Ο Χάρολντ Πίντερ δεν υπήρξε απλώς ένας από τους σημαντικότερους θεατρικούς συγγραφείς του 20ού αιώνα. Υπήρξε μια βαθιά πολιτική και ηθική συνείδηση της εποχής του. Ένας διανοούμενος που δεν κρύφτηκε πίσω από τη φήμη και τα βραβεία του, αλλά στάθηκε ανοιχτά και αταλάντευτα στο πλευρό των καταπιεσμένων, των θυμάτων της ιμπεριαλιστικής αλαζονείας και της κρατικής βίας.

Γεννημένος το 1930 στο Λονδίνο, ο Πίντερ ανέτρεψε το σύγχρονο θέατρο με το έργο του. Οι παύσεις, οι σιωπές, η απειλή που υποβόσκει στον καθημερινό διάλογο – το περίφημο «πιντερικό» ύφος – δεν ήταν απλώς αισθητικές επιλογές. Ήταν πολιτικές πράξεις. Πίσω από τις λέξεις του, συχνά κρυβόταν η ωμή εξουσία, ο φόβος, η χειραγώγηση, η συντριβή του αδύναμου από τον ισχυρό.

Όσο περνούσαν τα χρόνια, η πολιτική του φωνή γινόταν όλο και πιο καθαρή, πιο οργισμένη, πιο ασυμβίβαστη. Ο Πίντερ καταδίκασε απερίφραστα τους πολέμους των ΗΠΑ και της Βρετανίας, από το Βιετνάμ μέχρι το Ιράκ, μίλησε για εγκλήματα πολέμου, για ψέματα που βαφτίζονται «δημοκρατία», για την υποκρισία της Δύσης που σκοτώνει στο όνομα της ελευθερίας. Δεν δίστασε να συγκρουστεί με κυβερνήσεις, ΜΜΕ και πολιτικές ελίτ.

Η απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας το 2005 δεν ήταν απλώς αναγνώριση της λογοτεχνικής του αξίας. Η ομιλία του, μια από τις πιο σκληρές και πολιτικά φορτισμένες στην ιστορία του θεσμού, αποτέλεσε κατηγορώ ενάντια στην αυτοκρατορική βία και τη συστηματική διαστρέβλωση της αλήθειας. «Η αλήθεια στην πολιτική», είπε, «είναι σπάνια και επικίνδυνη».

Ο Χάρολντ Πίντερ πέθανε σαν σήμερα, στις 24 Δεκεμβρίου 2008. Άφησε όμως πίσω του κάτι πολύ περισσότερο από θεατρικά έργα και σενάρια: άφησε το παράδειγμα του στρατευμένου διανοούμενου που δεν σιωπά, που δεν συμβιβάζεται, που δεν φοβάται να κατονομάσει τον θύτη. Σε μια εποχή γενικευμένης σιωπής και υποταγής, η φωνή του παραμένει επίκαιρη, ενοχλητική και αναγκαία.

Γιατί, όπως και το έργο του, μας θυμίζει ότι πίσω από τις λέξεις – και τις σιωπές – κρίνεται πάντα η ανθρώπινη αξιοπρέπεια.