Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Δεν καίγονται μόνο τα δάση – Καίγεται η αλήθεια για τον καπιταλισμό

Ο μαρξισμός είχε από πολύ νωρίς επισημάνει ότι η εμπορευματική και κεφαλαιοκρατική οργάνωση της παραγωγής δεν συνεπάγεται μόνο την εκμετάλλευση της ζωντανής εργασίας. Σημαίνει ταυτόχρονα και τη λεηλασία του φυσικού πλούτου, τη μετατροπή της φύσης σε αντικείμενο κερδοσκοπίας, σε εμπόρευμα προς εκμετάλλευση.

Μέσα από αυτό το πρίσμα γίνεται απολύτως κατανοητό γιατί το αστικό κράτος αποτυγχάνει διαχρονικά να προστατεύσει τον δασικό πλούτο της χώρας. Οι πυρκαγιές που ξεσπούν κάθε καλοκαίρι, με τη βοήθεια των ευνοϊκών καιρικών συνθηκών, δεν αντιμετωπίζονται ως μια εθνική καταστροφή που πρέπει να προληφθεί. Αντίθετα, λειτουργούν ως καταλύτης για τη νέα εμπορευματοποίηση της γης, για την αλλαγή χρήσεων, για την παράδοση πολύτιμων εκτάσεων στις ανάγκες του κεφαλαίου.

Γι’ αυτό και η πρόληψη παραμένει διαχρονικά το μεγάλο θύμα. Δεν πρόκειται για ανικανότητα. Πρόκειται για πολιτική επιλογή.

Το αποτέλεσμα είναι κάθε χρόνο το ίδιο: χιλιάδες καμένα στρέμματα, κατεστραμμένα οικοσυστήματα, περιουσίες και κόποι μιας ζωής να γίνονται στάχτη, άνθρωποι να κινδυνεύουν ή να χάνουν τη ζωή τους, ενώ ο κρατικός μηχανισμός εμφανίζεται μονίμως ανέτοιμος, υποστελεχωμένος και χωρίς τα αναγκαία μέσα.

Και ενώ εξελίσσεται αυτό το διαρκές έγκλημα –γιατί περί συνειδητού εγκλήματος πρόκειται, με ηθικό αυτουργό τον καπιταλισμό και φυσικούς εκτελεστές το πολιτικό προσωπικό που υπηρετεί διαχρονικά την αστική εξουσία– παρακολουθούμε ξανά το ίδιο κακοπαιγμένο έργο. Δηλώσεις συμπάθειας, επικοινωνιακές επισκέψεις στις πληγείσες περιοχές, αλληλομετάθεση ευθυνών και εξαγγελίες που ξεχνιούνται μόλις σβήσουν οι τελευταίες εστίες.

Από το σύνολο του κοινοβουλευτικού πολιτικού σκηνικού, μόνο το ΚΚΕ επιχειρεί να αναδείξει τον πυρήνα του προβλήματος. Όπως σημειώνει στη σημερινή ανακοίνωσή του: «Οι φλόγες στον αστικό ιστό και κοντά σε βιομηχανικές εγκαταστάσεις αποτελούν ομολογία ενοχής του αντιλαϊκού εχθρικού κράτους, της κυβέρνησης και της “κοστολογημένης”, δηλαδή ανύπαρκτης, πρόληψης.»

Ανεξάρτητα από επιμέρους πολιτικές προσεγγίσεις, είναι γεγονός ότι κανένα άλλο κόμμα δεν τολμά να αγγίξει τη ρίζα του προβλήματος: ότι οι καταστροφικές πυρκαγιές δεν είναι απλώς αποτέλεσμα της κλιματικής κρίσης ή της ατομικής αμέλειας, αλλά της συνειδητής υποταγής της προστασίας του περιβάλλοντος στις προτεραιότητες της αγοράς και της κερδοφορίας.

Την ίδια στιγμή, το ελληνικό κράτος βρίσκει δισεκατομμύρια για εξοπλιστικά προγράμματα, αποστολές φρεγατών και στρατιωτικές επιχειρήσεις χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά, προκειμένου να υπηρετηθούν οι γεωπολιτικοί σχεδιασμοί του ΝΑΤΟ και τα συμφέροντα του εφοπλιστικού κεφαλαίου. Όμως όταν πρόκειται για τη θωράκιση της χώρας απέναντι στις πυρκαγιές, για την ενίσχυση του Πυροσβεστικού Σώματος με μόνιμο προσωπικό, σύγχρονο εξοπλισμό, εναέρια μέσα, αντιπυρικές ζώνες και ολοκληρωμένο σχέδιο πρόληψης, τα δημόσια ταμεία… «στερεύουν».

Για άλλη μια φορά αποδεικνύεται ότι μέσα στον καπιταλισμό η ανθρώπινη ζωή, το δάσος και το περιβάλλον έχουν αξία μόνο όταν μπορούν να μετατραπούν σε πηγή κέρδους. Και όταν οι φλόγες σβήσουν, αυτό που θα μείνει πίσω δεν θα είναι μόνο οι στάχτες των δασών, αλλά και η επιβεβαίωση ότι όσο η φύση αντιμετωπίζεται ως εμπόρευμα, κάθε καλοκαίρι θα μετράμε νέες καταστροφές και θα ακούμε τις ίδιες υποκριτικές διαβεβαιώσεις από τους ίδιους υπεύθυνους.

Υστερόγραφο: Μια λεπτομέρεια που ήταν απολύτως αναμενόμενη, αλλά αξίζει να καταγραφεί.

Εδώ και δύο ημέρες η Ομάδα Εθελοντών Δασοπυροσβεστών του Ρουβίκωνα, με τα διασκευασμένα πυροσβεστικά οχήματα που έχει αποκτήσει και συντηρεί η ίδια η συλλογικότητα, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή της μάχης, δίπλα στους πυροσβέστες που επιχειρούν να συγκρατήσουν το πύρινο μέτωπο στη Βοιωτία και στο Πόρτο Γερμενό.

Δεν πρόκειται, φυσικά, να δείτε ούτε ένα δευτερόλεπτο τηλεοπτικού χρόνου ούτε μια αράδα στα μεγάλα ειδησεογραφικά μέσα. Γιατί μια τέτοια είδηση δεν ταιριάζει στο αφήγημά τους. Θα χαλούσε την εικόνα που επί χρόνια κατασκευάζουν, παρουσιάζοντας τον Ρουβίκωνα αποκλειστικά μέσα από το πρίσμα της καταστολής και της συκοφάντησης.

Ούτε θα ακούσετε τους διάφορους τηλεοπτικούς και διαδικτυακούς «αστέρες» της δημοσιολογίας να αναγνωρίζουν ότι, την ώρα που εκείνοι εκτοξεύουν χολή από την ασφάλεια των κλιματιζόμενων στούντιο και γραφείων τους, κάποιοι άλλοι βρίσκονται μέσα στον καπνό, στις φλόγες και στον πραγματικό κίνδυνο, προσφέροντας εθελοντικά τις δυνάμεις τους στην πυρόσβεση.

Η αλληλεγγύη, η συλλογική δράση και η ανιδιοτελής προσφορά δεν πουλάνε όταν διαψεύδουν τα στερεότυπα που με τόση επιμέλεια καλλιεργεί η κυρίαρχη προπαγάνδα.