Σαν σήμερα, στις 10 Ιούνη 1982, βρέθηκε νεκρός στο διαμέρισμά του στο Μόναχο ο Rainer Werner Fassbinder. Ήταν μόλις 37 ετών. Ο πρόωρος θάνατός του, αποτέλεσμα υπερβολικής δόσης κοκαΐνης και υπνωτικών χαπιών, έβαλε τέλος σε μια καλλιτεχνική διαδρομή που, παρά τη σύντομη διάρκειά της, άφησε ανεξίτηλο αποτύπωμα στον παγκόσμιο κινηματογράφο.
Ο Φασμπίντερ υπήρξε η πιο εμβληματική μορφή του Νέου Γερμανικού Κινηματογράφου. Μέσα σε λιγότερο από δεκαπέντε χρόνια δημιούργησε ένα έργο τεράστιο σε όγκο και πρωτοφανές σε ένταση: περισσότερες από σαράντα ταινίες, θεατρικά έργα, τηλεοπτικές σειρές και σενάρια που έθεσαν στο στόχαστρο τις ταξικές αντιθέσεις, την κοινωνική υποκρισία, τον αυταρχισμό, τον ρατσισμό και τις σχέσεις εξουσίας που διαπερνούν την καθημερινή ζωή.
Οι ταινίες του δεν ήταν εύκολες. Δεν χάιδευαν αυτιά ούτε προσέφεραν παρηγοριά. Αντίθετα, αποκάλυπταν με ωμό τρόπο τις πληγές μιας μεταπολεμικής Γερμανίας που προσπαθούσε να κρύψει κάτω από το χαλί το ναζιστικό της παρελθόν και τις κοινωνικές της αντιφάσεις. Στα έργα του οι καταπιεσμένοι δεν παρουσιάζονται ως άγιοι, ούτε οι καταπιεστές ως τέρατα. Ολόκληρη η κοινωνία εμφανίζεται παγιδευμένη σε μηχανισμούς κυριαρχίας, εκμετάλλευσης και αλλοτρίωσης.
Από τον Έμπορο των Τεσσάρων Εποχών, μέχρι το εμβληματικό Ali: Fear Eats the Soul και τον συγκλονιστικό The Marriage of Maria Braun, ο Φασμπίντερ κατέγραψε τις αντιφάσεις της καπιταλιστικής «ευημερίας», φωτίζοντας τις ζωές των μεταναστών, των εργαζομένων, των γυναικών και όσων βρίσκονταν στο περιθώριο.
Δεν ήταν στρατευμένος δημιουργός με τη στενή έννοια του όρου. Ωστόσο, ολόκληρο το έργο του αποτελούσε μια διαρκή πολιτική παρέμβαση. Μέσα από τις ιστορίες του αναδείκνυε πώς η εξουσία εισβάλλει στις πιο προσωπικές σχέσεις, πώς η αγορά διαμορφώνει τις ανθρώπινες συμπεριφορές και πώς η κοινωνική καταπίεση αναπαράγεται ακόμη και ανάμεσα στα θύματά της.
Η ζωή του υπήρξε εξίσου θυελλώδης με το έργο του. Δούλευε με εξαντλητικούς ρυθμούς, ζούσε στα άκρα και συχνά κατανάλωνε τον εαυτό του με την ίδια μανία που δημιουργούσε. Η πρόωρη απώλειά του στέρησε από τον κινηματογράφο μία από τις πιο ριζοσπαστικές και δημιουργικές φωνές του 20ού αιώνα.
Σαράντα τέσσερα χρόνια μετά τον θάνατό του, οι ταινίες του εξακολουθούν να προκαλούν, να ενοχλούν και να εμπνέουν. Σε μια εποχή όπου η εμπορευματοποίηση της τέχνης και η κοινωνική ανισότητα παραμένουν κυρίαρχες πραγματικότητες, το έργο του Φασμπίντερ διατηρεί αναλλοίωτη την επικαιρότητά του.
Γιατί ο μεγάλος Γερμανός δημιουργός δεν κινηματογράφησε απλώς την εποχή του. Φρόντισε να μας αφήσει έναν καθρέφτη μέσα στον οποίο μπορούμε ακόμη να διακρίνουμε τις αντιφάσεις της δικής μας.
0 Comments