Του Γ.Γ.

Όταν πριν από δώδεκα χρόνια, τον Φλεβάρη του 2014, γράφαμε ότι το αστικό τους κοινοβούλιο δεν είναι παρά μια «βιομηχανία» παραγωγής σκανδάλων, είτε προς όφελος γενικά της αστικής τάξης, είτε συγκεκριμένων καπιταλιστών μέσω φωτογραφικών ρυθμίσεων και νομοθετικών εξυπηρετήσεων κάποιοι έσπευδαν να μιλήσουν για υπερβολές και ιδεολογικές εμμονές.

Η πραγματικότητα, όμως, αποδεικνύεται πολύ πιο αποκαλυπτική από κάθε πολιτική κριτική.

Μια νέα μελέτη του Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), που δημοσιεύεται σήμερα καταγράφει τον τρόπο και τον χρόνο κατάθεσης των τροπολογιών στη Βουλή την περίοδο 2014-2026, έρχεται να επιβεβαιώσει με αριθμούς αυτό που όλοι υποψιάζονταν και πολλοί βίωναν: ότι οι περιβόητες «νυχτερινές τροπολογίες» -“ντροπολογίες” δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση, αλλά έχουν μετατραπεί σε κανονικότητα. Και μάλιστα σε τέτοιο βαθμό ώστε το «επιτελικό κράτος» του Κυριάκου Μητσοτάκη να έχει σπάσει κάθε προηγούμενο ρεκόρ.

Τα στοιχεία είναι αποστομωτικά.

Μέχρι το 2020, το ποσοστό των τροπολογιών που κατατίθεντο μετά τις 9 το βράδυ κυμαινόταν μεταξύ 2% και 12%. Από το 2021 και μετά παρατηρείται μια θεαματική αλλαγή. Την περίοδο 2023-2025 πάνω από το 70% των τροπολογιών κατατέθηκε αργά το βράδυ, όταν η δημόσια προσοχή έχει μειωθεί, τα μέσα ενημέρωσης υπολειτουργούν και οι δυνατότητες ουσιαστικού κοινοβουλευτικού ελέγχου περιορίζονται δραστικά.

Ακόμη πιο αποκαλυπτική είναι η εικόνα της τρέχουσας κοινοβουλευτικής περιόδου. Από τον Ιούλιο του 2023 μέχρι τον Μάιο του 2026, το 76% των τροπολογιών κατατέθηκε μεταξύ 21:00 και 01:00 τα ξημερώματα. Δηλαδή τρεις στις τέσσερις τροπολογίες εισήχθησαν σε ώρες που κάθε σοβαρή δημόσια διαβούλευση είναι πρακτικά αδύνατη.

Και δεν σταματά εδώ η ιστορία.

Η μελέτη καταγράφει ότι στις τροπολογίες που κατατίθενται μόλις μία ημέρα πριν από την ψήφισή τους, το ποσοστό των νυχτερινών καταθέσεων εκτοξεύεται στο 81%. Με άλλα λόγια, οι ρυθμίσεις που έχουν τον πιο επείγοντα και αδιαφανή χαρακτήρα εισάγονται κατά κανόνα μέσα στη νύχτα και καλούνται να ψηφιστούν σχεδόν αμέσως, χωρίς ουσιαστική συζήτηση και χωρίς τον παραμικρό κοινωνικό έλεγχο.

Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι οι νυχτερινές τροπολογίες ανακαλύφθηκαν από τη σημερινή κυβέρνηση. Πρόκειται για μια παλιά κοινοβουλευτική πρακτική, σύμφυτη με τον τρόπο λειτουργίας του αστικού πολιτικού συστήματος. Το νέο στοιχείο είναι η έκταση και η συστηματοποίησή της.

Η κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν περιορίστηκε στο να συνεχίσει μια προβληματική πρακτική των προκατόχων της. Την αναβάθμισε σε βασικό εργαλείο διακυβέρνησης.

Δεν είναι τυχαίο. Όταν η νομοθετική διαδικασία μετατρέπεται σε μηχανισμό εξυπηρέτησης επιχειρηματικών συμφερόντων, όταν κρίσιμες ρυθμίσεις πρέπει να περάσουν χωρίς κοινωνικές αντιδράσεις, όταν απαιτείται η ελαχιστοποίηση της δημοσιότητας και του ελέγχου, τότε η νύχτα αποδεικνύεται ο καλύτερος σύμμαχος της εξουσίας.

Από αυτή την άποψη, τα ευρήματα του ΚΕΦΙΜ δεν αποτελούν απλώς μια στατιστική καταγραφή. Αποτελούν μια ακτινογραφία του τρόπου με τον οποίο αντιλαμβάνεται η κυβέρνηση τη δημοκρατική λειτουργία των θεσμών. Όχι ως διαδικασία δημόσιας λογοδοσίας, αλλά ως τεχνική διεκπεραίωσης προειλημμένων αποφάσεων.

Γιατί η ουσία δεν βρίσκεται μόνο στην ώρα που κατατίθεται μια τροπολογία. Βρίσκεται στο τι επιδιώκει να κρύψει αυτή η ώρα.

Και όταν τρεις στις τέσσερις τροπολογίες εμφανίζονται στη Βουλή μέσα στα μεσάνυχτα, το πρόβλημα δεν είναι απλώς διαδικαστικό. Είναι βαθιά πολιτικό.

Η νύχτα μπορεί να κρύβει πολλά. Όχι όμως και την αλήθεια ότι το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» αποδεικνύεται ολοένα και περισσότερο ένα καθεστώς νομοθέτησης πίσω από κλειστές πόρτες, μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας και ακόμη πιο μακριά από τις ανάγκες της κοινωνικής πλειοψηφίας.