Σε πρόσφατο άρθρο μας, αναγνώστρια μας σχολίασε στο f/b :
«Ο άνθρωπος δε μπορεί να ζει με τον απόλυτο ρεαλισμό. Το μεταφυσικό στοιχείο είναι στα πλαίσια της αναζήτησης του ανθρώπου για το τέλειο, για την υπέρτατη δικαιοσύνη αφού ο άνθρωπος απέτυχε.»
Δεν είναι ένα τυχαίο σχόλιο. Συμπυκνώνει μια στάση που διαπερνά αιώνες: η ανάγκη να στραφεί ο άνθρωπος σε κάτι «ανώτερο», επειδή η κοινωνία που ο ίδιος έφτιαξε αποτυγχάνει να δώσει δικαιοσύνη, ισότητα, νόημα.
Γιατί το μεταφυσικό είναι τόσο ελκυστικό;
Ψυχολογικά, γιατί κανείς δεν αντέχει την απόλυτη αβεβαιότητα ή την ιδέα ότι «όλα τελειώνουν». Το υπερφυσικό υπόσχεται συνέχειες, δεύτερες ευκαιρίες, εξηγήσεις.
Κοινωνικά, γιατί η θρησκεία και οι δοξασίες προσφέρουν κοινότητα και ταυτότητα, σε έναν κόσμο που συχνά κατακερματίζει.
Φιλοσοφικά, γιατί από την αρχαιότητα ο άνθρωπος αναζητά το τέλειο, το απόλυτο, το «υπέρτατο».
Από την αναζήτηση στην εκμετάλλευση
Κι όμως, αυτή η ανάγκη μετατρέπεται εύκολα σε εργαλείο σκοταδισμού. Όταν η κοινωνία υποφέρει, η υπόσχεση μιας «ανώτερης δικαιοσύνης» λειτουργεί σαν άλλοθι για να μην αναζητούμε τη δικαιοσύνη εδώ, τώρα. Η λιτανεία γίνεται θέατρο, ο ιεροκήρυκας γίνεται τηλε-σόουμαν, η πίστη γίνεται μηχανισμός παθητικότητας.
Δεν είναι «φυσικό» να ζει ο άνθρωπος στο σκοτάδι. Είναι επιλογή να τον κρατούν εκεί.
Ναι, η αναγνώστρια μας έχει δίκιο ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να ζήσει μόνο με «γυμνό ρεαλισμό». Μπορεί όμως να ζήσει με όραμα – και το όραμα αυτό δεν χρειάζεται θεούς και λιτανείες. Χρειάζεται αξιοπρέπεια, αλληλεγγύη και πάλη.
0 Comments