Η επιστροφή του 82χρονου Αλέξανδρου Γιωτόπουλου στη φυλακή, λίγες μόλις μέρες μετά την αποφυλάκισή του, αποτελεί μια ακόμα υπόθεση που ανεξάρτητα από τη γνώμη που έχει κανείς για τον ίδιο και την υπόθεση της 17 Νοέμβρη, αναδεικνύει το τεράστιο πρόβλημα αξιοπιστίας που αντιμετωπίζει σήμερα η αστική Δικαιοσύνη.

Μέσα σε ελάχιστο χρονικό διάστημα, οι ίδιοι δικαστικοί μηχανισμοί έκριναν ότι μπορούσε να αποφυλακιστεί υπό όρους και στη συνέχεια ότι έπρεπε να επιστρέψει στη φυλακή, μετά την αναίρεση της σχετικής απόφασης από τον Άρειο Πάγο.

Το ζήτημα δεν είναι αν κάποιος θεωρεί σωστή ή λανθασμένη τη μία ή την άλλη απόφαση. Το πραγματικό ερώτημα είναι άλλο: πώς μπορεί ο απλός άνθρωπος να διατηρήσει εμπιστοσύνη σε έναν θεσμό που εμφανίζεται να παράγει τόσο αντιφατικές κρίσεις για την ίδια υπόθεση; Σε ένα θεσμό που χλευάζουν ακόμα και σκιτσογράφοι εμφανίζοντας τον σαν μαριονέτα της “αγίας” οικογένειας και της Αμερικανικής Πρεσβείας.

Η κρίση αξιοπιστίας της Δικαιοσύνης δεν γεννήθηκε χτες. Είναι αποτέλεσμα μιας μακράς συσσώρευσης γεγονότων. Είναι οι υποκλοπές που έμειναν χωρίς ενόχους. Είναι το έγκλημα των Τεμπών που παραμένει βυθισμένο σε καθυστερήσεις και σκοτεινές πτυχές. Είναι τα σκάνδαλα διαφθοράς που σπάνια φτάνουν μέχρι το τέλος της διαδρομής. Είναι η αίσθηση ότι υπάρχει μία Δικαιοσύνη για τους ισχυρούς και μία άλλη για τους αδύναμους.

Γι’ αυτό και δεν προκαλεί έκπληξη ότι σε όλες σχεδόν τις δημοσκοπήσεις των τελευταίων χρόνων η εμπιστοσύνη των πολιτών προς τη “Δικαιοσύνη” βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας αντιμετωπίζει πλέον τις δικαστικές αποφάσεις όχι ως απονομή δικαίου αλλά ως αποτέλεσμα πολιτικών, οικονομικών και εξουσιαστικών συσχετισμών. Κοντεύει να καταντήσει ανέκδοτο το “Ελληνική Δικαιοσύνη”.

Στην περίπτωση Γιωτόπουλου, το γεγονός ότι ένας άνθρωπος 82 ετών βγαίνει από τη φυλακή και λίγες μέρες αργότερα επιστρέφει ξανά σε αυτήν, προσφέρει μια εικόνα που στα μάτια πολλών πολιτών μοιάζει περισσότερο με επίδειξη ισχύος του κράτους παρά με απονομή δικαιοσύνης.

Κι εδώ βρίσκεται η ουσία.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα ενός δικαστικού συστήματος δεν είναι να αμφισβητούνται κάποιες αποφάσεις του. Αυτό συμβαίνει παντού. Το πραγματικό πρόβλημα αρχίζει όταν αμφισβητείται η ίδια η αμεροληψία και η ανεξαρτησία του.

Και σήμερα η ελληνική αστική Δικαιοσύνη βρίσκεται ακριβώς μπροστά σε αυτή την ιστορική κρίση.

Γιατί όταν η κοινωνία παύει να πιστεύει ότι οι δικαστές απονέμουν δίκαιο και αρχίζει να πιστεύει ότι απλώς επικυρώνουν τις ανάγκες της εξουσίας, τότε δεν απαξιώνεται μόνο ένας θεσμός.

Απαξιώνεται ολόκληρο το αφήγημα περί «κράτους δικαίου».

Και αυτή είναι μια εξέλιξη πολύ πιο επικίνδυνη για το σύστημα από οποιαδήποτε δικαστική απόφαση αφορά έναν υπέργηρο κρατούμενο.