H κρατική μηχανή ποτέ δεν υπήρξε ουδέτερος θεσμός και η λεγόμενη ισοπολιτεία ακούγεται σαν ανέκδοτο.

Από τη μία πλευρά, βλέπουμε έναν αστυνομικό και δικαστικό μηχανισμό με εντυπωσιακά αντανακλαστικά και εξαντλητική αυστηρότητα. Έναν μηχανισμό ικανό να εντοπίζει ένα μερικό δακτυλικό αποτύπωμα πάνω σε μια πλαστική σακούλα -ένα κινητό αντικείμενο που μπορεί να βρεθεί οπουδήποτε- και να κρατά τον Νίκο Ρωμανό προφυλακισμένο για 17 ολόκληρους μήνες, μέχρι το δικαστήριο να τον κρίνει ομόφωνα αθώο. Τον ίδιο μηχανισμό που προφυλάκισε μια 46χρονη για την υπόθεση της Μαρφίν με βασικό στοιχείο μια φωτογραφία 16 ετών, όπου διακρίνεται απλώς μια ξανθιά πλεξούδα κάτω από μια κουκούλα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, το τεκμήριο της αθωότητας, είναι ανύπαρκτομπροστά στην ανάγκη μιας γρήγορης, παραδειγματικής τιμωρίας, με την προσωρινή κράτηση να λειτουργεί στην πράξη ως προκαταβολική ποινή.

Από την άλλη πλευρά, ο ίδιος κρατικός μηχανισμός εμφανίζεται ξαφνικά τυφλός, αργός και ανήμπορος όταν πρόκειται για τη διασπάθιση του δημοσίου χρήματος και τις «μαϊμού» επιδοτήσεις. Σύμφωνα με όσα κατήγγειλε ο πρόεδρος των Γεωτεχνικών Δημοσίου, Νίκος Κακαβάς, στους ελέγχους για τη βιολογική κτηνοτροφία αποκαλύφθηκαν περιπτώσεις που προκαλούν ίλιγγο.

Κτηνοτρόφος στα Τρίκαλα δήλωνε 600 ανύπαρκτα βιολογικά μοσχάρια και εισέπραττε 360.000 ευρώ τον χρόνο, άλλοι δήλωναν 175 ή 92 ζώα και οι ελεγκτές βρήκαν μηδέν, ενώ τρία συγγενικά πρόσωπα που δήλωναν συνολικά 1.500 ζώα δεν εμφανίστηκαν καν στον έλεγχο.

Εδώ δεν χρειάζονταν ειδικά εργαστήρια εγκληματολογίας ούτε ανάλυση DNA. Ένας απλός επιτόπιος έλεγχος αρκούσε για να διαπιστωθεί ότι τα κοπάδια υπήρχαν μόνο στα χαρτιά. Κι όμως, επί χρόνια τα χρήματα εκταμιεύονταν κανονικά, χωρίς κανείς να αντιληφθεί το παραμικρό.

Η αντίθεση είναι κραυγαλέα και γεννά εύλογα ερωτήματα. Πώς γίνεται ένα κράτος να επιδεικνύει τέτοια τεχνολογική και επιχειρησιακή επάρκεια για να στείλει ανθρώπους στη φυλακή με αμφισβητούμενα ενδείγματα, αλλά να αδυνατεί να μετρήσει τα ζώα σε έναν στάβλο πριν υπογράψει επιταγές εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ;

Η απάντηση δεν βρίσκεται στην τεχνική αδυναμία, αλλά στην πολιτική στόχευση. Όταν απέναντι στον μηχανισμό βρίσκονται πρόσωπα με πολιτική ή κοινωνική δράση, η αυστηρότητα εξαντλείται στο έπακρο και η αμφιβολία ερμηνεύεται εις βάρος του κατηγορουμένου. Αντίθετα, όταν το πρόβλημα αφορά κυκλώματα επιδοτήσεων και κακοδιαχείριση πόρων, οι έλεγχοι χαλαρώνουν και οι ευθύνες χάνονται στη γραφειοκρατία.

Μια δικαιοσύνη όμως που λειτουργεί με δύο μέτρα και δύο σταθμά παύει να πείθει. Γιατί το κράτος δικαίου δεν κρίνεται από το πόσο εύκολα ανοίγει τις πόρτες των φυλακών για όσους στοχοποιούνται, αλλά από το αν εφαρμόζει τον νόμο με την ίδια συνέπεια, διαφάνεια και δικαιοσύνη απέναντι σε όλους.