Η εικόνα του ευρωβουλευτή Φειδία Παναγιώτου να εμφανίζεται με λευκό σορτσάκι και αθλητική κάλτσα στις πρώτες σειρές επίσημης εκδήλωσης μνήμης, ανάμεσα σε «κουστουμαρισμένους» εκπροσώπους του πολιτικού προσωπικού, έκανε τον γύρο του διαδικτύου.

Και φυσικά, άρχισε η γνωστή συζήτηση.

Οι θιασώτες του αστικού σαβουάρ βιβρ μίλησαν για «έλλειψη σεβασμού», για «πρωτόκολλο», για «απαράδεκτη εμφάνιση». Οι επικριτές του Φειδία βρήκαν ακόμη μία αφορμή για να τον χλευάσουν, ενώ οι υποστηρικτές του πανηγύρισαν για ακόμη μία «αντισυμβατική» εμφάνιση.

Όμως το ζήτημα δεν είναι το σορτσάκι.

Το πραγματικά ενδιαφέρον βρίσκεται σε αυτό που συμβολίζει.

Γιατί ο Φειδίας Παναγιώτου δεν αποτελεί κάποιο εξωτικό σώμα που εισέβαλε από το πουθενά στην πολιτική σκηνή για να «ξεφτιλίσει το σύστημα».

Είναι γέννημα και, κατά μία έννοια, το τελειότερο προϊόν του.

Είναι το αποτέλεσμα μιας εποχής όπου η πολιτική απογυμνώθηκε από ιδέες, κοινωνικές αναφορές, συλλογικά οράματα και ταξικές αντιθέσεις και μετατράπηκε σε προϊόν κατανάλωσης.

Μια εποχή όπου το πολιτικό επιχείρημα αντικαταστάθηκε από το σύνθημα, το πρόγραμμα από το επικοινωνιακό εύρημα, η συλλογική δράση από το προσωπικό brand και η πολιτική στράτευση από το κυνήγι των views.

Σε αυτόν τον κόσμο, ο πολιτικός δεν χρειάζεται πλέον να πείσει. Χρειάζεται να γίνει viral. Δεν χρειάζεται να οργανώσει ανθρώπους. Χρειάζεται followers. Δεν χρειάζεται να οικοδομήσει κοινωνικό ρεύμα. Χρειάζεται engagement.

Και ο Φειδίας είναι ακριβώς αυτό το πολιτικό προϊόν της εποχής των influencers.

Το πραγματικό σκάνδαλο δεν είναι το σορτσάκι

Υπάρχει όμως κάτι πολύ πιο αποκαλυπτικό στη συγκεκριμένη εικόνα.

Δεν είναι το λευκό σορτσάκι. Είναι όλοι εκείνοι που κάθονται δίπλα του και το αποδέχονται ως απολύτως φυσιολογικό.

Εκεί βρίσκεται ίσως η μεγαλύτερη πολιτική ειρωνεία.

Το παλιό πολιτικό προσωπικό, που υποτίθεται ότι εκπροσωπεί τη σοβαρότητα, τους θεσμούς και την πολιτική παράδοση, παρακολουθεί αμήχανα τη μετατροπή της δημόσιας ζωής σε ένα ατελείωτο reality show.

Και δεν αντιδρά. Γιατί φοβάται. Φοβάται τους αλγόριθμους. Φοβάται μήπως χαρακτηριστεί «παλιό». Φοβάται μήπως χάσει την επαφή με το «νεανικό κοινό». Φοβάται μήπως ένας TikToker έχει περισσότερη επιρροή από έναν υπουργό.

Και έτσι, αντί να συγκρουστεί με το φαινόμενο, προσπαθεί να το μιμηθεί.

Οι γραβάτες παραμένουν, αλλά από κάτω κρύβεται η ίδια αγωνία:

Πώς θα γίνουμε κι εμείς viral;

Όταν η ιστορία γίνεται ντεκόρ

Και υπάρχει κάτι ακόμη πιο σοβαρό.

Η συγκεκριμένη εμφάνιση έγινε σε εκδήλωση μνήμης για τους Τάσο Ισαάκ και Σολωμό Σολωμού.

Εδώ πλέον δεν μιλάμε απλώς για dress code. Μιλάμε για τη βαθύτερη παθογένεια της εποχής μας: την εμπορευματοποίηση της μνήμης και την αποπολιτικοποίηση της Ιστορίας.

Οι αγώνες, οι νεκροί, οι θυσίες, οι συλλογικές μνήμες, ακόμη και τα πιο φορτισμένα σύμβολα ενός λαού, μπορούν πλέον να μετατραπούν σε φόντο για ένα story. Σε περιεχόμενο για TikTok. Σε μερικά δευτερόλεπτα ψηφιακής δημοσιότητας. Σε ένα ακόμη επεισόδιο του ατελείωτου lifestyle.

Η Ιστορία παύει να είναι μνήμη και γίνεται content.

Οι νεκροί μετατρέπονται σε σκηνικό. Οι αγώνες σε background. Και η πολιτική σε προσωπική προβολή.

Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα.

Η «αντισυστημικότητα» που λατρεύει το σύστημα

Ο Φειδίας παρουσιάζεται συχνά ως ο άνθρωπος που «τα βάζει με το σύστημα».

Αλλά ας κάνουμε μια απλή ερώτηση: Τι ακριβώς απειλεί το σύστημα; Ένα σορτσάκι; Μια προκλητική εμφάνιση; Ένα βίντεο στο TikTok; Ένα viral στιγμιότυπο;

Όχι.

Το σύστημα δεν φοβάται καθόλου αυτά τα πράγματα.

Τα λατρεύει.

Γιατί η lifestyle «αντισυστημικότητα» είναι η ασφαλέστερη μορφή αντισυστημικότητας που θα μπορούσε να ζητήσει ένας καπιταλισμός σε κρίση.

Μπορείς να κοροϊδεύεις τους πολιτικούς. Μπορείς να φοράς ό,τι θέλεις. Μπορείς να λες ότι «δεν είσαι σαν τους άλλους». Μπορείς να συγκεντρώνεις εκατομμύρια views. Μπορείς να εμφανίζεσαι ως επαναστάτης.

Αρκεί να μη θίξεις τις πραγματικές σχέσεις εξουσίας. Αρκεί να μη μιλήσεις για την εκμετάλλευση. Να μη μιλήσεις για την ιδιοκτησία. Να μη μιλήσεις για την ταξική ανισότητα. Να μη μιλήσεις για την εργοδοτική αυθαιρεσία. Να μη μιλήσεις για την εμπορευματοποίηση της ζωής.

Εκεί τελειώνει η «επανάσταση».

Γιατί εκεί αρχίζει η πραγματική πολιτική.

Η μεταπολιτική είναι η αποπολιτικοποίηση της κοινωνίας

Αυτό είναι το βαθύτερο νόημα της λεγόμενης μεταπολιτικής.

Μια κοινωνία χωρίς συλλογικά υποκείμενα. Χωρίς τάξεις. Χωρίς οργανωμένη διεκδίκηση. Χωρίς ιδεολογικές συγκρούσεις. Χωρίς πολιτικά σχέδια για το μέλλον.

Μόνο πρόσωπα.

Brands.

Influencers.

Likes.

Views.

Και ένα ατελείωτο ψηφιακό θέαμα που μετατρέπει ακόμη και τη λαϊκή οργή σε ψυχαγωγία.

Κι εδώ ακριβώς βρίσκεται η χρησιμότητα τέτοιων φαινομένων για το σύστημα.

Η οργή απορροφάται. Η αγανάκτηση γίνεται meme. Η αμφισβήτηση γίνεται TikTok. Η πολιτική διαμαρτυρία γίνεται τηλεοπτικό πάνελ. Και η κοινωνική σύγκρουση αντικαθίσταται από έναν καβγά για το αν κάποιος φόρεσε σορτσάκι.

1. Η πραγματική ρήξη βρίσκεται αλλού

Ας μην έχουμε αυταπάτες.

Η πραγματική αμφισβήτηση της εξουσίας δεν βρίσκεται στα social media. Δεν βρίσκεται στο lifestyle. Δεν βρίσκεται στην αυτοπροβολή. Δεν βρίσκεται σε έναν ακόμη «αντισυμβατικό» influencer που αποφάσισε να παίξει τον ρόλο του πολιτικού.

Βρίσκεται εκεί όπου οι άνθρωποι σταματούν να είναι θεατές και γίνονται συλλογικά υποκείμενα.

Στους χώρους δουλειάς. Στα εργοστάσια. Στα σχολεία και στα πανεπιστήμια. Στις γειτονιές. Στους δρόμους. Εκεί όπου οι εργαζόμενοι οργανώνονται και διεκδικούν. Εκεί όπου οι άνθρωποι αντιστέκονται στις απολύσεις, στην ακρίβεια, στην καταστολή, στην ιδιωτικοποίηση, στην κοινωνική λεηλασία.

Εκεί αρχίζει η πραγματική σύγκρουση με το σύστημα.

Όχι μπροστά στην κάμερα ενός κινητού. Αλλά απέναντι στην πραγματική εξουσία. Γι’ αυτό και το πρόβλημα δεν είναι το σορτσάκι του Φειδία. Το πρόβλημα είναι μια κοινωνία που έμαθε να θεωρεί πολιτική την εικόνα και επανάσταση την προβολή.

Και ίσως το πιο χαρακτηριστικό σύμπτωμα της παρακμής να είναι ακριβώς αυτό: Ένα πολιτικό σύστημα που κάποτε φοβόταν την οργανωμένη εργατική τάξη και σήμερα φοβάται περισσότερο μήπως χάσει followers..

Το σορτσάκι δεν είναι η παρακμή. Είναι απλώς η πιο εύγλωττη εικόνα της

Β.