Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Η εικόνα που κάνει τις τελευταίες ώρες τον γύρο του διαδικτύου προκαλεί σφίξιμο στο στομάχι, αλλά κυρίως ταξική οργή.

Ένας πάνοπλος Γάλλος μπάτσος, εξοπλισμένος με τη σύγχρονη πανοπλία της κρατικής βίας, εφαρμόζει μια σκληρή λαβή σε μια 15χρονη μαθήτρια. Το βλέμμα του, ψυχρό και αποστασιοποιημένο, δεν προδίδει τον παραμικρό δισταγμό. Απέναντί του δεν έχει έναν επικίνδυνο κακοποιό· έχει ένα παιδί, μια μαθήτρια που θα μπορούσε να είναι η κόρη ή η μικρή του αδελφή.

Το ερώτημα που αναδύεται αβίαστα μέσα από αυτή την αποτρόπαιη καταγραφή δεν είναι απλώς τεχνικό ή επιχειρησιακό. Είναι βαθιά κοινωνικό και υπαρξιακό: Πώς αποκτούν αυτή την ψυχοσύνθεση οι άνθρωποι που υπηρετούν στους μηχανισμούς καταστολής σε όλα τα μήκη  και πλάτη του κόσμου;

Η απάντηση δεν βρίσκεται σε κάποια υποτιθέμενη «προσωπική κακία» ή στον «υπερβάλλοντα ζήλο» του συγκεκριμένου ενστόλου. Η μαρξιστική-λενινιστική θεωρία έχει αποκαλύψει προ πολλού τον ρόλο αυτών των μηχανισμών. Όπως απέδειξε ο Φρίντριχ Ένγκελς και επεξεργάστηκε ο Λένιν στο μνημειώδες έργο του Κράτος και Επανάσταση το αστικό κράτος δεν είναι ένας ουδέτερος διαιτητής, αλλά ένα όργανο ταξικής κυριαρχίας και καταπίεσης. 

«Το Κράτος με τους μηχανισμούς του (Σώματα Ασφαλείας, Αστυνομία πόλεων, κλπ.) είναι ένα όργανο στα χέρια της άρχουσας τάξης, που σκοπός του είναι να καταπολεμήσει την αντίσταση αυτών που είναι αντίθετοι σε αυτήν την τάξη», τόνιζε ο .Ι. Β. Στάλιν. Ετσι, λοιπόν, η βιομηχανική παραγωγή αυτής της απάνθρωπης ψυχοσύνθεσης αποτελεί δομικό στοιχείο της εκπαίδευσής των μπάτσων, προκειμένου να φέρουν σε πέρας αυτή ακριβώς την αποστολή: Κι εδώ θα σας παραπέμψουμε σε ένα περασμένο άρθρο που το τιτλοφορούσαμε: “Σχολή Αξιωματικών της ΕΛ.ΑΣ: «Φυσικά είμαστε φασίστες. Υπάρχει κανένα πρόβλημα;»”

Ας γίνουμε ποιο συγκεκριμένοι:

• Η κατασκευή του «Εσωτερικού Εχθρού»: Για να λειτουργήσει ο ένστολος ως γρανάζι του Κατασταλτικού Μηχανισμού, πρέπει πρώτα να υποστεί μια βαθιά ιδεολογική αλλοτρίωση. Οι μαθητές που διεκδικούν καλύτερα σχολεία, οι εργάτες που απεργούν, οι νέοι που διαδηλώνουν, παύουν στα μάτια του μπάτσου να είναι κομμάτι της κοινωνίας. Μετατρέπονται σε «απειλή για τη δημόσια τάξη», σε έναν εχθρό που πρέπει να εξουδετερωθεί.

• Η απεμπόληση της ατομικής ηθικής ευθύνης: Η ιεραρχία και η τυφλή υπακοή λειτουργούν ως άλλοθι συνείδησης. Το σύστημα τους θωρακίζει με μια θεσμική ασυλία που, όπως σημείωνε ο Λένιν, δίνει ακόμα και στον πιο «τιποτένιο αστυνομικό» μια τεχνητή εξουσία που πηγάζει από τη συστηματική βία του κράτους.

• Η αποξένωση από την τάξη τους: Αν και οι περισσότεροι προέρχονται από λαϊκά στρώματα, (αυτό ήταν και το “επιχείρημα” του ΚΚΕ όταν ψήφιζε το μπόνους των 600 ευρώ για τους μπάτσους, μια απόφαση που μετά την λαϊκή κατακραυγή αναθεώρησε), η ένταξή τους στον κατασταλτικό μηχανισμό τούς αποκόβει από την τάξη τους. Και μιας και μιλήσαμε για να το ΚΚΕ να κάνουμε μια παρένθεση. Μας γράφει ο Ν. Μπογιόπουλος που εκφράζει απόλυτα την γραμμή του Περισσού σε άρθρο του που αναφερόταν στην εμπλοκή μπάτσων στην δολοφονία του Ζακ Κωστόπουλου “Και προφανώς δεν είναι όλοι οι αστυνομικοί έτσι. Και φυσικά δεν είναι όλοι ίδιοι. Και βεβαίως αντίξοες οι συνθήκες που δουλεύουν κοκ”.

Κατ’ αρχήν ο μπάτσος δεν είναι οποιοσδήποτε επαγγελματίας. Είναι μέλος ενός κατασταλτικού μηχανισμού, απ΄ τους πυλώνες του αστικού συστήματος. Γενικότερα αν προσεγγίσει κανείς το ζήτημα, δεν θα συναντήσει κανέναν από τους θεωρητικούς του μ/λ να κάνει αναφορά ότι στον καπιταλισμό υπάρχουν καλοί και κακοί μπάτσοι, τίμιοι και άτιμοι δικαστές, έντιμοι και ανέντιμοι πολιτικοί, αξιοπρεπείς και “μαύροι” καραβανάδες, χριστέμποροι και φιλάνθρωποι παπάδες..
Ολοι αυτοί ανήκουν σε μηχανισμούς που αποτελούν ουσιαστικά στηρίγματα του εκμεταλλευτικού συστήματος. Ολα τα άλλα είναι ρεφορμιστικές παπαριές. (Προφανώς και ιστορικά υπήρξαν φωτεινές εξαιρέσεις. Ακόμα και στην κατοχή υπήρξαν μπάτσοι που ίδρυσαν το ΕΑΜ της Αστυνομίας Πόλεων,και ο καραβανάς Σαράφης υπηρέτησε τον ΕΛΑΣ.  Ολος όμως ο κορμός της Χωροφυλακής, -πιθανόν να υπήρξαν κάποιες ελάχιστες εξαιρέσεις για να επιβεβαιώνουν τον κανόνα. – τάχτηκε στο πλευρό του κατακτητή και αρκετοί απ’ αυτούς διέπρεψαν σαν βασανιστές στην Ειδική Ασφάλεια, ενώ σχεδόν όλοι οι αξιωματικοί του στρατού στελέχωσαν τα δοσιλογικά τάγματα ασφαλείας)

Και επανερχόμαστε στην αρχική ανατριχιαστική φωτογραφία  Για να μπορέσει ένας άνθρωπος να σφίξει τον λαιμό ενός 15χρονου παιδιού, (για να μην μιλήσουμε για τα εγκλήματα των ντόπιων μπάτσων) πρέπει πρώτα να έχει καταπνίξει μέσα του κάθε ίχνος ενσυναίσθησης, μετατρεπόμενος σε πραιτοριανό των συμφερόντων της άρχουσας τάξης.

Η μοναδική “προσφορά” των ένστολων πραιτοριανών του συστήματος είναι η καταλυτική συνεισφορά τους προς το κράτος και την εργοδοσία για να ληστεύουν την υπεραξία από τον κόσμο της εργασίας. Είναι ολόσωστο, λοιπόν, το αναρχικό σύνθημα: “Οι μπάτσοι δεν είναι παιδιά των εργατών / είναι τα σκυλιά των αφεντικών”.

Η εικόνα που μας έρχεται από την Γαλλία δεν αποτελεί παρέκκλιση. Όπως μας δίδαξε ο Λουί Αλτουσέρ, όταν οι «Ιδεολογικοί Μηχανισμοί» (το σχολείο, τα κυρίαρχα ΜΜΕ) αποτυγχάνουν να συγκρατήσουν την κοινωνική οργή και να αποσπάσουν τη συναίνεση της νεολαίας, το αστικό κράτος δείχνει το πραγματικό, γυμνό του πρόσωπο: επιστρατεύει τη φυσική βία των Κατασταλτικών Μηχανισμών.

Η ιστορική πείρα της Παρισινής Κομούνας μας έδειξε ότι η εργατική τάξη δεν μπορεί απλώς να χρησιμοποιήσει την έτοιμη κρατική μηχανή της μπουρζουαζίας. Η αστυνομία, ως αυτόνομος, γραφειοκρατικός και κατασταλτικός μηχανισμός πάνω από την κοινωνία, υπάρχει μόνο για να διαιωνίζει την υποδούλωση των πολλών στους λίγους.

Οι μηχανισμοί αυτοί δεν έχουν πατρίδα· είτε στη Γαλλία, είτε στην Ελλάδα, η ψυχοσύνθεση και η πρακτική τους παραμένουν ίδιες, γιατί ίδιος είναι και ο σκοπός τους: η τρομοκράτηση της κοινωνίας και η καθυπόταξη της νεολαίας που αρνείται να σκύψει το κεφάλι.

Απέναντι στην κρατική αποκτήνωση και την ωμή καταστολή, η απάντηση του κινήματος δεν μπορεί να είναι η υποταγή, η αναμονή και η επίκληση της αστικής νομιμότητας. Είναι η ταξική αλληλεγγύη, η οργάνωση, η ανυπακοή, η αποκάλυψη της κρατικής βίας και η έμπρακτη αντίσταση.

Γιατί ας το πούμε καθαρά: η αστική νομιμότητα δεν είναι ουδέτερο έδαφος. Είναι το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο η εξουσία κατοχυρώνει την κυριαρχία της και διατηρεί τα προνόμια της άρχουσας τάξης. Και όταν αυτή η νομιμότητα γίνεται ασπίδα για την κρατική καταστολή, δεν μπορεί να μετατρέπεται σε ευαγγέλιο του επαναστατικού κινήματος.

Αυτό είναι ίσως και ένα από τα βασικά διδάγματα όσων συμβαίνουν αυτές τις μέρες στη Γαλλία. Μέσα από τις αντιφάσεις, την ανοργανωσιά και τις εκρήξεις μιας νεολαίας που αρνείται να σκύψει το κεφάλι, η κοινωνική οργή πέρασε τα όρια που είχε θέσει η εξουσία. Χιλιάδες συλλήψεις, δεκάδες και εκατοντάδες τραυματισμένοι διαδηλωτές, αλλά και σοβαρές συγκρούσεις με τις δυνάμεις καταστολής. Σύμβολα της εξουσίας μπήκαν στο στόχαστρο και εκατοντάδες αστυνομικοί βρέθηκαν τραυματισμένοι.

Δεν πρόκειται να εξιδανικεύσουμε ούτε να μυθοποιήσουμε την αυθόρμητη εξέγερση. Όμως δεν έχουμε και κανέναν λόγο να τρομοκρατούμαστε από την ίδια τη σύγκρουση. Η ιστορία του εργατικού και επαναστατικού κινήματος δεν γράφτηκε ποτέ από εκείνους που περίμεναν την άδεια της εξουσίας για να αντισταθούν.

Το ζητούμενο είναι η οργή να αποκτήσει συνείδηση, η αντίσταση οργάνωση και η κοινωνική αγανάκτηση ταξικό προσανατολισμό.

Γιατί απέναντι σε ένα καπιταλιστικό κράτος -είτε αυτό λέγετε Γαλλία είτε Ελλάδα- που δεν διστάζει να χτυπά, να συλλαμβάνει και να τραυματίζει, το επαναστατικό κίνημα δεν μπορεί να ζητά απλώς περισσότερο χώρο μέσα στην αστική νομιμότητα. Οφείλει να διεκδικήσει την ανατροπή των ίδιων των σχέσεων εξουσίας που γεννούν την καταστολή.

Και αυτό δεν θα το κάνει κανείς για λογαριασμό μας. Θα το κάνει η οργανωμένη, ταξικά συνειδητή και αλληλέγγυα δράση των ίδιων των από κάτω.