Σαν σήμερα, στις 13 Μάη 1978, κατοχυρώθηκε για όλους τους εργαζόμενους το δικαίωμα σε πλήρη σύνταξη με 35 χρόνια ασφάλισης στα 58 χρόνια ηλικίας. Δεν ήταν δώρο κάποιας «φιλολαϊκής» κυβέρνησης. Δεν ήταν πράξη καλοσύνης του κράτους ή των εργοδοτών. Ήταν αποτέλεσμα ταξικού συσχετισμού δύναμης. Το εργατικό κίνημα εκείνης της περιόδου είχε τη δύναμη να αποσπά κατακτήσεις ακόμα και μέσα στα στενά όρια του καπιταλιστικού συστήματος.

Σχεδόν μισό αιώνα μετά, το 2026, βρισκόμαστε μπροστά στην πλήρη ανατροπή αυτών των κατακτήσεων. Το σύστημα πήρε πίσω όσα αναγκάστηκε κάποτε να παραχωρήσει. Σήμερα απαιτούνται 40 χρόνια δουλειάς για σύνταξη στα 62, ενώ στα 67 δίνονται συντάξεις πείνας με λιγότερα ένσημα και εξευτελιστικά ποσά. Για τη νέα γενιά εργαζομένων, η 35ετία έχει μετατραπεί σχεδόν σε μακρινό ιστορικό ανέκδοτο.

Και γιατί συμβαίνει αυτό;

Γιατί ζούμε σε καπιταλισμό. Ένα σύστημα που δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς διαρκή αύξηση της κερδοφορίας του κεφαλαίου. Και αυτή η κερδοφορία χτίζεται πάνω στην εντατικοποίηση της εργασίας, στην παράταση του εργάσιμου βίου και στη διαρκή περικοπή όσων το σύστημα θεωρεί «μη παραγωγικό κόστος» — δηλαδή μισθών, συντάξεων, υγείας και κοινωνικών δικαιωμάτων.

Το ασφαλιστικό δεν «κατέρρευσε» από μόνο του. Το λεηλάτησαν συνειδητά. Τα αποθεματικά των ταμείων έγιναν καύσιμη ύλη για τράπεζες, χρηματιστηριακά παιχνίδια, funds και μεγάλες επιχειρήσεις. Οι κυβερνήσεις — δεξιές, σοσιαλδημοκρατικές, «αριστερές» ή τεχνοκρατικές — υπηρέτησαν όλες την ίδια στρατηγική: μνημόνια, «μεταρρυθμίσεις», αύξηση ορίων ηλικίας, ιδιωτικοποίηση της κοινωνικής ασφάλισης.

Ο στόχος τους ήταν και παραμένει ένας: Να δουλεύουμε περισσότερο, να πληρώνουμε περισσότερα, να παίρνουμε λιγότερα και — ιδανικά για το σύστημα — να πεθαίνουμε πριν προλάβουμε να ζήσουμε τη σύνταξή μας.

Ο καπιταλισμός δεν υποσχέθηκε ποτέ κοινωνική δικαιοσύνη. Υποσχέθηκε μόνο κέρδος. Και κάθε φορά που το κέρδος πιέζεται — από κρίσεις, ύφεση, γήρανση πληθυσμού ή πτώση παραγωγικότητας — το σύστημα αφαιρεί από εκεί που πάντα αφαιρεί: από την εργατική τάξη. Από τους μισθούς, τις συντάξεις, την περίθαλψη, τον ελεύθερο χρόνο, την ίδια τη ζωή.

Η σημερινή νεολαία που μπαίνει στην αγορά εργασίας μέσα από delivery, τηλεργασία, ελαστικές σχέσεις, stage και μισθούς των 700-800 ευρώ, δεν έχει καν την προοπτική μιας αξιοπρεπούς σύνταξης. Το μέλλον που της επιφυλάσσουν είναι εργασία μέχρι τα 70 για 400 και 500 ευρώ επιβίωσης.

Αυτό δεν είναι «δυσλειτουργία» του ασφαλιστικού.
Είναι ο καπιταλισμός στην καθαρή του μορφή.

Η εργατική δύναμη αντιμετωπίζεται σαν αναλώσιμο εμπόρευμα που πρέπει να αποδίδει μέχρι την τελευταία σταγόνα.

Το 1978 οι εργαζόμενοι κέρδισαν γιατί αγωνίστηκαν οργανωμένα και συλλογικά. Το 2026 χάνουμε γιατί το κεφάλαιο ανασυντάχθηκε, ενώ η εργατική τάξη διασπάστηκε, φοβήθηκε και πείστηκε πως «δεν υπάρχει εναλλακτική».

Ας το πούμε καθαρά:

Δεν αρκεί να επιστρέψουμε στο 1978.
Δεν αρκεί να διεκδικούμε τα ψίχουλα που μας έκλεψαν.

Χρειάζεται να αμφισβητήσουμε το ίδιο το σύστημα που μας καταδικάζει να παλεύουμε ξανά και ξανά για στοιχειώδη δικαιώματα που θα έπρεπε να θεωρούνται αυτονόητα.