Του Γιώργη Γιαννακέλλη
Ποιος γράφει τελικά τις ειδήσεις; Οι δημοσιογράφοι ή οι μυστικές υπηρεσίες;
Ενημέρωση με «σφραγίδα» ασφαλείας: Τα ερωτήματα που δεν τέθηκαν ποτέ
Υπάρχουν ορισμένα δημοσιεύματα που δεν προκαλούν εντύπωση τόσο για αυτά που γράφουν, όσο και για εκείνα που αποφεύγουν να κάνουν. Και το τελευταίο διήμερο είχαμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα από την «Εφημερίδα των Συντακτών», με αφορμή την υπόθεση του φερόμενου ιρανικού δικτύου που σχεδίαζε, σύμφωνα με τις αστυνομικές και μυστικές υπηρεσίες, δολοφονία στην Ελλάδα.
Το πρώτο δημοσίευμα, με τίτλο «Πώς στρατολόγησε ο Ιρανός τους επίδοξους εκτελεστές από τη Βόρεια Μακεδονία – Σχεδίαζαν δολοφονία στην Ελλάδα», περισσότερο έμοιαζε με αστυνομική ανακοίνωση παρά με δημοσιογραφικό ρεπορτάζ.
Ακολούθησε δεύτερο δημοσίευμα, σύμφωνα με το οποίο στόχος του δικτύου ήταν Ισραηλινός επιχειρηματίας που δραστηριοποιείται στην Ελλάδα.
Και στα δύο κείμενα η βασική αφήγηση παραμένει ουσιαστικά η ίδια: Ιρανική καθοδήγηση, δίκτυο εκτελεστών, εγκληματικές διασυνδέσεις, σχεδιαζόμενη δολοφονία. Η εκδοχή των υπηρεσιών ασφαλείας αποτελεί τον βασικό κορμό της δημοσιογραφικής παρουσίασης.
Φυσικά, δεν αμφισβητούμε ότι μπορεί να υπήρξε πραγματικός σχεδιασμός εγκληματικής ενέργειας. Ούτε υποστηρίζουμε ότι οι πληροφορίες των κρατικών υπηρεσιών είναι κατ’ ανάγκη ανακριβείς. Άλλο όμως αυτό και άλλο η άκριτη αναπαραγωγή τους.
Γιατί η δημοσιογραφική δουλειά δεν τελειώνει όταν μια αστυνομική υπηρεσία εκδίδει μια ανακοίνωση. Εκεί ακριβώς πρέπει να αρχίζει.
Ποια είναι τα αποδεικτικά στοιχεία που συνδέουν το συγκεκριμένο δίκτυο με τις ιρανικές κρατικές υπηρεσίες; Πώς τεκμηριώνεται η φερόμενη καθοδήγηση από το Ιράν; Ποια είναι η πηγή της πληροφορίας για την ταυτότητα του υποψήφιου στόχου, αφού η αρχική ανακοίνωση της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας της Βόρειας Μακεδονίας δεν τον κατονομάζει; Ποια στοιχεία έχουν διασταυρωθεί ανεξάρτητα και ποια απλώς μεταφέρονται από τις υπηρεσίες;
Αυτά είναι στοιχειώδη δημοσιογραφικά ερωτήματα. Κι όμως, δεν βρίσκουν την αντίστοιχη θέση στα συγκεκριμένα δημοσιεύματα.
Η διαφορά ανάμεσα στη δημοσιογραφία και στην αναμετάδοση μιας επίσημης ανακοίνωσης είναι ακριβώς αυτή: Η πρώτη ερευνά, διασταυρώνει, αμφισβητεί και αναζητά απαντήσεις. Η δεύτερη αναπαράγει την εκδοχή εκείνου που έχει την εξουσία να διαμορφώνει την ενημέρωση.
Και εδώ βρίσκεται η ουσία της παρατήρησής μας. Όταν ένα δημοσιογραφικό μέσο υιοθετεί χωρίς ουσιαστική επεξεργασία την αφήγηση των υπηρεσιών ασφαλείας, κινδυνεύει να μετατραπεί σε κρίκο της επικοινωνιακής αλυσίδας τους. Ανεξάρτητα από τις πολιτικές καταβολές, την ιστορία ή την αυτοτοποθέτησή του.
Δεν είναι μικρό ζήτημα. Ιδιαίτερα σε μια εποχή όπου οι κρατικοί μηχανισμοί πληροφοριών και ασφαλείας αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη επιρροή στη δημόσια ενημέρωση και στη διαμόρφωση της κοινωνικής αντίληψης για διεθνείς συγκρούσεις και απειλές.
Η δημοσιογραφία δεν υπάρχει ή μάλλον δεν πρέπει να υπάρχει, για να επιβεβαιώνει την εκδοχή της αστυνομίας, της ΕΥΠ ή οποιασδήποτε άλλης κρατικής υπηρεσίας. Υπάρχει και για να την ελέγχει.


0 Comments