Του Γιώργη Γιαννακέλλη

Το αντισυστημικό παραμύθι της ακροδεξιάς ελίτ και του τραμπισμού ξεφτίζει για ακόμη μια φορά, αποκαλύπτοντας το πραγματικό του πρόσωπο. Πίσω από τις εθνικιστικές κορώνες, τις δημαγωγικές αναφορές στον «ξεχασμένο λαό» και τις υποσχέσεις για σύγκρουση με το κατεστημένο, αποκαλύπτεται ένας κόσμος προνομίων, επιχειρηματικών διασυνδέσεων και στενών σχέσεων με το μεγάλο κεφάλαιο.

Αυτή τη φορά, το υλικό έρχεται από την Wall Street Journal, η οποία δημοσιοποίησε ηχητικό ντοκουμέντο από το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, τον Γενάρη του 2026. Στο επίκεντρο βρίσκεται η Κίμπερλι Γκιλφόιλ, πρέσβειρα των ΗΠΑ στην Αθήνα και πρόσωπο του στενού περιβάλλοντος Τραμπ.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η Γκιλφόιλ περιγράφει τις πολυτελείς μετακινήσεις και διαμονές της, αναφερόμενη σε Έλληνες επιχειρηματίες που φέρονται να κάλυψαν σχετικά έξοδα. Ανάμεσά τους, ο Αλέξανδρος Εξάρχου, επικεφαλής του ομίλου Aktor, και ο εφοπλιστής Νικόλας Τσάκος. Η ηχογράφηση καταγράφει επίσης τις προσπάθειές της να εξασφαλίσει πρόσβαση σε κλειστές εκδηλώσεις υψηλού επιπέδου, μεταξύ άλλων σε δείπνο προς τιμήν του Έρικ Τραμπ.

Η ίδια η Γκιλφόιλ φέρεται, μάλιστα, να αναφέρεται στην προώθηση επιχειρηματικών συμφερόντων του Εξάρχου στο εξωτερικό. (για την ψυχή της μάνας της λέτε;). 

Ως γνωστό η οικονομική ολιγαρχία δεν έχει πατρίδα. Έχει συμφέροντα, διασυνδέσεις και πρόθυμους μεσάζοντες. Στον πραγματικό κόσμο της εξουσίας, οι εκπρόσωποι του τραμπικού στρατοπέδου συναντούν τους επιχειρηματικούς ομίλους, τους εφοπλιστές και τους μεγιστάνες σε πολυτελή ξενοδοχεία, ιδιωτικά αεροσκάφη και κλειστές δεξιώσεις. Δεν κάνει δηλαδή κάτι ιδιαίτερο η Αμερικανίδα πρέσβης στην Ελλάδα.

Για την τάξη μας, η αστική πολιτική εξουσία εμφανίζεται συνήθως ως φορολογία, ακρίβεια, εργασιακή ανασφάλεια και απαιτήσεις για νέες θυσίες. Για τους οικονομικά ισχυρούς, αντίθετα, αποτελεί πλεονέκτημα πολύτιμο στις επιχειρηματικές τους επιδιώξεις. Κι αυτό ισχύει διαχρονικά και σε όλα τα καπιταλιστικά κράτη.

Στην ντόπια πολιτική σκηνή έχουμε άπειρα παραδείγματα πολιτικών που συμπεριφέρονται σαν κανονικοί υπάλληλοι της πλουτοκρατίας. Από τον Αριστείδη Αλαφούζο, που σε ένορκη κατάθεσή του αναφέρθηκε σε χρηματοδοτήσεις προς τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη, μέχρι τον πρώην υπουργό Ναυτιλίας Αριστοτέλη Παυλίδη, γύρω από το όνομα του οποίου ξέσπασε η γνωστή υπόθεση με τις καταγγελίες για οικονομικές συναλλαγές, και τον πρώην υπουργό της Ν.Δ. Γιάννη Μιχελάκη, που κατηγορήθηκε για την υπόθεση χρηματισμού του από τον επιχειρηματία Αναστάσιο Πάλλη, προκειμένου να καταθέτει κοινοβουλευτικές ερωτήσεις. Διαφορετικές υποθέσεις, διαφορετικά πρόσωπα, αλλά ένα κοινό νήμα: Οτι η πολιτική εξουσία και τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα είναι δεμένα όπως το νύχι με το κρέας.  Ετσι είναι η φύση της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας, όπως ονομάζουν εύηχα την αστική δικτατορία.  (Κι αυτά που έχουν αποκαλυφθεί με προσωπικές συναλλαγές πολιτικής και οικονομικής εξουσίας, είναι σταγόνα στον ωκεανό).

Και φυσικά, η πολιτική εξάρτηση από το μεγάλο κεφάλαιο δεν περιορίζεται στους δεξιούς πολιτικάντηδες. Οι παλιότεροι θυμούνται τον Στέφανο Τζουμάκα να μιλά για «βουλευτές υπαλλήλους βιομηχάνων» και τη Βάσω Παπανδρέου να δηλώνει ότι δεν μπορούσε να βρίσκεται στο ίδιο κόμμα με ανθρώπους που πλούτισαν από την παραμονή τους στην εξουσία.

Ας μην κοροϊδευόμαστε, λοιπόν. Η διαπλοκή πολιτικής και οικονομικής εξουσίας δεν είναι κάποια περιστασιακή «παραφωνία» του συστήματος, ούτε αποκλειστικό προνόμιο ενός κόμματος. Η υπόθεση Siemens αποκάλυψε ένα εκτεταμένο δίκτυο παράνομων πληρωμών και σχέσεων με πολιτικά πρόσωπα, ενώ η συζήτηση για τη χρηματοδότηση των κομμάτων από ισχυρούς επιχειρηματικούς παράγοντες επανέρχεται διαρκώς. Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσονται και οι δημόσιες αναφορές του Βαρδή Βαρδινογιάννη για χρηματοδότηση πολιτικών κομμάτων, καθώς και όσα έγραφε ο Κώστας Σημίτης το 1993 στην «Κοινοβουλευτική Επιθεώρηση» για επιχειρηματίες που χρηματοδοτούσαν διαφορετικά κόμματα, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τις επιδιώξεις του..

Ούτε ξεχνάμε ότι ο Νίκος Κωνσταντόπουλος, πρώην πρόεδρος του Συνασπισμού, είχε εργαστεί ως νομικός σύμβουλος σε επιχειρηματικά και εκδοτικά συμφέροντα. Γιατί το ζήτημα δεν είναι απλώς ποιος χρηματοδοτεί ποιον, αλλά ποια συμφέροντα διαπλέκονται, ποιοι αποκτούν πρόσβαση στην πολιτική εξουσία και ποιοι τελικά πληρώνουν το τίμημα.

Αυτή είναι η ταξική διάσταση της υπόθεσης και σ’ αυτήν πρέπει να επικεντρωθούμε. Η συμπεριφορά της Αμερικανίδας πρέσβειρας, όπως περιγράφεται στα δημοσιεύματα, δεν μπορεί να εξεταστεί αποκομμένη από τον κόσμο των επιχειρηματικών συμφερόντων και των πολιτικών διασυνδέσεων. Το ίδιο το σύστημα της εξουσίας γεννά και αναπαράγει αυτές τις σχέσεις.

Αυτό είναι το καπιταλιστικό παιχνίδι: οι σημαίες και τα συνθήματα αλλάζουν, οι πρωταγωνιστές εναλλάσσονται, αλλά η εξουσία του χρήματος παραμένει.