Σε συνάρτηση με την περασμένη ανάρτησή μας, επαναφέρουμε ένα κείμενο που είχαμε δημοσιεύσει πριν ένα χρόνο
Το στιγμιότυπο με τον Σεργκέι Λαβρόφ φορώντας μπλουζάκι CCCP δεν ήταν μια τυχαία στιλιστική επιλογή. Ήταν μια συμβολική κίνηση με πολλαπλά μηνύματα: προς τη Δύση, προς τον ρωσικό λαό, αλλά και προς την ίδια την πολιτική μυθολογία που χτίζει το Κρεμλίνο.
Στη Δύση, η εικόνα λειτούργησε σαν πρόκληση – σχεδόν σαν πολιτικό trolling. Υπενθύμιση ότι η Ρωσία δεν αποκηρύσσει τη σοβιετική της κληρονομιά.
Στο εσωτερικό, όμως, το CCCP ακουμπά σε μια βαθιά νοσταλγία μεγάλου μέρους της ρωσικής κοινωνίας. Έρευνες του Levada Center δείχνουν ότι πάνω από τους μισούς Ρώσους (κυρίως άνω των 50) «λυπούνται» για τη διάλυση της Σοβιετικής Ένωσης.
Η νοσταλγία αυτή σημαίνει κυρίως:
- Ανάμνηση κοινωνικής ασφάλειας: δουλειά, στέγη, βασικές παροχές.
- Αίσθηση διεθνούς κύρους: η ΕΣΣΔ ως υπερδύναμη.
- Πολιτισμική ταυτότητα: ο «σοβιετικός άνθρωπος» ως κοινή εμπειρία.
- Αντίβαρο στη δεκαετία του ’90: φτώχεια, εγκληματικότητα, κοινωνική διάλυση.
Η ρωσική ηγεσία αξιοποιεί αυτή τη νοσταλγία:
➤ Επαναφέρει σοβιετικά σύμβολα, κόκκινες σημαίες, μνήμες Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
➤ Προβάλλει το αφήγημα της «ιστορικής συνέχειας» με την ΕΣΣΔ.
➤ Δεν υπόσχεται σοσιαλισμό, αλλά ισχυρό κράτος απέναντι στη Δύση.
Το μπλουζάκι CCCP του Λαβρόφ είναι έτσι μια σκηνοθετημένη πολιτική χειρονομία που απευθύνεται ταυτόχρονα προς διεθνείς αντιπάλους και στον ίδιο τον ρωσικό λαό.
Συμπερασματικά: Η «σοβιετική νοσταλγία» είναι υπαρκτή στη ρωσική κοινωνία.
Το Κρεμλίνο καρπώνεται αυτή την αίσθηση, ντύνει την πολιτική του με σύμβολα του παρελθόντος και τη μετατρέπει σε όπλο στην αντιπαράθεση με τη Δύση.
***
Πολλές αναφορές ΜΜΕ αξιολογούν ότι το στυλ αυτό θεωρείται σκόπιμη συμβολική ενέργεια, όχι απλώς ένδυση:
Το Politico επισημαίνει ότι το ντύσιμό του υποδεικνύει «ρωσική νοσταλγία για τη Σοβιετική Ένωση», κινητοποιώντας πατριωτικά συναισθήματα και ενισχύοντας τον αφηγηματικό μύθο της από-καιρό αγαπημένης ΕΣΣΔ.
Το NDTV εξηγεί ότι το μπλουζάκι, από εμπορικό brand που προβάλλει κληρονομιά της ΕΣΣΔ, θεωρείται μήνυμα υποστήριξης στην αφηγηματική ένωση Ρωσίας‑Ουκρανίας ως ενός λαού.
Το Guardian το ερμηνεύει ως έντονα προκλητική συμβολική χειρονομία, ενταγμένη στην αναβίωση της σοβιετικής αισθητικής και οπτικής.
Άλλες πηγές (π.χ. The Sun) μιλούν ακόμη και για πολιτικό trolling — έναν εσκεμμένα προκλητικό σχολιασμό της ουκρανικής κυριαρχίας
Έχω ένα μαχαίρι, από την σοβιετικής ένωση, με δερμάτινη θήκη και κέντημα, η λαβή λευκή με μικρά πολύχρωμα πετράδια ,δώρο από τον θείο που έφυγε στην Ρωσία. Μόλις το βλέπω σκέφτομαι εγωιστικα . Ξεχνάω την κατάρρευση της σοβιετικής ένωσης και σκέφτομαι πως γνώρισα όλους αυτούς τους συγγενείς. Έμεινα τρεις μήνες με μια ρώσικη οικογένεια … Η γιαγιά λουντμιλα μας χαϊδεύε όλους με την σειρά. Τσαγακι κάθε πρωί και παρηγοριά στον άρρωστο
Έχω δύο σοβιετικά κυνηγετικά όπλα, ένα μονόκανο και ένα δίκανο πλαγιόκανο δισκάνδαλο με σκαλιστές κυνηγετικές παραστάσεις από τους Σοβιετικούς Εργάτες-Εργάτριες που τα κατασκεύασαν…Κάθε χρονιά που ξεκινάει η κυνηγετική περίοδος τα βγάζω από την θήκη τους και αγγίζοντας εκείνο το σκαλιστό CCCP στην κάνη τους κάνω μια ευχή, να ζήσω την επανασύσταση της Σοβιετικής Ένωσης πριν κλείσω τα μάτια…