξικόπημα ανατρέποντας θέσεις του κλάδου ενάντια στην αξιολόγηση/αυτοαξιολόγηση περνώντας τη γραμμή της υφυπουργού παιδείας Ζ. Μακρή, όπως την είχε προαναγγείλει από τον Μάρτη του 2022, όταν δήλωνε: «Θα τα βρούμε με τους συνδικαλιστές για τον τρόπο εφαρμογής της αξιολόγησης». Το τρίγωνο του κυβερνητικού συνδικαλισμού ΔΑΚΕ – ΣΥΝΕΚ – ΠΕΚ νεκρανασταίνει την αξιολόγηση βαφτίζοντάς την «αποτίμηση».

Ειδικότερα για τις διώξεις των εκπαιδευτικών η συνδικαλιστική γραφειοκρατία «νίπτει τας χείρας της». Εκπαιδευτικά συνδικάτα ακόμα και με πλειοψηφία ΑΣΕ/ΠΑΜΕ, όπως π.χ. η ΕΛΜΕ Πειραιά έχουν ως μέλη του διώκτες και σκευωρούς και καταψηφίζουν προτάσεις για διαγραφή τους.
Τα συνδικάτα πρέπει να περάσουν από την ηττοπαθή/συναινετική γραμμή στη γραμμή μετωπικής δράσης. Το εκπαιδευτικό κίνημα μπορεί να έχει ως πυξίδα τους αγώνες ενάντια στην αξιολόγηση και την πρόσφατη απεργία – αποχή. Σε κάθε περίπτωση οφείλει να υπερασπίσει με όλες τους τις δυνάμεις, αποφασιστικά, συντονισμένα και αταλάντευτα κάθε εκπαιδευτικό που δε συμμετέχει στην αξιολόγηση, γιατί αντιστέκεται στη διάλυση του δημόσιου σχολείου. Οι εκπαιδευτικοί έχουν χρέος να υπερασπίσουν έμπρακτα τους/τις διωκόμενους/ες εκπαιδευτικούς και να οργανώσουν ΕΝΙΑΙΟ ΠΑΡΑΤΕΤΑΜΕΝΟ ΑΓΩΝΑ – πολύμορφο απεργιακό αγώνα ενάντια στην εκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης.

Να πιστέψουν στον αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση ως έναν αγώνα που πρέπει να δοθεί αποφασιστικά, παρά τον αρνητικό συσχετισμό στην κοινωνία και τον κοινωνικό αυτοματισμό «ενάντια στον τεμπέλη εκπαιδευτικό που δε θέλει να αξιολογηθεί» που καλλιεργούν ΜΜΕ και κράτος. Η αξιολόγηση είναι ένας κεντρικός στόχος του συστήματος και αφορά το βαθύ ιδεολογικό του πλαίσιο. Και για αυτό η σύγκρουση δεν μπορεί να αποφευχθεί . Στο δίλημμα αξιολόγηση ή Απεργία –Αποχή και αντίσταση είμαστε με την ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ στην αξιολόγηση και την εκπαιδευτική πολιτική. Οι εκπαιδευτικοί έχουν κάθε δικαίωμα να αντισταθούν στον ασφυκτικό έλεγχο του νεο-επιθεωρητισμού, όπως διανθίζεται με τα μέτρα και τους δείκτες σύμφωνα με τα πρότυπα της «ελεύθερης αγοράς». Γιατί «ο δάσκαλος που θα υποχρεωθεί να καταπνίξει τη σκέψη του θα γίνει διπλά σκλάβος ή θα καταντήσει ένας ψυχικά ανάπηρος άνθρωπος, ανίκανος να μορφώσει άλλους» (Δ. Γληνός).

Παράλληλα μπορούν και πρέπει να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός μορφωτικού κοινωνικού κινήματος που θα διεκδικεί έναν «άλλο» ρόλο για τον εκπαιδευτικό και την εκπαίδευση. Παραφράζοντας τον Δ. Γληνό θα χαρακτηρίζαμε την αξιολόγηση ως τον «άταφο νεκρό» της εκπαίδευσης. Αν η κυβέρνηση, η Ε.Ε. και το κεφάλαιο θέλουν να πιστεύουν στη νεκρανάσταση για να οικοδομήσουν το σχολείο της αγοράς πάνω στα ερείπια του δημόσιου σχολείου, οι εκπαιδευτικοί έχουν κάθε λόγο να την θάψουν όσο πιο βαθιά γίνεται.