«ΤΡΟΜΑΖΕΙ η βουβή ψήφος», είναι ο πρωτοσέλιδος τίτλος της εφημερίδας «Το Παρόν» που κυκλοφορεί. Και μόνο το γεγονός ότι μια εφημερίδα του συστημικού Τύπου επιλέγει να αναδείξει αυτόν τον προβληματισμό έχει τη σημασία του. Γιατί φαίνεται πως ακόμη και στους διαδρόμους της εξουσίας αρχίζει να γίνεται αντιληπτό ότι η κοινωνική πραγματικότητα δεν συμβαδίζει απαραίτητα με την ειδυλλιακή εικόνα πολιτικής κυριαρχίας που φιλοτεχνούν τα δημοσκοπικά ευρήματα.

Δεν χρειάζεται, άλλωστε, να διαθέτει κανείς μαντικές ικανότητες για να αντιληφθεί την ανησυχία που πρέπει να προκαλεί στο Μέγαρο Μαξίμου η συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια.

Εδώ και μήνες, τα καλοταϊσμένα μιντιακά επιτελεία και οι εταιρείες δημοσκοπήσεων αναπαράγουν, με αξιοσημείωτη επιμονή, ένα σκηνικό κυβερνητικής κυριαρχίας και πολιτικής σταθερότητας. Με ποσοστά, γραφήματα και τηλεοπτικές αναλύσεις επιχειρούν να εμπεδώσουν την εικόνα μιας κυβέρνησης που, παρά τα προβλήματά της, εξακολουθεί να αποτελεί περίπου τη μοναδική διαθέσιμη επιλογή. Το μήνυμα είναι γνωστό: δεν υπάρχει εναλλακτική, η σημερινή κατάσταση είναι περίπου αναπόφευκτη και η κοινωνία οφείλει να συμβιβαστεί με την ακρίβεια, τη φτωχοποίηση, την εργασιακή ανασφάλεια και την υποβάθμιση των δημόσιων αγαθών.

Μόνο που η πραγματική ζωή δεν είναι δημοσκοπικό ερωτηματολόγιο.

Δεν χωράει στα γραφήματα η αγανάκτηση του εργαζόμενου που βλέπει τον μισθό του να εξανεμίζεται πριν τελειώσει ο μήνας. Δεν αποτυπώνεται εύκολα η απόγνωση του συνταξιούχου που αναγκάζεται να κάνει λογαριασμούς ακόμη και για τα στοιχειώδη. Δεν μετριέται με ακρίβεια η οργή των λαϊκών νοικοκυριών που κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους από τα funds, ούτε η αγανάκτηση μιας νεολαίας που βλέπει το μέλλον της υποθηκευμένο στην επισφάλεια και στην εκμετάλλευση.

Αυτή η δυσαρέσκεια δεν εξαφανίζεται επειδή δεν βρίσκει πολιτική έκφραση στις δημοσκοπήσεις. Ούτε σημαίνει ότι μια κοινωνία που δεν εμφανίζεται να υποστηρίζει μαζικά κάποιο από τα υπάρχοντα κόμματα έχει αποδεχτεί την κυβερνητική πολιτική. Μπορεί απλώς να έχει γυρίσει την πλάτη σε ολόκληρο το πολιτικό σκηνικό.

Και εδώ αποκτά ιδιαίτερη σημασία το μεγάλο ποσοστό των αναποφάσιστων και της αδιευκρίνιστης ψήφου. Δεν είναι υποχρεωτικά ένδειξη αδιαφορίας. Μπορεί να εκφράζει δυσπιστία, απογοήτευση, πολιτική αποστασιοποίηση, ακόμη και μια οργή που δεν έχει βρει μέχρι σήμερα τον τρόπο να μετατραπεί σε οργανωμένη πολιτική στάση.

Το έχουμε ξαναδεί. Τον Ιούλη του 2015, ολόκληρος ο μηχανισμός της διαπλοκής, με τα τηλεοπτικά κανάλια στην πρώτη γραμμή, επιχείρησε να τρομοκρατήσει την κοινωνία και να προκαθορίσει το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος. Οι δημοσκοπικές βεβαιότητες και οι προβλέψεις των τηλεοπτικών αναλυτών διαψεύστηκαν από τη λαϊκή ετυμηγορία. Βέβαια, η συνέχεια είναι γνωστή: η πολιτική ηγεσία που είχε αναλάβει να εκφράσει εκείνο το ιστορικό ΟΧΙ φρόντισε να το μετατρέψει σε ΝΑΙ, ακυρώνοντας τη λαϊκή εντολή.

Ας μην έχουμε, λοιπόν, αυταπάτες. Η λεγόμενη «βουβή ψήφος» δεν αποτελεί από μόνη της εγγύηση πολιτικής ανατροπής. Η κοινωνική δυσαρέσκεια δεν έχει αυτομάτως ταξικό, προοδευτικό ή ανατρεπτικό προσανατολισμό. Μπορεί να εγκλωβιστεί σε κάλπικες εναλλακτικές, σε ανακυκλωμένους πολιτικούς διαχειριστές και σε κάθε λογής «πρόθυμους σωτήρες», που θα εμφανιστούν ως αντίπαλοι της κυβέρνησης, χωρίς να αμφισβητούν ούτε στο ελάχιστο το σύστημα που γεννά τα λαϊκά αδιέξοδα.

Η πραγματική απάντηση, επομένως, δεν βρίσκεται αποκλειστικά πίσω από το παραβάν. Βρίσκεται στην οργανωμένη συλλογική δράση, στους δρόμους, στους χώρους δουλειάς, στις κοινωνικές αντιστάσεις. Στην ανασυγκρότηση ενός μαζικού εργατικού και λαϊκού κινήματος που δεν θα περιορίζεται στην εναλλαγή διαχειριστών της ίδιας αντιλαϊκής πολιτικής, αλλά θα διεκδικεί την ανατροπή των ίδιων των κοινωνικών και οικονομικών σχέσεων που παράγουν την εκμετάλλευση, τη φτώχεια και την εξαθλίωση.

Γιατί το πραγματικό πρόβλημα του Μαξίμου δεν είναι απλώς τι θα ψηφίσει ο κόσμος στις επόμενες εκλογές. Είναι τι σκέφτεται, τι αισθάνεται και πόσο ακόμη ανέχεται όσα βιώνει καθημερινά.

Και υπάρχει κάτι που κανένα δημοσκοπικό μαγειρείο, κανένα τηλεοπτικό πάνελ και κανένας επικοινωνιακός μηχανισμός δεν μπορεί να εξασφαλίσει: ότι η κοινωνική οργή θα παραμείνει για πάντα βουβή.

Γιατί η σιωπή μιας κοινωνίας δεν σημαίνει συναίνεση. Και η οργή που συσσωρεύεται δεν προαναγγέλλει πάντα την επόμενη εκλογική αναμέτρηση. Μπορεί να προαναγγέλλει πολύ περισσότερα.