Σύνταγμα και δημοκρατία την εποχή των μνημονίων 2010-2014 (ΜΕΡΟΣ ΙΙ)

222Β. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΚΑΙ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

1. ΣΥΝΤΑΓΜΑ, ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΗ ΕΞΟΥΣΙΑ

Ι. Ο περιορισμός της εθνικής κυριαρχίας και η επιβολή ξένου δικαίου

Είναι φανερό ότι η έκρηξη της -υποβόσκουσας για χρόνια- οικονομικής κρίσης το 2009 οδήγησε σε σειρά αρνητικών μεταβολών που αφορούν τα δημοκρατικά δικαιώματα μεγάλων μαζών του ελληνικού λαού, τα δικαιώματα των εργαζομένων, μεταβολές που επηρέασαν σε πολύ αρνητικό βαθμό το βιοτικό επίπεδο μικρομεσαίων και κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων.
Ποιο συγκεκριμένα μπορούμε να διακρίνουμε μια σειρά από μεταβολές που χαρακτήρισαν την συγκεκριμένη περίοδο αλλά που αποτελούν και διαχρονικά γνωρίσματα που παρουσιάζονται ιστορικά σε περιόδους οικονομικής κρίσης.

Οι ποιοτικές αυτές μεταβολές όπως φαίνεται και από τα πολιτικά γεγονότα που διαδραματίστηκαν αυτή την περίοδο και που περιγράφηκαν παραπάνω σχετίζονται άμεσα με τον χαρακτήρα της καπιταλιστικής ανάπτυξης της Ελλάδας που παρουσιάζει έντονα το φαινόμενο της εξάρτησης της από ισχυρές οικονομικά χώρες (Η.Π.Α., Γερμανία, Γαλλία, κ.α.), υπερεθνικές ενώσεις –κρατικού χαρακτήρα (Ε.Ε.), ενώσεις πιστωτών (ΔΝΤ, IIF) και συνολικά οργανισμούς και οικονομικά κέντρα που αποτελούν εκφράσεις τις οργανώσεις ενός καπιταλιστικού τρόπου παραγωγής με παγκοσμιοποιημένα και μονοπωλιακά χαρακτηριστικά (ΟΟΣΑ, Παγκόσμια Τράπεζα, μεγάλα χρηματοπιστωτικά κέντρα, διεθνείς οίκοι αξιολόγησης).
Η εξάρτηση της Ελλάδας απέναντι σε τέτοιους διεθνείς παράγοντες έχει μάλιστα ένα διαχρονικό χαρακτήρα που ξεκινά ήδη από την σύσταση του ίδιου του ελληνικού κράτους και που δεν θα εξετάσουμε σε αυτή την εργασία.

Η υπογραφή της Συνθήκης Λειτουργίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (και στην συγκεκριμένη περίπτωση τα άρθρα 126 παρ.9 και το 136) που συμπεριλαμβανετο ως ένα από τα δύο κείμενα της Συνθήκης της Λισσαβόνας (που αποτελεί όπως είδαμε εξέλιξη της αρχικής Συνθήκης του Μάαστριχτ) που προβλέπει την επιβολή αυστηρής δημοσιονομικής εποπτείας για τα κράτη-μέλη της Ευρωζώνης εκχώρησε το δικαίωμα ανάμειξης, ελέγχου και λήψης αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση και τα όργανα της αποδυναμώνοντας την λαϊκή βούληση μέσω της εξασθένησης της δύναμης του ελληνικού κοινοβουλίου.

Μια πρώτη μεταβολή που σχετίζεται με τον εξαρτημένο χαρακτήρα της ελληνικής οικονομίας έχει να κάνει με τον περιορισμό της εθνικής κυριαρχίας στην περίοδο μεταξύ του 2009 και 2014. Οι δανειακές συμβάσεις που συμφώνησαν οι ελληνικές κυβερνήσεις σε αυτή την περίοδο εκχώρησαν μέρος της εθνικής κυριαρχίας. Οι δανειακές συμβάσεις που υπέγραψε η Ελλάδα όπως είδαμε περιείχαν ως όρο την συμφωνία ώστε οι σχέσεις πιστωτή – δανειοδοτούμενου να ρυθμίζονται από το αγγλικό δίκαιο που ισχύει για τέτοιου είδους διεθνείς συμφωνίες. Αυτός ο όρος σήμαινε πρακτικά αφενός την παραίτηση της Ελλάδας από οποιαδήποτε ασυλία που αφορά το ίδιο και τα περιουσιακά του στοιχεία.

Επιπλέον σε όλη την διάρκεια αυτής της χρονικής περιόδου είναι εμφανές ότι εν μέρει το πεδίο των πολιτικών αποφάσεων έχει μετατοπισθεί από την ελληνική νομοθετική και εκτελεστική εξουσία σε διεθνείς οικονομικούς παράγοντες, όπως τράπεζες, οίκοι αξιολόγησης και ενώσεις πιστωτών και κυβερνήσεις όπως αυτών της Γερμανίας και της Γαλλίας. Η πίεση αυτή ασκείται συστηματικά τόσο από επίσημες πηγές ή διοχετεύεται μέσω των ΜΜΕ που αναλαμβάνουν να παίξουν έναν πολιτικό ρόλο. Μια τέτοια χαρακτηριστική περίπτωση είναι η εξαγγελία της κυβέρνησης Γ. Παπανδρέου για δημοψήφισμα και η ανατροπή της απόφασης μερικές μέρες μετά κάτω από την ανοιχτή παρέμβαση ξένων παραγόντων ενώ και ο ίδιος ο σχηματισμός της κυβέρνησης Παπαδήμου επίσης ήταν αποτέλεσμα διεθνών πιέσεων[95].

Τα ίδια τα Μνημόνια που υπογράφηκαν σε αυτή την περίοδο αν και επιχειρήθηκε να εμφανισθούν ως αποφάσεις των ελληνικών κυβερνήσεων ήταν αποτέλεσμα των επιλογών της τριμερούς επιτροπής που αποτελείτο από το ΔΝΤ, την ΕΚΤ και την ΕΕ. Συνακόλουθα και οι κρατικοί προϋπολογισμοί των τελευταίων ετών καταρτίσθηκαν με βάση τις απαιτήσεις των δανειστών. Απαιτήσεις που όρισαν την κατάργηση συλλογικών συμβάσεων, την μείωση των αποδοχών των εργαζομένων, δημοσίων και ιδιωτικών, και των συνταξιούχων.

Επιπλέον οι τριμηνιαίοι έλεγχοι της Τρόικας προκειμένου να ελεγχθούν τα οικονομικά δεδομένα του ελληνικού κράτους αποτέλεσαν αφορμή για παρεμβάσεις που δεν αφορούσαν απλά γενικές κατευθύνσεις αλλά την λήψη μέτρων που είχαν στόχο βεβαίως την μείωση του δημοσιονομικού ελλείμματος αλλά που κατευθύνονταν από συγκεκριμένες ιδεολογικό-πολιτικές αρχές. Ως αποτέλεσμα αυτού, εκείνοι που υπέστησαν συντριπτικό πλήγμα στις αποδοχές και τα εισοδήματα τους ήταν κατά κύριο λόγο τα στρώματα των εργαζομένων και των μικρομεσαίων (εμπόρων, αυτοαπασχολουμένων, ελεύθερων επαγγελματιών) και όχι την οικονομική ελίτ της χώρας, αντίθετα ιδιαίτερα το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο χρηματοδοτήθηκε ακριβώς από την εξοικονόμηση χρημάτων που αφαιρέθηκαν από τα προαναφερθέντα κατώτερα οικονομικά στρώματα.

Τέλος αποτελεί δείκτη του βαθμού εμπλοκής και παρέμβασης ιδιωτικών συμφερόντων στις πολιτικές αποφάσεις της χώρας η συχνότητα των συστάσεων, νουθετήσεων, συμβουλευτικών παρεμβάσεων αλλά και οδηγιών που εκδίδονται από διάφορους οργανισμούς. Οι παρεμβάσεις που έγιναν με την ανάληψη της κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ -σε σχέση με τα μέτρα που αυτή πρέπει να αναλάβει- από την Standard & Poor’s, Βarclays Capital, Nomura Holdings σκιαγραφούν με επάρκεια την παράμετρο αυτή.

II. Υποβάθμιση της νομοθετικής εξουσίας και ενίσχυση της εκτελεστικής

Είναι χαρακτηριστικό ότι σε περιόδους οικονομικών κρίσεων συγκρούεται η ανάγκη της κυρίαρχης οικονομικής τάξης status με τα υπόλοιπα κοινωνικά στρώματα και τάξεις για την διατήρηση του υπάρχοντος ώστε να υπερασπισθεί τα οικονομικά της συμφέροντα. Αυτό επιτυγχάνεται και μέσα από την μετατόπιση της εξουσίας από την νομοθετική στην εκτελεστική[96] και αυτό γιατί η πρώτη ακόμα και αν κάποιος επισημάνει αδυναμίες και ελλείψεις ως προς την λειτουργία της αποτελεί έναν θεσμό αμεσότερης εκπροσώπησης μέσω των εκλογών -σε εθνικό και τοπικό επίπεδο- από αυτόν της δεύτερης της οποίας οι δεσμοί με τα οικονομικά κέντρα είναι πολύ πιο έντονοι. Πάνω στο θέμα της ελληνικής οικονομικής κρίσης που εξετάζουμε παρατηρήσαμε στο πρώτο μέρος μια σειρά από τέτοια φαινόμενα που αφορούν αυτή την μετατόπιση και τα οποία θα συνοψίσουμε παρακάτω.

Όπως είδαμε οι νόμοι 3845/2010, 3847/2010 (αλλά και ο νόμος 3862/2010[97]) επέφεραν μια σημαντικότατη υποβάθμιση των δημοκρατικών κατακτήσεων. Η δυνατότητα δηλαδή του εκάστοτε υπουργού να υπογράφει διεθνείς συμφωνίες που δίνουν το δικαίωμα της παρέμβασης στις πολιτικό-οικονομικές αποφάσεις της χώρας χωρίς μάλιστα την κύρωση τους από το ελληνικό κοινοβούλιο αποτέλεσε μια πράξη αποδυνάμωσης των δημοκρατικών εμπεδωμένων θεσμών της Ελλάδας.

Επίσης μέσω της διαδικασίας του κατεπείγοντος είχαμε και πάλι τα ίδια αποτελέσματα όπως είδαμε με την ψήφιση του «Εφαρμοστικού Νόμου» του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου. Η αξιοποίηση της διαδικασίας παρέχεται μέσα απο το ίδιο το Σύνταγμα στο άρθρο 44 παρ. 1 για την έκδοση Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου σε εξαιρετικά επείγουσες καταστάσεις. Αυτή η Συνταγματική πρόβλεψη έδωσε την δυνατότητα στην εκτελεστική εξουσία να οδηγήσει προς ψήφιση τον νόμο αυτόν χωρίς να δοθεί ο επαρκής χρόνος για την ενημέρωση των μελών του κοινοβούλιο και για την συζήτηση στο κοινοβούλιο.

Το ζήτημα αξιοποίησης άρθρου 44 αποτελεί θέμα συζήτησης στο νομικούς κύκλους της χώρας τόσο εξαιτίας της χρήσης που γίνεται καθώς και για την ίδια το ίδιο το άρθρο καθώς η γενικότητα της περιγραφής των εκτάκτων καταστάσεων έχει δώσει την δυνατότητα για να εκδοθούν από τις εκάστοτε κυβερνήσεις «δεκάδες Πράξεις Νομοθετικού Περιεχομένου»[98]

III. Παραβίαση του Συντάγματος

Η αποδοχή τόσο των Μνημονίων και των Δανειακών Συμβάσεων όσο και της τακτικής που ακολουθήθηκε για αυτή την αποδοχή εκφράζουν όχι μόνο την απεμπόληση μέρους της εθνικής κυριαρχίας αλλά και παραβίαση του Συντάγματος και του πνεύματος του. Τα Μνημόνια έπρεπε να ψηφισθούν σύμφωνα με τις προβλέψεις για την σύναψη διεθνών συμφωνιών από την Βουλή με πλειοψηφία τριών πέμπτων κάτι κατά παράβαση δεν συνέβη.

Οι δανειακές συμβάσεις κατά παράβαση του άρθρου 36 παρ. 2 αυτή την φορά δεν κυρώθηκαν από την Βουλή. Κατά παράβαση[99] του άρθρου 1 παρ.2 το οποίο αναφέρει ότι «θεμέλιο του πολιτεύματος είναι η λαϊκή κυριαρχία» υπογραφτήκανε μια σειρά από Δανειακές Συμβάσεις στις οποίες η χώρα παραιτείτο από το κάθε ασυλία όσο αφορά τα περιουσιακά της στοιχεία. Κατά την γνώμη μας καμία κυβέρνηση δεν νομιμοποιείται να υποθηκεύει η να πουλά τον δημόσιο πλούτο της χώρας, ιδιαίτερα μια κυβέρνηση δεν έχει περιέχει τέτοιες διακηρύξεις προεκλογικά ώστε να ψηφισθεί από τον λαό με βάση αυτές.

Τέλος κατά παράβαση του άρθρου 74 παρ. 5 του Συντάγματος -η οποία αναφέρει ότι «Νομοσχέδιο ή πρόταση νόμου που περιέχει διατάξεις άσχετες με το κύριο αντικείμενο τους δεν εισάγεται για συζήτηση»- ψηφίστηκε τροπολογία σε νομοσχέδιο (4178/2013, άρθρο 54) για περιβαλλοντικά και πολεοδομικά θέματα που αποφάσιζε την κατάργηση δημοσίων φορέων μόνο με την απόφαση των αντίστοιχων υπουργών.

IV. Ακροδεξιά, η δράση της Χρυσής Αυγής και η εκτελεστική εξουσία

Όσο αφορά την εμφάνιση ακροδεξιών αντιλήδεων αλλά και ιδιαίτερα όσο αφορά το την μεγάλη άνοδο και την αποδοχή των θέσεων από ένα μεγάλο μέρος του ελληνικού λαούπολιτικό του νεοναζιστικού κόμματος της Χρυσής Αυγής πρέπει να σημειωθούν τα εξής. Δεν είναι η ίδια η άνοδος του νεοναζιστικού μορφώματος που απασχολεί την συγκεκριμένη εργασία αλλά το γεγονός ότι η δημοκρατία στην εποχή των μνημονίων δέχεται επιπλέον πλήγματα με την ατιμωρησία συγκεκριμένων δράσεων. Η παρακρατική δράση τέτοιων ομάδων που σε όλο αυτό το διάστημα θα προβούν σε έκνομες τρομοκρατικές πράξεις (ξυλοκοπήματα, μαχαιρώματα, εισβολές σε σπίτια, οργανωμένες επιθέσεις εναντίων μεταναστών, συνδικαλιστών, πολιτικών αντιπάλων, κοινωνικών χώρων)δεν απασχόλησε εξαρχής την εκτελεστική εξουσία και τα αρμόδια όργανα της, το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, την αστυνομία, αλλά και τις δικαστικές αρχές.

Η δολοφονία του Σαχζάτ Λουκμάν στα Πετράλωνα, οι εισβολές σε σπίτια μεταναστών όπως στην περίπτωση των Αιγύπτιων ψαράδων στο Πέραμα, το ξυλοκόπημα και η κλοπή των οικονομιών μεταναστών για ένα διάστημα περίπου τριών χρόνων θα παραμείνουν στα αρχεία των υποθέσεων της αστυνομίας, διευκολύνοντας έτσι την ύπαρξη ενός καθεστώτος ανομίας, αυτοδικίας και αυθαιρεσίας που έχει ως στόχο την περαιτέρω αποσταθεροποίηση του πολιτεύματος.

Αν και σκοπός της συγκεκριμένης εργασίας, δεν είναι η διερεύνηση της ανόδου του νεοναζιστικού μορφώματος της χρυσής αυγής, παρόλα αυτά αφού μελετάμε την δημοκρατία την εποχή των μνημονίων και άρα την περίοδο 2009-2014 θεωρούμε αναγκαίο να δούμε πώς δέχεται η δημοκρατία επιπλέον πλήγματα με την ατιμωρησία συγκεκριμένων δράσεων κάνοντας και μια μικρή αναδρομή της πορείας της συγκεκριμένης οργάνωσης.

Με την ίδρυση του πολιτικού κόμματος, Λαϊκός Σύνδεσμος-Χρυσή Αυγή, όπως ονομάζεται από τον επικεφαλή του Νίκο Μιχαλολιάκο το 1993, δεν επιτυγχάνεται, παρά τη συμμετοχή στις εκλογές του ίδιου έτους, η ένταξη του στην πολιτική ζωή της χώρας ως ένα περιθωριακό (με την διπλή έννοια του όρου) μόρφωμα. Ωστόσο με την είσοδο του 2010 και την κοινωνική κρίση να εντείνεται εξαιτίας της πολιτικής των μνημονίων, μερίδα του λαού αρχίζει να στρέφεται προς τα δεξιά του πολιτικού χάρτη, και έτσι επιτυγχάνει το νεοναζιστικό κόμμα να καταλάβει μία έδρα στο δημοτικό συμβούλιο του δήμου Αθηναίων.

Πώς και γιατί συνέβη αυτό; Μα είναι εμφανές ότι οι πολίτες στην Αθήνα πλήττονται περισσότερο με την κρίση αφού τα ποσοστά ανεργίας είναι ιδιαίτερα υψηλά και η παρουσία φτώχων, άνεργων μεταναστών ιδιαίτερα αισθητή ιδιαίτερα σε περιοχές του κέντρου της πόλης.

Τότε λοιπόν εμφανίζεται η Χρυσή Αυγή. Κατηγορεί για τα προβλήματα τους πολιτικούς αλλά και τους μετανάστες. Όταν όμως δεν μπορούν οι οπαδοί της να χειροδικήσουν στους πολιτικούς, το πράττουν εναντίον των μεταναστών. Ο απλός λαός νουθετείτε και αρχίζει να διάκειται φιλικά προς τα παλικάρια με τα ξυρισμένα κεφάλια και τα τατουάζ με τους αγκυλωτούς σταυρούς. Μετανάστες και μη ξυλοκοπούνται πολλές φορές μέχρι θανάτου αφού οι χρυσαυγίτες, τους θεωρούν υπεύθυνους για την τραγική καθημερινότητα. ‘Έτσι λοιπόν φτάνουμε στις βουλευτικές εκλογές του 2012. Η κρίση έχει κορυφωθεί και η εξαθλίωση επικρατεί στο μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού. Στις εκλογές του Μαΐου η Χρυσή Αυγή καταλαμβάνει ποσοστό 6.97% και καταλαμβάνει 21 έδρες[100]στο κοινοβούλιο ενώ στις επαναληπτικές εκλογές που ακολουθούν τον Ιούνιο του ίδιου έτους, το ποσοστό παραμένει σταθερά υψηλό 6.92% καταλαμβάνοντας τελικά 18 έδρες[101].

Η τεράστια άνοδος της ακροδεξιάς οργάνωσης πρέπει να θορυβήσει τους υπεύθυνους δημόσιας τάξης της χώρας μιας και στο όνομα της δήθεν προστασίας στον ανήμπορο Έλληνα πολίτη, τα μέλη της χρυσής αυγής εκμεταλλεύονται τις περιστάσεις προσφέροντας τεράστιες ποσότητες ακατέργαστης βίας. Όμως ας μην ξεχνούμε το ρητό Η βία φέρνει βία. Σίγουρα δεν είναι οι μετανάστες το αίτιο που έχουμε έρθει στο σημείο μηδέν. Όμως ας μιλήσουμε με γεγονότα.

Ένα θύμα των ταγμάτων εφόδου ήταν ο Σαχζάτ Λουκμάν. O 27χρονος πακιστανός εργάτης δολοφονήθηκε στα Πετράλωνα το πρωί της 17ης Ιανουαρίου 2013 καθώς πήγαινε με το ποδήλατό του για δουλειά. Ο 29χρονος Χρήστος Στεργιόπουλος και ο 25χρονος Διονύσης Λιακόπουλος, επιβαίνοντας σε μηχανή και οπλισμένοι με πτυσσόμενα μαχαίρια «πεταλούδα», του επιτέθηκαν και τον δολοφόνησαν εν ψυχρώ. Και όμως, παρότι οι δύο δράστες ομολόγησαν αμέσως αφού συνελήφθησαν και παρότι στην έρευνα που έγινε κατόπιν στα σπίτια τους βρέθηκε προεκλογικό υλικό της Χρυσής Αυγής και οπλοστάσιο που σαφώς προσιδιάζει στα τάγματα εφόδου του νεοναζιστικού κόμματος, η αστυνομία δεν διερεύνησε τις ενδεχόμενες διασυνδέσεις των κατηγορουμένων με τη Χρυσή Αυγή ούτε διέγνωσε ρατσιστικά κίνητρα πίσω από τη δολοφονία, η οποία αποδόθηκε σε διαπληκτισμό[102].

Στις 18 Σεπτεμβρίου 2013 ο Παύλος Φύσσας, Έλληνας ράπερ με αντιφασιστική δράση, δολοφονήθηκε στο Κερατσίνι από τον Γιώργο Ρουπακιά, μέλος της Χρυσής Αυγής[103]. Η δολοφονία αποδόθηκε σε πολιτικά κίνητρα, οι ανακρίσεις ενέπλεξαν και άλλα μέλη της Χρυσής Αυγής, και ήταν η αφορμή για περαιτέρω έρευνες για ποινικά αδικήματα και την ύπαρξη εγκληματικής οργάνωσης στην οποία εμπλέκονται μέλη και ηγετικά στελέχη του κόμματος. Στην εξέλιξη των ερευνών, μεταξύ των προφυλακισμένων για τη σύσταση εγκληματικής οργάνωσης, συμπεριληφθήκαν και βουλευτές της Χρυσής Αυγής.

Παραβιάσεις σε σπίτια μεταναστών, κλοπές και προπηλακισμοί εις βάρος τους, θα μείνουν για τουλάχιστον τρία χρόνια στα αρχεία της αστυνομίας παρά τις συνεχόμενες καταγγελίες εναντίον των χρυσαυγιτών. Έτσι διευκολύνονταν το καθεστώς ανομίας και αυτονομίας της οργάνωσης αφού μπορεί να δρα όποτε το θεωρεί σκόπιμο με στόχο όποιον θεωρεί εκείνη επικίνδυνο.
Το Σάββατο 28 Σεπτεμβρίου 2013 μετά από εισαγγελικές έρευνες στοιχειοθετήθηκε η κατηγορία της σύστασης εγκληματικής οργάνωσης από την Χρυσή Αυγή (με αφορμή την δολοφονία του Παύλου Φύσσα) και η αντιτρομοκρατική υπηρεσία έκανε σύλληψη του Νίκου Μιχαλολιάκου, του Ηλία Κασιδιάρη, του Ηλία Παναγιώταρου αλλά και του Γιώργου Πατέλη (αρχηγό τοπικής οργάνωσης στην Νίκαια όπου άνηκε ο Ρουπακιάς ο οποίος δολοφόνησε τον Παύλο Φύσσα).

Το γεγονός ότι μια σειρά εγκληματικών πράξεων φαίνεται να κωλυσιεργούν μέχρι το 2013 ως προς την διαλεύκανση τους -από την αστυνομία- και την δικαστική τους διευθέτηση -όσο αφορά τις δικαστικές αρχές- δημιουργεί ερωτηματικά τα οποία θα γίνουν πιο έντονα μετά την αποκάλυψη ότι ο γ.γ. του κόμματος της Ν.Δ., και πρόσωπο της απόλυτης εμπιστοσύνης του πρωθυπουργού της χώρας, Αριστείδης Μπαλτάκος βρισκόταν σε άμεση και συστηματική επικοινωνία[104] με συναντήσεις στο κτίριο της Βουλής με βουλευτές του κόμματος της Χρυσής Αυγής. Επιπρόσθετα τέτοιες συναντήσεις φαίνεται ότι διατηρούσαν και άλλα στελέχη της κυβέρνησης ωστόσο η δημοσίευση του κρίθηκε ως παράνομη από τα ελληνικά δικαστήρια[105] και στην συνέχεια το θέμα θα ξεχασθεί αν και τα δημοσιεύματα και οι ισχυρισμοί αυτοί στον βαθμό που ήταν αληθείς ανέτρεπαν και ανατρέπουν όλο το οικοδόμημα που σχετίζεται με την ύπαρξη και τον ρόλο της ναζιστικής οργάνωσης.
Μερικούς μήνες μετά, μέσα από την αποκάλυψη νέων τηλεφωνικών συνομιλιών του Α. Μπαλτάκου με βουλευτές από το νεοναζιστικό κόμμα, έγινε γνωστό ότι ο πρώτος καθοδηγούσε ως προς την ψήφο τους σε μια σειρά νομοσχεδίων τους βουλευτές της Χρυσής Αυγής[106].
Είναι πολύ πιθανό αν και όχι αποδείξιμο μέχρι στιγμής ότι η άνοδος της ακροδεξιάς στην χώρα υποστηρίχθηκε από πολιτικούς και οικονομικούς κύκλους όπως τα παραπάνω στοιχεία υποδεικνύουν. Ο αποπροσανατολιστικός πολιτικός λόγος της νεοναζιστικού κόμματος που αποκρύπτει τα πραγματικά και βαθύτερα αίτια της οικονομικής κρίσης αλλά και η εξεύρεση εξιλαστήριων θυμάτων πάνω στα οποία μπορεί να κατευθυνθεί η λαϊκή οργή αποτελούσε και αποτελεί μια πολύ καλή λύση.

Εκφράζοντας διαφορετικά την ίδια διαπίστωση μπορούμε να πούμε ότι η άνοδος της ακροδεξιάς είχε ως αποτέλεσμα ένα μεγάλος μέρος της δυσαρέσκειας σε εκλογικό επίπεδο να απορροφηθεί από το κόμμα αυτό το οποίο διατηρούσε στενές επαφές με τον γ.γ. του κόμματος της ΝΔ -και ψήφιζε στο κοινοβούλιο σύμφωνα με τις υποδείξεις του τελευταίου- το οποίο εμφανιζόταν ταυτόχρονα να αντιπολιτεύεται.

V. Τα εργασιακά δικαιώματα-κατακτήσεις και δημοκρατία

Η περίοδος που εξετάζουμε χαρακτηρίζεται από πολύ μεγάλες μεταβολές ως προς τα εργασιακά δικαιώματα – ελευθερίες. Είναι μάλιστα μια περίοδος που από τις κυβερνητικές πλειοψηφίες και τα ΜΜΕ οι έννοιες «συνδικαλισμός», «συνδικαλιστικές οργανώσεις», «εργασιακά δικαιώματα» εμφανίζονται μάλλον ως θεσμικές στρεβλώσεις της κοινωνίας, στρέβλωσεις που έχει προέλθει από ένα κράτος διαφθοράς, στο οποίο κυριαρχούσαν «διεφθαρμένοι πολιτικοί», «συνδικαλιστές» και «τεμπέληδες εργαζόμενοι».

Ο συνδικαλισμός βέβαια δεν αποτελεί μια αόριστη έννοια και δεν φέρει από μόνος του συγκεκριμένη πολιτική και ιδεολογική ταυτότητα. Αυτό που συνήθως δεν αναφέρεται από τα ΜΜΕ και τα στελέχη των κυβερνήσεων που αναπτύσσουν μια επιθετική ρητορική σε σχέση με τους συνδικαλιστικούς θεσμούς είναι ότι τα φαινόμενα πολιτικής διαπλοκής αλλά και τα φαινόμενα διαφθοράς (κατασπατάληση δημόσιου χρήματος, απόκρυψη φαινομένων αργομισθίας κλπ) που εμφανίστηκαν σε σχέση με συνδικαλιστικές ηγεσίες προερχόταν από συνδικαλιστικές ηγεσίες οι οποίες άνηκαν στα κυβερνητικά κόμματα και αποτελούσαν επιλογές των ηγεσιών αυτών των κομμάτων. Η ΠΑΣΚΕ η οποία εδώ και περίπου σαράντα χρόνια είναι η πρώτη συνδικαλιστική δύναμη σε εκπροσώπηση στην ΓΣΕΕ (Γενική Συνομοσπονδία Εργατών Ελλάδος) και την ΑΔΕΔΥ (Ανώτατη Διοίκηση Ενώσεων Δημοσίων Υπαλλήλων) αποτελεί την συνδικαλιστική παράταξη του κόμματος ΠΑΣΟΚ ενώ η ΔΑΚΕ που αποτελούσε την δεύτερη δύναμη ήταν η αντίστοιχη παράταξη της ΝΔ.

Είναι βέβαιο ότι μέσα στα πλαίσια της εργασιακής απορρύθμισης που πραγματοποιείται, υπήρξε πρώτιστη προτεραιότητα να απονομιμοποιηθεί στα μάτια των μεγάλων μαζών των πολιτών η έννοια του συνδικαλισμού, του επίσημου θεσμού δηλαδή οργάνωσης και υπεράσπισης των συμφερόντων των εργαζομένων στον ιδιωτικό και δημόσιο τομέα και αυτό προκειμένου να υιοθετηθούν οι νέες εργασιακές συνθήκες που προτείνονταν μέσα από τα Μνημόνια.

Στον τομέα τον εργασιακών δικαιωμάτων μπορούμε διακρίνουμε και μια σειρά άλλων μεταβολών και αλλαγών που βρίσκονται σε άμεση συνάρτηση με την οικονομική κρίση και την επιβολή των μνημονίων.
Η απλήρωτη εργασία που αφορά την ουσιαστική κατάργηση των υπερωριών και της θεσμοθετημένης οχτάωρης εργασίας. Βεβαίως τα φαινόμενα παραβίασης του οκταώρου εμφανίζονται και προ κρίσεως ωστόσο αποκτούν χαρακτηριστικά γιγάντωσης ακριβώς σε αυτή την περίοδο.

Η ανασφάλιστη εργασία, ο θεσμός της «ενοικίασης εργαζομένων», η κατάργηση της εθνικής συλλογικής σύμβασης και βέβαια η ανεργία με ποσοστά σύμφωνα με τα οποία περίπου ένας στους τέσσερις Έλληνες είναι άνεργος.
Η δημιουργία κρατικών προγραμμάτων όπως η «Κοινωφελής Εργασία» επιτρέπουν την παραβίαση θεμελιωδών εργασιακών δικαιωμάτων από το ίδιο το κράτος για πρώτη ίσως φορά σε τέτοια έκταση τουλάχιστον καθώς ονομάζοντας τα προγράμματα αυτά «εκτάκτων αναγκών» ή «ειδικών συνθηκών και ειδικών διαδικασιών», παραβιάζει –παρακάμπτοντας- την εργατική νομοθεσία.

Στα προγράμματα αυτά ο μηνιαίος μισθός βρίσκεται κάτω από το κατώτατο βασικό -όπως αυτός έχει διαμορφωθεί- στα 490 ευρώ, ενώ δεν δίνεται το δώρο Πάσχα, το δώρο Χριστουγέννων, επιδόματα αδείας ενώ δεν προβλέπεται ούτε το επίδομα αναρρωτικής άδειας[107]. Τα προγράμματα αυτά είναι 5μηνης διάρκειας και επιχειρούν να καλύψουν τα ποσοστά ανεργίας ώστε να μην εμφανίζεται τα πραγματικό της μέγεθος ενώ παράλληλα, δίνοντας ένα επίδομα, επιχειρούν να εκτονώσουν την κοινωνική ένταση που δημιουργεί η επιλεγόμενη πολιτική.

Η ανεργία στην Ελλάδα το 2008 βρισκόταν κάτω από το 10% , σήμερα βρίσκεται πάνω από το 27%. Η πρόβλεψη για το 2020 εκτιμά την ανεργία στο 23%[108], γεγονός που σημαίνει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ουσιαστική βελτίωση της κατάστασης, εξάλλου σημαντικός παράγοντας αυτή της μικρής μείωσης (που διατηρεί όμως σε πολύ μεγάλα ύψη την ανεργία) είναι και το γεγονός ότι μειώνεται το εργατικό δυναμικό της χώρας. Μαζί με την ανεργία μειώθηκε και ο αριθμός των επιδοτούμενων ανέργων καθώς αυτοί αποτελούσαν το 30% περίπου των ανέργων το 2010, το 10,3% τον Απρίλιο του 2014 και το 8,3 τον Ιούνιο του ίδιου έτους[109]. Το ποσοστό αυτό βέβαια είναι άμεσα συναρτάτε και με την αύξηση του ποσοστού των ανασφαλίστων εργαζόμενων που κάποια στιγμή οδηγούνται στην ανεργία χωρίς βέβαια να δικαιούνται επίδομα ανεργίας.
Οι μισθοί βρίσκονται μειωμένοι κατά 21% σε σχέση με το 2009, ενώ ο κατώτατος μισθός μειώθηκε κατά 25,9% για τους εργαζόμενους άνω των 25 ετών ενώ για τους υπόλοιπους η μείωση έφτασε στο 35,4%[110].

Η ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας -η βελτίωση της οποίας υπήρξε και από τους βασικούς λόγους της υπογραφής των Μνημονίων- έπεσε ανάμεσα σε 60 χώρες από την 54η παγκόσμια θέση το 2014 στην 57η στην οποία βρισκόταν το 2013[111].
Η ανασφάλιστη εργασία βρίσκεται στο ποσοστό του 31% του συνολικού αριθμού των εργαζομένων στην χώρα, η μονιμοποίηση αυτής της κατάστασης δημιουργεί μακροπρόθεσμη κοινωνική κρίση καθώς μια ολόκληρη γενιά κινδυνεύει να μην θεμελιώσει ποτέ συνταξιοδοτικά δικαιώματα ή να περάσει τα τελευταία χρόνια της ζωής της στην φτώχεια με κάποιο επίδομα πρόνοιας που δεν θα καλύπτει ούτε τις απολύτως απαραίτητες ανάγκες τους.

Ταυτόχρονα σε αυτά τα ποσοστά της ανεργίας δεν συνυπολογίζονται μια σειρά εργαζομένων που βρίσκονται κάτω από την συνθήκη «ευέλικτων μορφών απασχόλησης» (που σημαίνει σε ένα μεγάλο ποσοστό μη πλήρης απασχόληση όσο αφορά τουλάχιστον τις αποδοχές) και που φθάνουν στο 46% των νέων συμβάσεων εργασίας που υπεγράφησαν μεταξύ 2009 και 2013[112].

Ανάμεσα στις «ευέλικτες μορφές» ξεχωρίζει και η ενοικίαση εργαζομένων μέσω των εταιρειών προσωρινής απασχόλησης» (ΕΠΑ) οι οποίες αναλαμβάνουν την μεσολάβηση για τον «δανεισμό» ενός εργαζόμενου από μια εταιρία σε μία άλλη. Πρόκειται για υποβιβασμό της ίδιας της προσωπικότητας του ανθρώπου που όμως αναδεικνύει μια μεγάλη πραγματικότητα ότι ο εργαζόμενος στην ελεύθερη οικονομία του ανταγωνισμού αποτελεί πρώτιστα ένα εργαλείο παραγωτής το οποίο όσο μια οικονομική κρίση βαθαίνει τόσο χάνει όλο και περισσότερο την ανθρώπινη του υπόσταση. Πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα εκφυλισμού των θεσμών της δημοκρατίας η οποία επισημοποιεί ένα καθεστώς ιδιότυπου δουλεμπορίου μέσα από την νομιμοποίηση τέτοιων πρακτικών.

Πρόκειται για μια διαδικασία αλλοτρίωσης τόσο της ίδιας της κοινωνίας, του ανθρώπου προς τον εαυτό του και προς τους συνανθρώπους του, μια αλλοτρίωση των ανθρωπίνων σχέσεων που ορίζονται από το οικονομικό όφελος και περισσότερο από όλα από την οικονομική εκμετάλλευση.

Στο επίπεδο της νομοθεσίας και όσο αφορά τις εταιρίες αυτές έχουμε μια συνεχή σταδιακή άρσης οποιουδήποτε προστατευτικού μέτρου για τους εργαζόμενους. Από τις αρχές του 2011 με την ψήφιση του νόμου 3899 διπλασιάζεται ο χρόνος «ενοικίασης» του εργαζομένου από 18 σε 36 μήνες. Από τα μέσα περίπου του 2013 αλλάζουν πλήρως τα προαπαιτούμενα για την σύσταση μιας τέτοιας εταιρίας προκειμένου να πολλαπλασιαστούν οι εταιρίες αυτές και έτσι να διευρυνθεί ο θεσμός αυτός. Το καλοκαίρι του 2014 ψηφίζονται ο νόμος 4254/2010 και 4251/2010.

Σύμφωνα με τον 4251/2010, αίρονται οι περιορισμοί σύμφωνα με του οποίους μπορούσε ένας εργοδότης να παραχωρήσει έναν εργαζόμενο του σε άλλη εταιρία. Οι περιορισμοί αυτοί αφορούσαν την παραχώρηση εργαζόμενου μόνο για έκτακτες, πρόσκαιρες και εποχικές εργασίες.
Σύμφωνα με τον 4251/2010 αίρεται η ισχύουσα διάταξη του 4052 σύμφωνα με την οποία οι αμοιβές των εργαζομένων έπρεπε να είναι ίδιες με τις αμοιβές που προβλέπονταν από την ΕΓΣΣΕ.

Η δοκιμαστική περίοδος εργασίας είναι ένας άλλο θεσμός που η κύρωση του από το ελληνικό κοινοβούλιο οδήγησε στην παραπέρα υποχώρηση των δικαιωμάτων των εργαζομένων, αποτελούσε ένα μέτρο το οποίο υπήρχε και πριν τα Μνημόνια και αφορούσε την δυνατότητα ενός εργοδότη να απασχολήσει έναν εργαζόμενο για δύο μήνες χωρίς προειδοποίηση και χωρίς να οφείλει οποιαδήποτε αποζημίωση. Το 2010 το δικαίωμα αυτό επεκτείνεται χρονικά έτσι ώστε ο εργαζόμενο μπορεί πλέον σύμφωνα με τον νόμο 3899/2010 να μπορεί να απολύσει οποιοδήποτε εργαζόμενο του χωρίς καμία αποζημίωση ή προειδοποίηση έναν χρόνο από την ημερομηνία πρόσληψης του[113].
Με τον νόμο 3896/2011 επεκτείνεται σε τρία έτη η επιτρεπτή διάρκεια συμβάσεων ορισμένου χρόνου με την δυνατότητα τριών διαδοχικών ανανεώσεων.

Το 2010 με το νόμο 3846/2010 κατοχυρώνεται το δικαίωμα στις επιχειρήσεις σύναψης συμβάσεων εκ περιτροπής εργασίας σε ένα χρονικό όριο 6 μηνών ενώ μερικούς μήνες μετά με τον νόμο 3899/2010 το δικαίωμα αυτό επεκτείνεται στους 9 μήνες[114]. Ενώ ανάλογες μεταβολές θα σημειωθούν και για το καθεστώς της ημιαπασχόλησης με τους νόμους 3846/2010, 3899/2010, 3986/2010.

Βεβαίως αυτά τα στοιχεία επηρεάζουν και πρόκειται να επηρεάσουν και παραπέρα τόσο τον ίδιο τον πληθυσμό της Ελλάδας καθώς τα ποσοστά των γεννήσεων (που κάτω από αυτές τις συνθήκες οι τελευταίες μειώνονται διαρκώς) και την κοινωνική ασφάλιση. Όσο αφορά την τελευταία πέρα, οι διαρκείς πρόωρες συνταξιοδοτήσεις αλλά και πρώτα απ’ όλα η συνεχής μείωση των ασφαλισμένων στα ταμεία άρα και οι μείωση των εσόδων των ασφαλιστικών ταμείων καθιστά άμεσο τον κίνδυνο της πλήρους κατάρρευση του κοινωνικού κράτους. Εξάλλου και σε αυτό το πεδίο οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών επιδιώκουν την πλήρη ανατροπή του σημερινού status και την μετατροπή του σε ένα νέο μοντέλο που θα ευθυγραμμίζεται με τις πολιτικές που θέλουν «λιγότερο κράτος», «ανταγωνιστικότητα», «αυτορρύθμιση της αγοράς».

Όσο αφορά την υπερωριακή εργασία, με τον νόμο 4093/2012 ανατρέπεται η μέχρι τότε ισχύουσα διάταξη ορίζοντας ότι είναι νόμιμη υπέρβαση του οχταώρου ωραρίου εργασίας -χωρίς την πρόσθετη αποζημίωση του εργαζομένου- κατά δύο ώρες ημερησίως και εκατόν είκοσι ώρες ανά έτος σε κάθε. Με τον ίδιο νόμο μεταβάλλεται και το πλαίσιο για το ωράριο λειτουργίας των καταστημάτων και μειώνεται κατά μία ώρα ο ημερήσιο χρόνος για ελάχιστη ανάπαυση (από τις 12 στις 11 ώρες).

image001

Στον παραπάνω πίνακα είναι εμφανές το γεγονός ότι από τις συνολικά έντεκα πολιτικές επιστρατεύσεις στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας από την μεταπολίτευση, οι πέντε εξ αυτών έχουν τεθεί σε ισχύ από το έτος 2010 και έπειτα, χαρακτηρίζοντας έτσι την ποιότητα της δημοκρατίας εν καιρώ κρίσης.

Η πρώτη πολιτική επιστράτευση της λεγόμενης εποχής των μνημονίων πραγματοποιείται αμέσως μετά την υπογραφή του πρώτου Μνημονίου, στα πλαίσια των σχεδιασμών των ευρωπαίων εταίρων και των ελληνικών κυβερνήσεων. Κλάδος-θύμα υπήρξαν καταρχήν οι ιδιοκτήτες φορτηγών και βυτίων[116].

Μια άλλη σημαντική περίπτωση επιστράτευσης είναι των υπαλλήλων καθαριότητας των Ο.Τ.Α όπου και εν έτη 2011 εξαγγέλλουν επαναλαμβανόμενες απεργίες σε αντίδραση στα μέτρα της κυβέρνησης για μειώσεις μισθών και απολύσεις. Οι υπουργοί Υγείας και Δημοσίας Τάξης τους υπαλλήλους να μην διακόπτουν τις απεργίες, σε συνδυασμό με τον αναβρασμό των πολιτών από το χάος που επικρατεί, καλεί σε συμβιβασμό τα σωματεία χωρίς να βρεθεί λύση. Η κυβέρνηση προχωρά στην επίταξη των εργαζομένων του κλάδου στέλνοντας περί των χιλίων πεντακοσίων χαρτιών επίταξης. Τα συνδικάτα καλούν εκ νέου σε απεργία όσους δεν έλαβαν χαρτί επίταξης. Εν τέλει η λύση θα βρεθεί με την λήξη της απεργίας στις 21 Νοεμβρίου του ίδιου έτους όταν ο υπουργός Καστανίδης δεσμεύεται για την άρση της επιστράτευσης[117].

Το 2013 υπό επιστράτευση θα βρεθούν τρεις κλάδοι. Αρχικά οι εργαζόμενοι στο μετρό, μετά οι ναυτεργάτες και τέλος οι εκπαιδευτικοί. Οι πρώτοι έρχονται σε ανοιχτή σύγκρουση με την κυβέρνηση με συνεχόμενες εκατέρωθεν ανακοινώσεις «Ούτε η κυβέρνηση, ούτε η κοινωνία μπορεί να είναι όμηροι συντεχνιακών συμφερόντων» δήλωσε ο κ. Χατζηδάκης, ενώ τόνισε ότι στο διάλογο που είχε διεξαχθεί έγινε σαφές ότι δεν υπήρχε κανένα περιθώριο εξαίρεσης από το ενιαίο μισθολόγιο, για κανένα εργαζόμενο.

Ο υπουργός τόνισε πως η Δικαιοσύνη θα προχωρήσει άμεσα στη διερεύνηση τυχόν ποινικών ευθυνών από συνδικαλιστές οι οποίοι, όπως είπε, προέτρεπαν όλο αυτό το διάστημα τους εργαζόμενους σε απεργίες, παρά το γεγονός ότι είχαν κηρυχθεί παράνομες από τη δικαιοσύνη. «Η κυβέρνηση δεν μπορεί να αδιαφορεί, οι συνδικαλιστές αποφάσισαν να ακολουθήσουν το δρόμο της τυφλής σύγκρουσης» συνέχισε ο κ. Χατζηδάκης. Ενώ οι εργαζόμενοι απαντούν ότι, «Η επίταξη είναι χούντα. Ας έρθουν να μας πάρουν νεκρούς», όπως αναφέρει χαρακτηριστικά ο πρόεδρος της ΣΕΛΜΑ Αντώνης Σταματόπουλος, «η κυβέρνηση με την απόφασή της δείχνει την αδυναμία της για λύση. Ο καθένας αναλαμβάνει τις ευθύνες του. Εμείς δεν θα φύγουμε, κάποιοι άλλοι θα χάσουν τη θέση του».

Βουλευτές, κυρίως της αξιωματικής αντιπολίτευσης, και εκπρόσωποι συνδικάτων και συνδικαλιστικών ενώσεων, έφτασαν στο αμαξοστάσιο του μετρό, στα Σεπόλια, όπου είναι σε εξέλιξη έκτακτη συνέλευση των απεργών εργαζομένων στο μέσο. Στον προαύλιο χώρο του αμαξοστάσιου, όπου οι απεργοί είναι συγκεντρωμένοι και οχυρωμένοι πίσω από την κλειδωμένη πύλη, είναι καθηλωμένα δύο ανυψωτικά μηχανήματα και προληπτικά ένα ασθενοφόρο.
Για «στρατιωτικό νόμο, που δεν επιλύει τα εργασιακά προβλήματα» έκανε λόγο ο κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος του ΣΥΡΙΖΑ, Π. Λαφαζάνης, προσερχόμενος πριν από λίγο στο αμαξοστάσιο.

«Είμαστε εδώ για να εκφράσουμε την απερίφραστη καταδίκη μας απέναντι σε μία κυβέρνηση, που επέβαλε τον στρατιωτικό νόμο στους εργαζόμενους των μέσων μαζικής μεταφοράς. Με στρατιωτικούς νόμους, επιστρατεύσεις, εκβιασμούς, αυταρχισμό δεν επιλύονται τα εργασιακά προβλήματα» δήλωσε ο κ. Λαφαζάνης και πρόσθεσε ότι ο ΣΥΡΙΖΑ θα στηρίξει τον διάλογο για την επίλυση του προβλήματος[118].

Όσων αφορά τους ναυτεργάτες, το 2013 προχωρούν σε εξαήμερη απεργία προκαλώντας την αντίδραση της κυβέρνησης, με τον υπουργό εμπορικής ναυτιλίας Κώστα Μουσουρλή να δηλώνει ότι δεν υπήρξε διάθεση συμβιβασμού από τους απεργούς γεγονός που δεν αφήνει άλλη λύση στην κυβέρνηση από αυτήν της επιστράτευσης.

Τέλος, τον Μάιο του 2013 οι εκπαιδευτικοί, λίγο πριν την διεξαγωγή των πανελλαδικών εξετάσεων και θεωρώντας ως μόνη κατάλληλη στιγμή για να ασκήσουν πίεση στην κυβέρνηση προκειμένου να αρθούν μείωση μισθών, αξιολόγηση και απολύσεις αποφασίζουν να προχωρήσουν σε απεργιακές κινητοποιήσεις. Δημοσιεύουν κείμενα προς τους μαθητές αναφέροντας ότι ο αγώνας τους θα είναι κοινός και δεν θα γίνει εις βάρος τους. Προτού αρχίσει όμως η απεργία ο υπουργός παιδείας Αρβανιτόπουλος ενημερώνει τον πρωθυπουργό προκειμένου να διασφαλιστεί η διεξαγωγή των πανελλαδικών εξετάσεων και προχωρούν σε επιστράτευση των καθηγητών. Προκαλούνται αντιδράσεις όμως ο στόχος της κυβέρνησης επιτευχθεί και οι πανελλήνιες διεξήχθησαν κανονικά[119] ενώ η επιστράτευση άρθηκε αμέσως μετά τις εξετάσεις με σχετική ανακοίνωση του υπουργού.

Από συνταγματική άποψη το Σύνταγμα αναφέρεται στο άρθρο 18 παρ. 3 για την περίπτωση επιτάξεων για τις ανάγκες των ένοπλων δυνάμεων σε περίπτωση πολέμου και επιστράτευσης ή «για τη θεραπεία άμεσης κοινωνικής ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη δημόσια τάξη ή υγεία». Στο άρθρο 22 παρ. 4 αναφέρει επίσης ότι «ειδικοί νόμοι ρυθμίζουν τα σχετικά με την επίταξη προσωπικών υπηρεσιών σε περίπτωση πολέμων […] ή ανάγκης που μπορεί να θέσει σε κίνδυνο την δημόσια υγεία, καθώς και τα σχετικά με την προσφορά προσωπικής εργασίας στους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης για την ικανοποίηση τοπικών αναγκών». Ταυτόχρονα όμως πάλι στο άρθρο 22 παρ. 4 αναφέρεται ρητά ότι «Οποιαδήποτε μορφή αναγκαστικής εργασίας απαγορεύεται» ενώ στο άρθρο 23 παρ. 2 αναφέρει ότι «Το δικαίωμα προσφυγής σε απεργία δημοσίων υπαλλήλων και των υπαλλήλων της τοπικής αυτοδιοίκησης […] που η λειτουργία τους έχει ζωτική σημασία για την εξυπηρέτηση βασικών αναγκών του κοινωνικού συνόλου, υπόκειται στους συγκεκριμένους περιορισμούς του νόμου που το ρυθμίζει. Οι περιορισμοί αυτοί δεν μπορούν να φθάνουν έως την κατάργηση του δικαιώματος της απεργίας ή την παρεμπόδιση της νόμιμης άσκησης του.

Από συνταγματική άποψη λοιπόν θα μπορούσε να πει κανείς ότι τα όρια όσο αφορά το πότε μια κυβέρνηση έχει το δικαίωμα επιστράτευσης ή όχι μπορεί να αποτελέσει μια συζήτηση που πιθανά να μην κλείνει εύκολα. Ωστόσο είναι σίγουρο ότι τόσο οι αντιφατικές διατυπώσεις στο ίδιο το Σύνταγμα όσο όμως και η συχνότητα της χρήση αυτών των νομοθετικών διατάξεων οδηγεί στην ουσιαστική κατάργηση ή παρεμπόδιση του δικαιώματος της απεργίας και αποτελεί μια οριακή συνταγματικά επιλογή που αποδυναμώνει τα δημοκρατικά και εργασιακά δικαιώματα των εργαζομένων.

VI. Κυβερνητικός αυταρχισμός – Κρατική καταστολή

Όσο αφορά το θέμα άλλων δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών αυτό που παρατηρούμε είναι την αύξηση κρουσμάτων ρατσιστικής βίας, κρουσμάτων κυβερνητικού αυταρχισμού αλλά και ατιμωρησίας τέτοιων φαινόμενων. Στην εργασία αυτή θα ασχοληθούμε συνοπτικά μόνο με περιπτώσεις ατιμωρησίας, κωλυσιεργίας η κακοδικίας από την πλευρά των αρμοδίων κρατικών υπηρεσιών και θεσμών όπως αυτόν της δικαιοσύνης.

Από το 2010 και μετά καθώς, η κρίση εξελίσσεται, στην Ελλάδα αναπτύσσεται μια σειρά λαϊκών μαζικών κινητοποιήσεων που θα εκφραστούν κυρίως μέσω των απεργιών, των συγκεντρώσεων στο κέντρο της Αθήνας και το «κίνημα των αγανακτισμένων» (όπως ονομάσθηκε από τα ΜΜΕ).
Οι κινητοποιήσεις αυτές θα γνωρίσουν μια συνεχόμενη κλιμάκωση και ένταση μέχρι και το 2012 ενώ παράλληλη θα είναι και η κλιμάκωση της καταστολής εκ μέρους των κυβερνήσεων της περιόδου αλλά και της αυθαιρεσίας των σωμάτων ασφαλείας.

Αστυνομική Αυθαιρεσία και Βία

Η Αγγελική Κουτσουμπού 61 ετών, τον Δεκέμβρη του 2009, δέχθηκε επίθεση από αστυνομικό της ομάδας ΔΕΛΤΑ ο οποίος την χτύπησε εν ψυχρώ με την μηχανή την οποία οδηγούσε με αποτέλεσμα να υποστεί μόνιμες βλάβες στην υγεία της. Η δίκη ακόμη εκκρεμεί[120].
Ο Γιάννης Καυκάς χτυπήθηκε τον Μάιο του 2011, από αστυνομικό και παρέμεινε στην μονάδα εντατικής θεραπείας για ένα περίπου μήνα καθώς κινδύνευσε η ζωή του.

Ο δημοσιογράφος Μανώλης Κυπραίος τον Ιούνιο του 2011 έχασε για πάντα την ακοή του από το ένα αυτί και σχεδόν ολοκληρωτικά από το άλλο, όταν αστυνομικός εκτόξευσε εναντίον του χειροβομβίδα κρότου-λάμψης.
Σε άλλες περιπτώσεις είχαμε πολύ σοβαρές καταγγελίες για βασανισμούς κρατουμένων στο αστυνομικό τμήμα στο οποίο κρατούνταν, μετά την προσαγωγή ή την σύλληψη τους, όπως στην περίπτωση του Παναγιώτη Κουλουβάκου-Αθάνατου το 2008 ή αυτήν του Δημοσθένη Παπαδάτου-Αναγνωστόπουλου το 2011[121].

Συνολικά την περίοδο που εξετάζουμε εκατοντάδες άνθρωποι κατήγγειλαν υπέρμετρη και παράνομες ενέργειες από την πλευρά των σωμάτων ασφαλείας. Στις περισσότερες των περιπτώσεων οι δράστες αυτών των ενεργειών δεν καταδικάστηκαν αφενός εξαιτίας της κάλυψης της τους τόσο από την υπηρεσία τους όσο και από την εκτελεστική εξουσία.
Το ζήτημα της αδράνειας των δικαστικών αρχών πρέπει να εξεταστεί και πάλι μέσα στο πλαίσιο της περιόδου που εξετάζουμε καθώς αυτή φαίνεται να έχει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά και αποδέκτες.

Παρουσιάζεται λοιπόν σε αυτή την περίοδο το φαινόμενο ατιμωρησίας ή κακοδικίας σε μια σειρά περιπτώσεις που συχνά αφορούν μετανάστες-εργαζόμενους αλλά και συνδικαλιστές οι οποίοι οδηγούνται στα δικαστήρια. Μια από τις χαρακτηριστικότερες υποθέσεις αφορά την υπόθεση των εργατών γης στην Μανωλάδα Ηλείας, περιοχή μεγάλων εκτάσεων παραγωγής φράουλας στις οποίες εργάζονται αλλοδαποί εργάτες κάτω από άθλιες συνθήκες[122]. Στην περιοχή αυτή τον Απρίλιο του 2013 μετανάστες οι οποίοι διαμαρτύρονταν για την μη καταβολή δεδουλευμένων αρκετών μηνών δέχθηκαν καταιγισμό από σφαίρες από τους επιστάτες του κτήματος στο οποίο εργάζονταν με αποτέλεσμα να τραυματιστούν τριανταπέντε από αυτούς.

Το περιστατικό όμως αυτός δεν είναι μεμονωμένο. Συνθήκες άγριας εκμετάλλευσης επικρατούν σχεδόν σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια και στο μεγάλο ποσοστό των μεγάλων γαιοκτησιών όπου εργάζονται εργάτες γης (στην συντριπτική τους πλειοψηφία, αλλοδαποί) με την ανασφάλιστη εργασία και τις άθλιες συνθήκες να αποτελούν μόνιμο φαινόμενο[123].

Αυτό που αφορά όμως περαιτέρω την εργασία σε σχέση με τα προαναφερθέντα φαινόμενα είναι τόσο οι αντιδράσεις της εκτελεστικής εξουσίας όσο και το αποτέλεσμα της δίκης. Στην περίπτωση της Μανωλάδας ο τότε υπουργός Δικαιοσύνης και ενώ οι μετανάστες παραμένουν τραυματισμένοι στο νοσοκομείο δηλώνει ότι οι μετανάστες «δεν θα απελαθούν» ενώ ταυτόχρονα κάποιοι από αυτούς συλλαμβάνονται ενώ βρίσκονται στο νοσοκομείο όπου νοσηλεύονται[124]. Η δίκη θα διεξαχθεί τελικά τον Ιούλιο του 2014 οι δύο από τους τέσσερις κατηγορούμενος θα κηρυχθούν αθώοι ενώ οι υπόλοιποι δύο θα καταδικασθούν αλλά θα αφεθούν και αυτοί ελεύθεροι εξαιτίας του χαρακτήρα της εκτέλεσης της απόφασης.[125]

Στην Σαλαμίνα εργαζόμενος μετανάστης που ζητούσε την καταβολή των δεδουλευμένων ξυλοκοπήθηκε, δέθηκε σε δέντρο και αφέθηκε εκεί σε ημιλιπόθυμη κατάσταση από τον εργοδότη του με την δίκη του να έχει αναβληθεί τέσσερις φορές χωρίς να έχει αποδοθεί μέχρι σήμερα δικαιοσύνη[126].

Οι χαρακτηριστικές αυτές περιπτώσεις δεν είναι οι μοναδικές αλλά αποτελούν ένα μικρό μόνο μέρος παρόμοιων περιπτώσεων εκ των οποίων πολλές από αυτές δεν φθάνουν καν στην δικαιοσύνη άλλες φορές από τον φόβο των θυμάτων ότι δεν θα δικαιωθούν στα δικαστήρια, άλλες φορές κάτω από το κλίμα εκφοβισμού των δραστών και άλλες φορές επειδή συναντούν την αδιαφορία των αρμοδίων αρχών.

Οι συνθήκες αυτές βέβαια δεν γεννήθηκαν στην περίοδο που εξετάζουμε, όμως όπως και σε άλλες περιπτώσεις αυτές γιγαντώθηκαν μετά την πλήρη απορρύθμιση των εργατικών δικαιωμάτων στο χρονικό διάστημα 2009-2014. Στην γιγάντωση αυτή συνέβαλλε τόσο συγκεκριμένες πολιτικές από τις κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες ετούτων των χρόνων -που σε πολλές περιπτώσεις υιοθετούν ως ένα σημείο την επιχειρηματολογία της ακροδεξιάς απέναντι στους μετανάστες- αλλά και του τρόπου παρουσίασης τέτοιων κρουσμάτων από τα ΜΜΕ που πολλές φορές υποβάθμιζαν, ειδησεογραφικά, τα γεγονότα.

Στο χρονικό διάστημα μεταξύ που αναφέρεται η παρούσα εργασία αλλά και ιδιαίτερα την περίοδο 2010 -2012 ο κυβερνητικός αυταρχισμός της εκτελεστικής εξουσίας γίνεται πιο έντονος εξαιτίας και των εκδηλώσεων διαμαρτυρίας που αναπτύσσονται με τις πανελλαδικές απεργίες που εξαγγέλλονται από τα εργατικά συνδικάτα, τις μεγάλες συγκεντρώσεις στο Σύνταγμα αλλά και με το «κίνημα των αγανακτισμένων». Στις εκδηλώσεις αυτές θα γίνει ιδιαίτερα αισθητή και η παρουσία ομάδων με καλυμμένα τα πρόσωπα, οι ομάδες αυτές θα γίνουν η αιτία για την διάλυση μεγάλων συγκεντρώσεων καθώς η δράση τους αντικειμενικά θα διευκολύνει την ενεργοποίηση των δυνάμεων των οποίων η δράση χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερη βιαιότητα που συνοδεύεται από σειρά έκνομων πράξεων εκ μέρους των αστυνομικών όπως (ύβρεις απειλές, χτυπήματα με διάφορα αντικείμενα όπως πυροσβεστήρες ή και αυτοσχέδιες σιδηρογροθιές ή την ανάποδη πλευρά του κλομπ, κλωτσιές και γροθιές στο κεφάλι, ψεκασμός με χημικές ουσίες, από μικρή απόσταση, συγκεντρωμένων κάθε ηλικίας).

Όσο δε αφορά την δράση οργανωμένων ομάδων με καλυμμένα τα πρόσωπα αν και αυτό αποτέλεσε πρακτική αναρχικών κυρίως ομάδων η ίδια η ανωνυμία που προσφέρει αυτή η πρακτική δεν επιτρέπει να γνωρίζουμε σε πόσο μεγάλο βαθμό υπήρξαν και ομάδες της κρατικής ασφάλειας ή άλλων μυστικών υπηρεσιών, ελληνικών ή ξένων, που συμμετείχαν σε τέτοιου είδους επεισόδια προκαλώντας την διάλυση συγκεντρώσεων. Η ιστορική εμπειρία ωστόσο σε ότι αφορά την εμπλοκή μυστικών κρατικών υπηρεσιών με τέτοιου είδους στρατηγικούς σχεδιασμούς δεν επιτρέπουν την εύκολη απόρριψη τέτοιων ενδεχομένων.

Είναι ωστόσο αντικειμενικό γεγονός ότι η δράση τέτοιων ομάδων «κουκουλοφόρων» οδήγησε στον θάνατο τριών εργαζομένων σε μια από τις μεγαλύτερες συγκεντρώσεις και πορείες των τελευταίων δεκαετιών στις 5 Μαΐου του 2010, όταν άνθρωποι με καλυμμένα τα πρόσωπα επιτέθηκαν στο υποκατάστημα και εκτόξευσαν βόμβες «μολότοφ» στον ισόγειο χώρο του καταστήματος και με τους εργαζόμενους να βρίσκονται στον πρώτο όροφο. Σημαντικές ευθύνες καταλογίστηκαν και στην διεύθυνση της επιχείρησης καθώς απεδείχθη ότι η πίσω πόρτα διαφυγής ήταν κλειδωμένη.

Η δολοφονία αυτή προκάλεσε ένα κύμα απογοήτευσης, φόβου και αποστροφής σε τμήματα πολιτών που ήθελαν να διαδηλώσουν μελλοντικά αλλά δεν το έκαναν κάτω από την συναισθηματική επίδραση των γεγονότων και των ηλεκτρονικών μέσων ενημέρωσης. Το γεγονός αυτό θα συμβάλλει στην επιβολή σκληρότερων μέτρων καταστολής των διαδηλώσεων και αργότερα στον περιορισμό των δημοκρατικών ελευθεριών όπως αυτού της ελεύθερης συνάθροισης.

VII. Τα ΜΜΕ, το «κίνημα των αγανακτισμένων» και το αίτημα της άμεσης δημοκρατίας

Από τον Μάιο του 2011 και στα πλαίσια των κοινωνικών διαμαρτυριών ξεκινά στην πλατεία Συντάγματος καθημερινή απογευματινή συγκέντρωση χιλιάδων ανθρώπων που αντιδρούν στις εφαρμοζόμενες πολιτικές αναπτύσσεται στην Ελλάδα. Η αντίληψη που κυριάρχησε εκείνες τις ημέρες ήταν ότι οι οργανωτές αξιοποιώντας την εμπειρία αντίστοιχων δράσεων στην Ισπανία χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο για την προπαγάνδιση της πρώτης συγκέντρωσης των «αγανακτισμένων» αλλά και της οργάνωσης αυτού που προέκυψε της επόμενες ημέρες, εβδομάδες και μήνες.

Μια αντίθετη άποψη όμως θα μπορούσε να ισχυρισθεί ότι ο «αυθόρμητος» χαρακτήρας του κινήματος αυτού δεν είναι δεδομένος. Παραμένει ερωτηματικό κατά την γνώμη μας αν οι εκδηλώσεις αυτές είχαν ένα μαζικό αυθόρμητο χαρακτήρα τέτοιον που «εξανάγκασε τα ΜΜΕ να στρέψουν τους προβολείς πάνω του ή αν συνέβενε το αντίθετο, αν δηλαδή αποτέλεσε επιλογή των τηλεοπτικών καναλιών να αναδείξουν και να διαφημίσουν το κίνημα αυτό για δικούς τους λόγους.

Στις ανταποκρίσεις αυτές ήταν φανερό ότι οι ανταποκριτές σχεδόν καλούσαν τους τηλεθεατές να παρευρεθούν στις συγκεντρώσεις, ενώ εκθειάζονταν οι ιδανικές συνθήκες που επικρατούσαν στις συγκεντρώσεις αυτές. Βεβαίως ποιος μπορεί να δει κάποια σκοπιμότητα σε αυτό; Η απάντηση είναι ότι αυτό που προκαλεί προβληματισμό είναι τέτοιες διαδηλώσεις υπήρξαν και στο παρελθόν. Συγκεντρώσεις δηλαδή ειρηνικές χωρίς οποιουδήποτε είδους βίας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ΠΑ.ΜΕ. -το οποίο ουσιαστικά (αν και όχι τυπικά) αποτελεί την συνδικαλιστική παράταξη του ΚΚΕ- του οποίου οι συγκεντρώσεις ήταν πάντα ειρηνικές ωστόσο δεν έτυχαν της ίδιας διαφήμισης από τα ΜΜΕ.

Την πρώτη μέρα των συγκεντρώσεων του κινήματος των αγανακτισμένων όλοι οι ιδιωτικοί τηλεοπτικοί σταθμοί εξέπεμπαν διαρκώς με ζωντανές συνδέσεις από την Θεσσαλονίκη, την Αθήνα και την Πάτρα. Η ανταποκρίτρια της τηλεόρασης του Alpha μεταδίδει ότι,
[…] Το κάλεσμα έγινε όπως θέλανε δηλαδή δεν βλέπουμε κομματικές σημαίες, δεν βλέπουμε πανό, δεν βλέπουμε τίποτε το περίεργο, τίποτε που θα μπορούσε να χαλάσει αυτή την ειρηνική συγκέντρωση διαμαρτυρίας[…] είναι μια ειρηνική διαδήλωση, είχαμε καιρό να δούμε τέτοιες εικόνες και ελπίζουμε να μείνει έτσι το κάλεσμα ισχύει θα μείνουν μέχρι το βράδυ και καλούν όσους μπορούν να έρθουν να διαδηλώσουν ειρηνικά […]
ενώ από την Θεσσαλονίκη αναφέρεται ότι:
[…] υπάρχουν πάρα πολλά πανό, μακριά από κόμματα και πολιτική λένε όλοι μόνη σημαία που βλέπουμε εδώ είναι η ελληνική, θα σας περιγράψουμε ένα αρκτικόλεξο για να πάρετε μια ιδέα της αυτό περιγραφής των συγκεντρωμένων Ένωση Ριγμένων Χολωμένων Οργισμένων Μονίμως Αδικημένων Συνειδητοποιημένων Τολμηρών Ελλήνων (Ε.Ρ.Χ.Ο.Μ.Α.Σ.Τ.Ε.) […]

Την δεύτερη μέρα των συγκεντρώσεων η ζωντανή ανταπόκριση της ρεπόρτερ περιγράφει,
«είχαν φέρει τα κατσαρολικά τους, δεν έχουν φέρει και πάλι πανό, δεν έχουν φέρει σημαίες, κάποια σημαία κομματική που επιχείρησε να βγάλει κάποιος του ζήτησαν να την βγάλει και να την απομακρύνει», εδώ η ρεπόρτερ διακόπτεται καθώς παρεμβαίνει ο παρουσιαστής λέγοντας «και πολύ καλά έκαναν» ενώ η ρεπόρτερ συνεχίζει «…από την συγκέντρωση και δήλωσαν ότι οι συγκεντρώσεις θα συνεχίσουν χωρίς κόμματα, κάτι παραπάνω από αυτό που θέλουν να πουν οι πολίτες…»

Στον τηλεοπτικό σταθμό του Αντένα το ρεπορτάζ μας γνωστοποιεί πως:
[…] Και εδώ το κίνημα των αγανακτισμένων δεν έχει προηγούμενο […] άνθρωποι κάθε ηλικίας, χιλιάδες, συνταξιούχοι, οικογενειάρχες με τα παιδιά τους, πολλοί άνεργοι βρίσκονται εδώ στην πλατεία του Λευκού Πύργου σε μια ειρηνική διαδήλωση που δεν έχει προηγούμενο και βέβαια και εδώ το κυρίαρχο σύνθημα είναι η ατιμωρησία των διεφθαρμένων πολιτικών […]
Η τηλεόραση του Σκάι και η κεντρική παρουσιάστρια του δελτίου ειδήσεων και οι ρεπόρτερ περιγράφουν:
«[…] μιλάμε για συγκεντρώσεις ειρηνικές, χωρίς (τονίζοντας πάντα τη λέξη «χωρίς», εμφατικά) κεντρικό σύνθημα, χωρίς κουκούλα, χωρίς κομματικά καπέλα[…]»
«Παραμένει ο κόσμος στην πλατεία Συντάγματος ο παλμός υπάρχει, χειροκροτήματα ρυθμικά, ένα ταμπούρλο δίνει τον ρυθμό, πανό που δίνουν το σύνθημα ότι οι Έλληνες είναι εδώ…… μια διαδήλωση που θα έχει ενδιαφέρον να παρακολουθήσουμε και τις επόμενες ημέρες […] υπάρχει ένα πνεύμα σύμπνοιας ένα κλίμα συνεννόησης χωρίς να υπάρχουν ιδιαίτερες συζητήσεις με την έννοια ότι κανείς δεν θέλει να φύγει[…] ένα κάλεσμα που είναι αυθόρμητο μακριά από χρώματα, κόμματα ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να τον υποκινήσει ή να τον παρακινήσει[…]»
«[…]χιλιάδες άνθρωποι ήρθαν να δείξουν πως σκέφτονται τις εξελίξεις και το μέλλον τους και βέβαια πέρα από κομματικές ταυτότητες και ιδεολογίες[…]»

Ενώ από την Πάτρα ο δημοσιογράφος αναφέρει ότι «[…] βλέπουμε για πρώτη φορά υπάρχουν μέσα σε μια διαδήλωση και επιχειρηματίες και άνεργοι και εργαζόμενοι μέσα σε μια διαδήλωση διαμαρτυρόμενοι για όσα συμβαίνουν […]»[127]
Τέλος το δελτίο ειδήσεων του Mega Channel κάνει την δική του παρουσίαση από την Θεσσαλονίκη:
«άνθρωποι κάθε ηλικίας, από διαφορετικές κοινωνικές τάξεις, μικρά παιδιά μαζί με τους παππούδες, νέοι γονείς με τα έφηβα παιδιά τους, μαμάδες με τα καροτσάκια και πολύ χαρακτηριστικό ένας νεαρός αναρχικός που μας είπε ΄΄ήρθα εδώ με το ποδήλατο μου γιατί με ξύπνησε η μαμά μου και μου είπε πρέπει να πάμε μαζί. Είναι ίσως το πιο όμορφο κοινό που έχουμε δει ποτέ σε εκδήλωση διαμαρτυρίας […]Συνθήματα χωρίς υπογραφές, χωρίς κόμματα, ένα ακομπλεξάριστο θα μπορούσα να χαρακτηρίσω κοινό που τραγούδησε πολλές φορές και τον εθνικό ύμνο…..[…][128]

Το ενδιαφέρον σε όλες αυτές τις περιπτώσεις έγκειται τόσο στο περιεχόμενο των ανταποκρίσεων όσο και στο πνεύμα με το οποίο μεταδίδεται το ρεπορτάζ το οποίο διακρίνεται από πάθος και έκδηλο ενθουσιασμό.

Αυτό που μπορεί να δει κανείς όμως ως ένα άλλο κοινό στοιχείο όλων των ζωντανών ανταποκρίσεων και του σχολιασμού των τηλεπαρουσιαστών των ειδήσεων[129] είναι α) ο ισχυρισμό και ακολούθως η εκθείαση της απουσίας του πολιτικού στοιχείου από της εκδηλώσεις αυτές β) η επίμονη επιβράβευση του μη κομματικού χαρακτήρα των συγκεντρώσεων και την ευαρέσκεια για την απουσία οποιασδήποτε οργανωμένης κοινωνικής ή πολιτικής ομάδας εκεί γ) παρά των ισχυρισμό περί μιας συγκέντρωσης χωρίς πολιτικό στίγμα γίνεται συνεχής θετική αναφορά και σχόλια στο γεγονός ότι οι μόνες σημαίες που κυματίζουν στον χώρο είναι ελληνικές δ) ο αντικοινοβουλευτικός χαρακτήρας των συγκεντρώσεων ε) η ταύτιση άλλων μαζικών κινητοποιήσεων, (απεργιακών συγκεντρώσεων και πορειών) με την βία και την δράση ομάδων μέσα ή στην παρυφή των συγκεντρώσεων στ) η ταύτιση της ένταξης σε οργανωμένες πολιτικές ή συνδικαλιστικές ομάδες με την αγελαία ομαδοποίηση όπου η ατομική ελευθερία καταπνίγεται η) η καταδίκη της ιδεολογίας θ) ο στιγματισμός των θεσμών εκπροσώπησης.

Ο αντικοινοβουλευτικός χαρακτήρας έχει δυο αξιοσημείωτες παραμέτρους, αφενός αντίθετα με τους ισχυρισμούς των καναλιών υπήρχε πολιτικό στίγμα το οποίο αναδεικνυόταν και από το εθνικά ενωτικό χαρακτήρα των συγκεντρώσεων και από την άλλη ότι ακριβώς αυτός ο χαρακτήρας είχε μια εξισωτική και απλουστευτική πολιτική ανάλυση που (ανεξάρτητα με το αν ήταν συνειδητό ή όχι από τους παρευρισκόμενους, ανεξάρτητα από το αν ήταν επιδιωκόμενο από όσους πρόβαλλαν αυτές τις μαζικές εκδηλώσεις) οδηγούσε σε έναν καταμερισμό των ευθυνών για τις πολιτικές που επιλέχθηκαν από την αρχή της μεταπολίτευσης μέχρι σήμερα, πολιτικές που ήταν επιλογή των κομμάτων που κυβέρνησαν και κατείχαν την εκτελεστική εξουσία και όχι γενικά του πολιτικού κόσμου.

Ο επιμερισμός των ευθυνών σε όλο των πολιτικό κόσμο αλλά και τελικά αντικοινοβουλευτική ρητορική αν και σε μεγάλη μερίδα των πολιτών μπορεί να φαίνονταν ότι ήταν ένας ριζοσπαστικός λόγος στην πραγματικότητα συσκότιζε τα πραγματικά αίτια του προβλήματος ενώ εμμέσως πρότεινε μια επιχειρηματολογία που στην συνέχεια εκφράστηκε μέσα από την άνοδο της ακροδεξιάς.
Εδώ αξίζει να κάνουμε μια μικρή παρένθεση και να παραθέσουμε την ιδιοκτησία των μεγαλύτερων ιδιωτικών τηλεοπτικών σταθμών στην Ελλάδα όπως είχε το 2012. Το Mega Channel αποτελεί συνιδιοκτησία μιας σειράς επιχειρήσεων/επιχειρηματιών-μετόχων. Μεγαλύτερος μέτοχος είναι ο Γ. Μπόμπολας ο οποίος είναι ιδιοκτήτης της κατασκευαστικής εταιρίας Ελλάκτωρ, της εκδοτικής επιχείρησης «Πήγασος”, ο ΔΟΛ , η εταιρία BENBAY ιδιοκτησίας Β. Ρέστη (κατηγορούμενος και κρατούμενος για τέσσερις μήνες για ξέπλυμα μαύρου χρήματος[130]), οι επιχειρηματικοί όμιλοι BNP Baribas, Premier LTD, η εταιρία Προμηθέας Gaz, ο όμιλος Βαρδινογιάννη μέσω off shore εταιριών και ο Χ.Κ. Τεγόπουλος.

Ο τηλεοπτικός σταθμός Alpha ανήκει στο επιχειρηματία Δ. Κοντομηνά, ο όμιλος ΑΝΤΕΝΝΑ στον εφοπλιστή Μ. Κυριακού και ο ΣΚΑΙ στον εφοπλιστή Γ. Αλαφούζο.[131]

Το «κίνημα των αγανακτισμένων» ωστόσο δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τα παραπάνω στοιχεία ανεξάρτητα από τις προθέσεις και τις επιδιώξεις οικονομικών παραγόντων. Η καθημερινή παρουσία χιλιάδων ανθρώπων στην πλατεία Συντάγματος αλλά και σε πλατείες άλλων πόλεων αναδείκνυε την ανάγκη διαφόρων κοινωνικών ομάδων και στρωμάτων για συμμετοχή στα κοινά. Κατά την πορεία των καθημερινών συγκεντρώσεων ο κόσμος που συγκεντρώνεται στην πλατεία σταδιακά θα διακρίνεται σε αυτούς που συγκεντρώνεται στο κάτω μέρος της πλατείας και σε αυτούς θα βρίσκονται μπροστά στην Βουλή επί της οδού Αμαλίας. Όσο αφορά το κάτω μέρος της πλατείας εκεί θα υπάρξει η προσπάθεια να οργανωθεί μια «διαρκής» ανοιχτή συνέλευση που θα επιλύσει οργανωτικά θέματα αλλά και θα δώσει έναν πιο συγκροτημένο πολιτικό προσανατολισμό.

Η προσπάθεια ουσιαστικά θα αποτύχει καθώς η απόρριψη της διακριτής και σαφούς οργανωμένης συγκρότησης πολιτικών οντοτήτων που εμπεριέχουν το στοιχείο της αντιπροσώπευσης και της εκπροσώπησης με ξεκάθαρες και συγκροτημένες ιδεολογικές, πολιτικές πλατφόρμες και προσανατολισμό οδήγησαν σε μια στρεβλή αντίληψη για την μορφή των αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών.

Μέσα σε ένα μικρό διάστημα οι γενικές συνελεύσεις στις οποίες αρχικά μπορεί να παρευρίσκονταν μέχρι και 2 χιλιάδες άνθρωποι θα εκφυλισθούν και θα κυριαρχήσει η κόπωση και σταδιακά η απογοήτευση.
Ταυτόχρονα μέσα στο καλοκαίρι θα ξεκινήσει η δράση μικρών ομάδων που προκαλέσουν μέσω της σύγκρουσης με τις δυνάμεις καταστολής επανειλημμένα την διάλυση των συγκεντρώσεων αυτών μέχρι την τελική βίαιη παρέμβαση της αστυνομίας.
Η κρίση αυτή σε κοινωνικό επίπεδο θα αναδείξει την αδυναμία των παραδοσιακών κομμάτων και ιδιαίτερα της αριστεράς –που επιδιώκει και απευθύνεται στα φτωχότερα κοινωνικά στρώματα- να παρουσιάσουν μια εναλλακτική πολιτική πρόταση.

VIII. Η απαγόρευση δημόσιων συναθροίσεων

Ένα άλλο μεγάλο ζήτημα που αφορά την παραβίαση δημοκρατικών ελευθεριών είναι η -σε κάποιες περιπτώσεις- επιβολή απαγόρευσης δημόσιων συναθροίσεων από την κυβέρνηση που προέκυψε από την συνεργασία των κομμάτων της ΝΔ και του ΠΑΣΟΚ μετά τις εκλογές του Ιουνίου το 2012. Το έτος 2014 η κυβέρνηση εκδίδει αποφάσεις απαγόρευσης συναθροίσεων στο κέντρο της Αθήνας τουλάχιστον σε τρείς περιπτώσεις. Το πρώτο περιστατικό τέτοιου είδους περιστολής ενός στοιχειώδους δημοκρατικού δικαιώματος έλαβε χώρα σχεδόν με το ξεκίνημα της νέας χρονιάς, όταν στις 7 Ιανουαρίου, η Ελλάδα ανέλαβε την προεδρία της Ευρωπαϊκής.

Εκείνη την ημέρα, από νωρίς το πρωί έως αργά το βράδυ, οι δρόμοι γύρω από τον χώρο τελετής κλείνουν από την ελληνική αστυνομία με την ΕΛ.ΑΣ να ανακοινώνει ότι κλειστός θα μείνει και ο διεθνής αερολιμένας όπου και θα καταφθάσουν οι προσκεκλημένοι. Το κέντρο της Αθήνας θα γεμίσει από δυνάμεις των δυνάμεων ασφαλείας απαγορεύοντας τις προγραμματισμένες συγκεντρώσεις με την αντιπολίτευση[132] να αντιδρά ισχυρότατα.

Οι απαγορεύσεις θα συνεχιστούν στις 1/4/2014 με την έλευση του Ecofin στην Αθήνα, για την «Άτυπη Σύνοδο του Συμβουλίου Οικονομικών και Δημοσιονομικών Θεμάτων» στο Ζάππειο Μέγαρο, στα πλαίσια της ανάληψης της προεδρίας της ΕΕ από την ελληνική κυβέρνηση. Αυτήν την φορά όμως υπάρχουν έντονες λαϊκές αντιδράσεις και τα συνδικάτα εξαγγέλλουν σειρά συγκεντρώσεων διαμαρτυρίας για την λήψη μέτρων που παραβιάζουν κάθε συνταγματική νομιμότητα.
Στις 11 Απριλίου του ίδιου έτους θα επισκεφθεί την Ελλάδα η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ και για άλλη μια φορά η κυβέρνηση θα διατάξει την απαγόρευση συναθροίσεων[133].

Ενδεικτικός του τρόπου που επέλεξαν οι κυβερνήσεις της συγκεκριμένης περιόδου να διαχειρισθούν την κρίση είναι οι δηλώσεις του Θ. Πάγκαλου στελέχους του ΠΑΣΟΚ και διατελέσαντα υπουργού σε μια σειρά από κομβικά υπουργεία , ο Θ. Πάγκαλος λοιπόν αναφερόμενος στο ενδεχόμενο μη ψήφισης του Μεσοπρόθεσμου Πλαισίου το 2011 είχε κάνει τις ακόλουθες δηλώσεις,
«την επόμενη μέρα οι τράπεζες θα περικυκλώνονταν από τρομοκρατημένους ανθρώπους που θα προσπαθούσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους, ενώ ο στρατός θα έβγαζε στους δρόμους τανκς για να τις προστατέψει, καθώς δεν θα υπήρχε αρκετή αστυνομία. Θα υπήρχαν παντού αναταραχές, τα μαγαζιά θα άδειαζαν, κάποιοι άνθρωποι θα πηδούσαν από τα παράθυρα… Και όλο αυτό θα ήταν καταστροφικό για την Ευρωζώνη συνολικά»[134].

IX. Συμπεράσματα και Εκτιμήσεις

Ο περιορισμός της εθνικής κυριαρχίας, η ενίσχυση της εκτελεστικής και η αντίστοιχη υποβάθμιση της νομοθετικής εξουσίας, οι παραβιάσεις του Συντάγματος, η διαφαινόμενη διασύνδεση της ακροδεξιάς με κρατικές υπηρεσίες και την εκτελεστική εξουσία αλλά και η ατιμώρητη -για μεγάλο χρονικό διάστημα- παρακρατικού τύπου δράση της, ο κυβερνητικός αυταρχισμός και η αμφισβήτηση θεμελιωδών εργατικών κατακτήσεων και δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, υπηρέτησαν την υπεράσπιση των κεντρικών πολιτικών επιλογών των κυβερνήσεων της τελευταίας πενταετίας.

Ταυτόχρονα, με την λήψη μέτρων λιτότητας που αφορούσαν χαμηλά οικονομικά κοινωνικά στρώματα είχαμε την στήριξη των διαφόρων οικονομικών ελίτ ιδιαίτερα του χρηματοπιστωτικού κεφαλαίου. Η πολιτική αυτή πρόταση βέβαια δεν αποτελεί χαρακτηριστικό μόνο της περιόδου της οικονομικής κρίσης καθώς σε κάθε περίπτωση επιδιώκεται η όσο γίνεται ευρύτερη συγκεντροποίηση κεφαλαίου και η μείωση του κόστους της εργασίας. Η ιδιαιτερότητα σε αυτή την περίοδο κρίσης έγκειτο στο ότι η υλοποίηση αυτών των πολιτικών σχεδιασμών πήρε ένα ταχύτερο και «βιαιότερο» χαρακτήρα.
Παραμένει ερωτηματικό αν το θεσμικό, πολιτικό, κοινωνικό και οικονομικό καθεστώς που προέκυψε από τις μεταβολές αυτές θα παγιωθεί ή θα υπάρξει ένας νέος γύρος κοινωνικών συγκρούσεων.

Η εργασία αυτή κλείνει χωρίς κανένα άλλο σχόλιο με τις δηλώσεις της τότε προέδρου της Βουλής Άννας Ψαρούδα-Μπενάκη κατά την ορκωμοσία του προέδρου της δημοκρατίας, Κάρολου Παπούλια, τον Μάιο του 2005:
«Η ευρωπαϊκή ενοποίηση θα προωθηθεί με την ψήφιση, ενδεχομένως, και της συνταγματικής συνθήκης, τα εθνικά σύνορα και ένα μέρος της εθνικής κυριαρχίας θα περιορισθούν χάριν της ειρήνης, της ευημερίας και της ασφάλειας στη διευρυμένη Ευρώπη, τα δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη θα υποστούν μεταβολές, καθώς θα μπορούν να προστατεύονται, αλλά και να παραβιάζονται από αρχές και εξουσίες πέραν των γνωστών και καθιερωμένων και πάντως, η δημοκρατία θα συναντήσει προκλήσεις και θα δοκιμασθεί από ενδεχόμενες νέες μορφές διακυβέρνησης»
Άννα Ψαρούδα Μπενάκη
Φεβρουάριος 2005

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

ΓΕΝΙΚΗ

Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ-Πώς και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, εκδ. Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2012
Νότης Μαριάς, Το μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμος – «Πειραματόζωον η Ελλάς», Εκδ. Α.Α. Λιβάνη, Αθήνα, 2011
Δημήτρης Καλτσώνης, Δίκαιο, οικονομική κρίση και δημοκρατία, εκδ. Τόπος, Αθήνα, 2014

ΠΕΡΙΟΔΙΚΑ

Emily Rosenberg- Norman L. Rosenberg, Από την αποικιοκρατία στον επαγγελματισμό: Η δυναμική δημοσίου-ιδιωτικού στην παροχή συμβουλών σε ζητήματα εξωτερικής οικονομικής πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες, 1898-1929, The Journal of American History, τομ..74, τχ.1, Ιούνιος 1987

ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Κατρούγκαλος, Η νομική οδός για την διαγραφή του χρέους, Greek critical legal, 21/02/2014
Αντώνης Μανιτάκης, Τα συνταγματικά ζητήματα του Μνημονίου ενόψει μοιρασμένης κρατικής κυριαρχίας και επιτηρούμενης δημοσιονομικής πολιτικής, Constitutionalism, 26/10/2011
Γιώργος Κατρούγκαλος, Memoranda sunt Servanda? H συνταγματικότητα του νόμου 3845/2010 και του μνημονίου για τα μέτρα εφαρμογής των συμφωνιών με ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ, Constitutionalism, 21/09/2010
Γιώργος Κασιμάτης, Οι συμφωνίες δανεισμού της Ελλάδας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ., Δικηγορικός Σύλλογος Αθηνών, Αθήνα, 2010
Θανάσης Αλαμπάσης, Η κατάρρευση των Ταμείων Κοινωνικής Ασφάλισης. Προφανής αναντιστοιχία μεταξύ παροχής και αντιπαροχής, alampasis,11/02/2014
ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, Η ελληνική οικονομία και η απασχόληση – Ετήσια Έκθεση 2014, inegsee
· Παναγιώτης Κυριακούλιας, Οι εργασιακές σχέσεις μετά το Μνημόνιο. Πανόραμα της μεταρρύθμισης της εργατικής νομοθεσίας 2010-2012, Εθνικό Ινστιτούτο Εργασίας και Ανθρώπινου Δυναμικού, 01/04/2012
ΕΦΗΜΕΡΙΔΕΣ (Ηλεκτρονικές Εκδόσεις)

Ριζοσπάστης 06/10/2009, 13/10/2002, 04/05/2010, 21/08/2010, 24/07/2011, 17/05/2014, 09/02/2012
Ελευθεροτυπία 06/10/2009, 04/03/2010, 18/11/2011, 16/10/2014
Καθημερινή 06/10/2009, 19/03/2006, 02/12/2009, 15/01/2012, 24/04/2014
Το Βήμα 06/10/2009, 04/112009, 17/06/2007, 04/11/2009, 26/03/2010, 07/05/2010, 31/10/2011,14/03/2011, 12/03/2011, 01/11/2011, 06/11/2011, 08/04/2012, 08/03/2012, 30/09/2014, 23/04/2014, 23/04/2011
Real 01/06/2011
Το Θέμα 05/03/2014
Ναυτεμπορική 30/10/2003, 23/12/2009, 22/09/2014, 09/02/10, 10/02/2010, 04/08/ 2010, 14/03/2014, 14/03/2014
Τα Νέα 31/07/2010
Ημερησία 03/06/2011
Έθνος 11/11/2011, 10/11/2011, 22/11/2011, 22/11/2011
Αυγή 05/06/2014
Το Ποντίκι 18/10/2014

ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΕΣ

Alfavita
Εuro2day
Deutche Welle
Inprecor
Tvxs
European Commision
Capital
Iefimerida
Singular Logic
Υπουργείο Εσωτερικών
Wikipedia
ΣΚΑΙ
In
Left
YouTube
Mega Channel
Lifo
The Press Project
News In
Κουτί της Πανδώρας
[1]Εφημ. Ριζοσπάστης, Οι συσχετισμοί στην κάλπη, 06/10/2009
[2] Εφημ Ελευθεροτυπία, Η σύνθεση της νέας κυβέρνησης, 06/10/2009
[3] Εuro2day, ΕΒΕΑ: “Ζητείται αποφασιστικότητα”,05/10/2009
[4]Εφημ. Καθημερινή , Ανακούφιση στις αγορές από την ισχυρή πλειοψηφία, 06/10/2009
[5] Στο ίδιο
[6] Εφημ. Το Βήμα, Μαντικίδης Τάσος, Ο σκεπτικισμός της επόμενης ημέρας, 06/10/2009
[7] Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ-Πώς και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, Αθήνα 2012, σ.52
[8] Ν. Μαριάς, Το μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμος – «Πειραματόζωον η Ελλάς», Εκδ. Λιβάνη, Αθήνα, σ.211
[9] Το Βήμα, Ζωης Τσώλης, Ερχεται κηδεμόνας εκ Βρυξελλών.Σκληραίνει και άλλο ο Xοακίμ Αλμούνια.
Μόνιμη αντιπροσωπεία της ΕΕ εγκαθίσταται στο υπουργείο Οικονομικών ,04/112009
[10]Εφημ. Το Θέμα, Τι ακριβώς συνέβη από το 1999 έως το 2001 – Το παρασκήνιο με την Eurostat, 05/03/2014
[11] Εφημ. Καθημερινή, Δ.Γ.Παπαδοκωστοπουλου, Οι αλήθειες, τα ψέματα και η δημοσιονομική απογραφή,,19/03/2006
[12] Euro2day, Συνέντευξη Α. Βγενόπουλου στον Ν. Χατζηνικολάου, 22/02/2010
[13] Εφημ. Το Βήμα, Γιάννης Μαρίνος, Από το 2002 ήξερε η ΕΕ, 17/06/2007
[14] Εφημ. Ριζοσπάστης, Δάνης Παπαβασιλείου ,Ο επιτάφιος του «Συμφώνου Σταθερότητας» στην Ευρωπαϊκή Ενωση ,13/10/2002 και Εφημ. Ναυτεμπορική, Ολλανδική ανησυχία για την παραβίαση του Συμφώνου σταθερότητας από Γαλλία-Γερμανία ,30/10/2003
[15] Deutche Welle, Συνέντευξη του Ν.Χριστοδουλάκη στην εφημερίδα Handelsblatt, 21/01/2014
[16] Καλτσώνης Δημήτρης, «Δίκαιο, οικονομική κρίση και δημοκρατία», Αθήνα 2014, Κεφ.3
[17] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο “άλλος δρόμος”-“Πειραματόζωον η Ελλάς”»,2011, σ.228
[18] Inprecor, 20 χρόνια μέσα στην φάκα του Μάαστριχτ…,02/07/2012
[19] Εφημ. Ναύτεμπορική, Προϋπολογισμός 2010: Ομιλία A. Σαμαρά, 23/12/2009
[20] Εφημ. Καθημερινή, Μυστική αλληλογραφία Βρυξελλών – Αθήνας εν όψει του κρίσιμου Ecofin, 02/12/2009
[21] Εφημ. Ναυτερμπορική, Moody’s: Υποβάθμιση της Ελλάδας σε A2 από A1 ,22/09/2014
[22] Ν. Μαριάς, Το μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμος – «Πειραματόζωον η Ελλάς», Εκδ. Λιβάνη, Αθήνα, σ.211
[23]Εφημ. Βήμα, Ερχεται κηδεμόνας εκ Βρυξελλών,04/11/2009
[24] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο “άλλος δρόμος”-“Πειραματόζωον η Ελλάς”»,2011, σ.228
[25] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ.212
[26] Εφημ. Ναυτεμπορική, Οι βασικές ρυθμίσεις του φορολογικού νομοσχεδίου, 09/02/10
[27] Εφημ. Ναυτεμπορική, ΝΔ: Τα μέτρα θα «στεγνώσουν» την αγορά, 10/02/2010
[28] Εφημ. Ελευθεροτυπία, Ελένη Κωσταρέλου, Κοινωνικό σοκ με αλυσιδωτές συνέπειες, 04/03/2010
[29] Εφημ. Βήμα , Η συμφωνία που αλλάζει την ΕΕ – ‘Όλο το κείμενο της απόφασης των χωρών μελών της Ευρωζώνης, 26/03/2010
[30] Tvxs, Την ενεργοποίηση του μηχανισμού στήριξης ζήτησε η Ελλάδα, 23/04/2010
[31] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ. 236
[32] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ.217
[33] Greek critical legal.blogspot, Γιώργος Κατρούγκαλος, Η νομική οδός για την διαγραφή του χρέους, 21/02/2014, «Τόσο τα μνημόνια που η Ελλάδα υπέγραψε όσο και οι δανειακές συμβάσεις δεν αποτελούν κανόνες του Ευρωπαϊκού Κοινοτικού δικαίου»
[34] Constitutionalism, Αντώνης Μανιτάκης, Τα συνταγματικά ζητήματα του Μνημονίου ενόψει μοιρασμένης κρατικής κυριαρχίας και επιτηρούμενης δημοσιονομικής πολιτικής, 26/10/2011
[35] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ. 241-242 και Constitutionalism, Γιώργος Κατρούγκαλος, Memoranda sunt Servanda? H συνταγματικότητα του νόμου 3845/2010 και του μνημονίου για τα μέτρα εφαρμογής των συμφωνιών με ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ, 21/09/2010
[36] Constitutionalism, Γιώργος Κατρούγκαλος, Memoranda sunt Servanda? H συνταγματικότητα του νόμου 3845/2010 και του μνημονίου για τα μέτρα εφαρμογής των συμφωνιών με ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ, 21/09/2010 («α. να περιέχει αυτή κανόνες δικαίου και β. τα υποκείμενα του διεθνούς δικαίου τα οποία συμβάλλονται να στοχεύουν να προσδώσουν διεθνή νομική δεσμευτικότητα στους εν λόγω κανόνες.»)
[37] Constitutionalism, Γιώργος Κατρούγκαλος, Memoranda sunt Servanda? H συνταγματικότητα του νόμου 3845/2010 και του μνημονίου για τα μέτρα εφαρμογής των συμφωνιών με ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ, 21/09/2010
[38] Γιώργος Κασιμάτης, Οι συμφωνίες δανεισμού της Ελλάδας με την Ε.Ε. και το Δ.Ν.Τ., Αθήνα 2010, σ. 54
[39] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011,σ.263
[40] Στο ίδιο, σ.55-56
[41] Στο ίδιο, σ.57
[42] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011,σ.263
[43] Εφημ. Βήμα, Ένταση στη Βουλή από κατάθεση τροπολογίας στο μνημόνιο και KKE: Πραξικοπηματική η ενέργεια της κυβέρνησης, 07/05/2010
[44] Capital, Τροπολογία της τελευταίας στιγμής, 07/05/ 2010
[45] Greek critical legal.blogspot,Γιώργος Κατρούγκαλος, Η νομική οδός για την διαγραφή του χρέους, , 21/02/2014

[46] Εφημ. Ριζοσπάστης, Τα μέτρα της κυβέρνησης-ΕΕ-ΔΝΤ,04/05/2010
[47]Εφημ. Ναυτεμπορική, Πιέσεις από την τρόικα για επιπρόσθετα μέτρα, 04/08/ 2010 και Εφημ. Τα Νέα, 10 εντολές για να δώσουν 9 δισ., 31/07/2010
[48] Εφημ. Ριζοσπάστης, Επικαιροποιούν τους αντιλαϊκούς εφιάλτες, 21/08/2010
[49] Εφημ. Βήμα, Κατά 4,5% συρρικνώθηκε το ΑΕΠ, 14/03/2011
[50] Εφημ. Βήμα, Κρουστάλλη Δήμητρα, Ανάσα με επιμήκυνση και μείωση επιτοκίου, 12/03/2011
[51] Εφημ. Βήμα, Κρουστάλλη Δήμητρα, Ανάσα με επιμήκυνση και μείωση επιτοκίου, 12/03/2011
[52] Real , Υποβάθμισε κατά 3 κλίμακες σε Caa1 από Β1 την Ελλάδα η Moody’s, 01/06/2011, Εφημ. Νέα, Νέα υποβάθμιση της Ελλάδας από τη Moody’s , 01/06/2011 και Εφημ. Ημερησία, Dagong: Υποβάθμιση της Ελλάδας και από κινέζικο οίκο, 03/06/2011
[53] Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ – Πως και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, Αθήνα 2012, σ.237
[54] Στο ίδιο
[55] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ.383
[56] Constitutionalism, Γιώργος Κατρούγκαλος, Memoranda sunt Servanda? H συνταγματικότητα του νόμου 3845/2010 και του μνημονίου για τα μέτρα εφαρμογής των συμφωνιών με ΔΝΤ, ΕΕ και ΕΚΤ, 21/09/2010
[57] Emily Rosenberg- Norman L. Rosenberg, Από την αποικιοκρατία στον επαγγελματισμό: Η δυναμική δημοσίου-ιδιωτικού στην παροχή συμβουλών σε ζητήματα εξωτερικής οικονομικής πολιτικής στις Ηνωμένες Πολιτείες, 1898-1929, The Journal of American History, τομ..74, τχ.1, Ιούνιος 1987, σ.59-82
[58] Εφημ. Βήμα, Αυτόματη 3ετή επιμήκυνση για τις υπερχρεωμένες χώρες, 31/03/2011
[59] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ. 404
[60] Νότης Μαριάς, «Το Μνημόνιο της χρεοκοπίας και ο άλλος δρόμο – Πειραματόζωον η Ελλάς»,2011, σ. 407
[61] Βλέπε σε αυτή την εργασία, σ.18
[62] Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ – Πως και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, Αθήνα-2012, σ.246
[63] Στο ίδιο, σ.248.
[64] Εφημ. Ριζοσπάστης,Π.Ι., ΣΥΝΟΔΟΣ ΚΟΡΥΦΗΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΖΩΝΗΣ – Νέα δάνεια και μέτρα στο σβέρκο του λαού, 24/07/2011
[65] Στο ίδιο
[66] Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ – Πως και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, Αθήνα-2012, σ. 286
[67] Εφημ. Βήμα , 31/10/2011
[68] Εφημ. Βήμα , 01/11/2011
[69] Εφημ. Βήμα , 01/11/2011
[70] Εφημ. Βήμα , 01/11/2011
[71] Εφημ. Βήμα , 01/11/2011
[72] Παναγιώτης Ρουμελιώτης, Το άγνωστο παρασκήνιο της προσφυγής στο ΔΝΤ – Πως και γιατί φτάσαμε στο Μνημόνιο, Αθήνα-2012, σ. 297
[73] Εφημ. Έθνος, Ορκίστηκε η κυβέρνηση Παπαδήμου, 11/11/2011
[74] Εφημ. Έθνος, Τσίπρας: Ωμή αλλοίωση λαϊκής κυριαρχίας, 10/11/2011
[75] Εφημ. Ελευθεροτυπία, Κώστας Χρυσόγονος,Συνταγματική ακροβασία, 18/11/2011
[76] Εφημ. Καθημερινή, Η νομιμοποίηση της κυβέρνησης Παπαδήμου, 15/01/2012
[77] Εφημ. Βήμα, Παπαδάκου Γιάννα, Τι προβλέπει το Σύνταγμα για μεταβατική κυβέρνηση, 06/11/2011
[78] Εφημ. Έθνος, Γιώργος Δελαστίκ, Τι είναι το PSI και ποια ομόλογα κουρεύτηκαν, 22/11/2011
[79] Εφημ. Ριζοσπάστης, Να ποιοι είναι, 17/05/2014
[80] Εφημ. Έθνος, Γιώργος Δελαστίκ, Τι είναι το PSI και ποια ομόλογα κουρεύτηκαν, 22/11/2011
[81] Εφημ. Βήμα, Παπαϊωάννου Γιώργος ,Πώς χάθηκαν τα λεφτά των Ταμείων, 08/04/2012
[82] Εφημ. Ναυτεμπορική, Πάνος Κακουρης,Δύο χρόνια μετά το PSI, 14/03/2014
[83] Εφημ. Βήμα, PSI: Στο 95,7% με τα CACs – Αναλυτές: Απεφεύχθη η χρεοκοπία, 08/03/2012
[84] Θανάσης Αλαμπάσης, Η κατάρρευση των Ταμείων Κοινωνικής Ασφάλισης. Προφανής αναντιστοιχία μεταξύ παροχής και αντιπαροχής, 11/02/2014
[85] Εφημ. Ναυτεμπορική, Δύο χρόνια μετά το PSI, 14/03/2014
[86] European Commision
[87] Εφημ. Βήμα, Steen Jakobsen ,Χρέος: Ο ελέφαντας στο δωμάτιο, 30/09/2014
[88] Στο ίδιο
[89] Εφημ. Βήμα, Eurostat:Το πρωτογενές πλεόνασμα του 2013 στα 3,4 δισ. ευρώ, 23/04/2014
[90] Εφημ. Καθημερινή, Σωτήρης Νίκας, Πώς το πρωτογενές έλλειμμα γίνεται πρωτογενές πλεόνασμα, 24/04/2014
[91] Δελτίο Ειδήσεων Σκαι, 12/10/2014
[92] Capital, Δημοσκόπηση της GPO δίνει προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ, 14/10/2014
[93] Εφημ. Ελευθεροτυπία, Ξύπνησαν νύχτα οι «ειδικοί» των αγορών, 16/10/2014
[94] Capital , Δημοσκόπηση της GPO δίνει προβάδισμα στον ΣΥΡΙΖΑ, 14/10/2014 και Iefimerida, Δημοσκόπηση Metron Analysis, 14/10/2014
[95] Καλτσώνης Δημήτρης, «Δίκαιο, οικονομική κρίση και δημοκρατία», Αθήνα 2014, Κεφ. 3
[96] Η τάση όμως για συγκεντροποίηση των εξουσιών σε θεσμούς πιο απομακρυσμένους από τέτοιους που έχουν έναν αμεσοδημοκρατικό χαρακτήρα δεν εντοπίζεται μόνο στην μεταβίβαση εξουσιών από το κοινοβούλιο στις εκάστοτε κυβερνήσεις αλλά και στην ενίσχυση των εξουσιών του πρωθυπουργού της χώρας αλλά και του Προέδρου της Δημοκρατίας. Συγκεκριμένα σύμφωνα με το άρθρο 7 του νόμου 3839/2010 προβλέπεται ότι: «ενεργώντας στο πλαίσιο των κατά το Σύνταγμα και της νόμους αρμοδιοτήτων του ο Πρωθυπουργός με απόφασή του που δημοσιεύεται στην ΕτΚ, σε θέματα κατεπείγοντος και μείζονος για το εθνικό συμφέρον σημασίας, δύναται, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης και τηρουμένων των γενικών αρχών του κοινοτικού δικαίου α) να αναθέσει απευθείας σε φυσικά ή νομικά πρόσωπα την εκπόνηση μελετών ή την παροχή υπηρεσιών και να καθορίζει το αντικείμενο, τον χρόνο παροχής της μελέτης ή της υπηρεσίας» ενώ στο ίδιο άρθρο 2 του ίδιου νόμου προβλέπεται ότι: «έχουν την υποχρέωση να παρέχουν στους κατά τα ανωτέρω μελετητές, τις επιτροπές και τις ομάδες εργασίας κάθε πληροφορία και στοιχείο που τους ζητείται».(βλέπε, Καλτσώνης Δημήτρης, «Δίκαιο, οικονομική κρίση και δημοκρατία», Αθήνα 2014, κεφ.3,Η θεσμική ενίσχυση των κορυφών της εκτελεστικής εξουσίας).
[97] Στο ίδιο
[98] Στο ίδιο
[99] Στο ίδιο
[100] Singular Logic
[101] Υπουργείο Εσωτερικών
[102] Tvxs
[103] Wikipedia
[104] Εφημ. Βήμα, Οι κρυφές σχέσεις του Π. Μπαλτάκου με τη Χρυσή Αυγή, 02/04/2014
[105] Εφημ. Αυγή, Πουλακίδας Κώστας ,Ν. Μιχαλολιάκος – Χρ. Παππάς δείχνουν ως συνομιλητές όλη την ηγεσία της Ν.Δ. , 05/06/2014
[106] Εφημ. Το Ποντίκι, Με εντολές Μπαλτάκου ψήφιζε η Χρυσή Αυγή, 18/10/2014
[107] Alfavita, Προγράμματα «κοινωφελούς εργασίας» ΕΣΠΑ ή εισαγωγή του εργασιακού μεσαίωνα στην εκπαίδευση και σε όλο το δημόσιο! , 21/01/2014
[108] ΙΝΕ-ΓΣΕΕ, Ετήσια Έκθεση 2014
[109] Στο ίδιο
[110] Στο ίδιο
[111] Στο ίδιο
[112] Στο ίδιο
[113] ΕΙΕΑΔ, Παναγιώτης Κυριακούλιας, Οι εργασιακές σχέσεις μετά το Μνημόνιο. Πανόραμα της μεταρρύθμισης της εργατικής νομοθεσίας 2010-2012
[114] Στο ίδιο
[115] Wikipedia
[116] «Με απόφαση του πρωθυπουργού, Γιώργου Α. Παπανδρέου, μετά από σχετική εισήγηση του υπουργού Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων, κ. Ρέππα, και αφού ελήφθη υπόψη η επιτακτική ανάγκη αποτροπής των δυσμενών συνεπειών της παρατεινόμενης απεργίας των ιδιοκτητών και οδηγών φορτηγών αυτοκινήτων Δημοσίας Χρήσης και βυτιοφόρων μεταφοράς υγρών καυσίμων, που έχει προκαλέσει σοβαρή διαταραχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας, ενέχει σοβαρούς κινδύνους για τη δημόσια υγεία από την έλλειψη επαρκούς εφοδιασμού των πολιτών σε καύσιμα, τρόφιμα και φάρμακα, απειλεί τη διακοπή της ομαλής λειτουργίας των μονάδων παροχής υπηρεσιών υγείας και πρόνοιας και απειλεί επίσης κατ΄ επέκταση τη δημόσια τάξη, κηρύσσονται οι ανά τη χώρα ιδιοκτήτες και οδηγοί φορτηγών Δημοσίας Χρήσης και των βυτιοφόρων μεταφοράς υγρών καυσίμων σε κατάσταση πολιτικής κινητοποίησης. Με την παραπάνω απόφαση εξουσιοδοτούνται οι υπουργοί Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και Οικονομικών και, κατά το μέρος της αρμοδιότητάς τους, οι οικείοι νομάρχες να προβούν σε επίταξη των υπηρεσιών και επίταξη της χρήσης των φορτηγών Δημοσίας Χρήσης και των βυτιοφόρων μεταφοράς υγρών καυσίμων καθώς και να λάβουν κάθε άλλο αναγκαίο μέτρο για τη διασφάλιση των δημοσίων αγαθών που κινδυνεύουν από την κατά τα άνω διατάραξη της ομαλής λειτουργίας της κοινωνικής και οικονομικής ζωής της χώρας» (βλέπε, e-simerini)
[117] Σκάι, , Ναντίν Χαρδαλιά ,Έληξε η απεργία της ΠΟΕ-ΟΤΑ, 21/10/2011
[118] In.gr , Επιστράτευση στους απεργούς του Μετρό και επίταξη αποφάσισε η κυβέρνηση, 24/01/2013
[119] Alfavita, Επιστράτευση καθηγητών, 04/06/2013
[120] Διεθνής Αμνηστία, Αστυνομική Βία στην Ελλάδα – Όχι μόνο «μεμονωμένα περιστατικά», 2012
[121] Στο ίδιο
[122] Εφημ. Το Βήμα, Πουλιόπουλος Γ. ,Ονομαστές φράουλες, ξακουστή εκμετάλλευση, 23/04/2011. Επίσης μια σειρά από άρθρα που αφορούν την υπόθεση των εργατών της Μανωλάδας στο i-red.eu
[123] Tvxs, ΙΚΑ: Όλη η Ελλάδα μια Μανωλάδα, 24/04/2013
[124] Left, Μ. Κανελλοπούλου: Συλλαμβάνουν τα θύματα για να μην υπάρχουν μάρτυρες για τους μαφιόζους της Μανωλάδας, 18/04/2013
[125] Δεν είναι τυχαίο ότι στην ίδια περιοχή το 2009 δύο μετανάστες θα δεθούν στο πίσω μέρος αγροτικού αυτοκίνητου και θα συρθούν στην πλατεία του χωριού από κτηνοτρόφους που θεωρούσαν ότι τα θύματα είναι υπεύθυνοι για ζωοκλοπές.
[126] Left, Κώστας Ζαφειρόπουλος ,Τρίτη αναβολή στη δίκη των βασανιστών του Ουαλίντ Ταλέμπ, 11/06/2014
[127] Δελτίο ειδήσεων Σκάι, 25/05/2011, αποσπάσματα από το You Tube-Βίντεο1 και Βίντεο 2
[128] Δελτίο ειδήσεων Mega Channel, 25/05/2011, αποσπάσματα από το You Tube, Βίντεο

[130] Lifo, Το Πρόσωπο της Ημέρας: Ποιος είναι πραγματικά ο Βίκτωρ Ρέστης;, 03/12/2013
[131] The Press Project, Βασίλης Κουφόπουλος , Ιδού οι μέτοχοι της TV, 20/02/2012
[132] News In, Mε απαγόρευση συναθροίσεων ξεκινά η ελληνική προεδρία, 09/10/2014
[133] Κουτί της Πανδώρας, Υποδοχή της Μέρκελ με διαδηλώσεις παρά τις …εντολές απαγόρευσης, 11/04/2014
[134] Κουτί της Πανδώρας, Μεσοπρόθεσμο ή τανκς προβλέπει ο Πάγκαλος, 24/06/2011
Γ. Γαράκης – Β. Σουλιώτης – Σύλλογος Μαρξιστικής Σκέψης “Γ. Κορδάτος”

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Current ye@r *